Rhybudd crwner wedi marwolaeth dyn oedrannus

Cwest Image copyright Llun teulu
Image caption Bu'n rhaid i Anton Kusz o Ben-y-bont aros am ambiwlans am wyth awr

Mae crwner wedi rhybuddio penaethiaid iechyd wedi i ddyn 88 oed farw ar ôl gorfod aros am dros wyth awr am ambiwlans.

Fe dorrodd Anton Kusz o Ben-y-bont ei glun ym mis Ionawr a bu farw ddeuddydd yn ddiweddarach wedi iddo ddioddef ataliad ar ei galon.

Dywedodd y crwner Andrew Barkley wrth Wasanaeth Ambiwlans Cymru a Bwrdd Iechyd Abertawe Bro Morgannwg y dylid "cymryd camau i atal marwolaethau yn y dyfodol."

Dywedodd y ddau gorff eu bod yn gweithio i wella eu gwasanaethau.

Cofnododd Mr Barkley, uwch grwner Canol De Cymru ddyfarniad naratif mewn cwest i farwolaeth Mr Kusz ym mis Ebrill.

Adroddiad

Fe wnaeth adroddiad gafodd ei gyhoeddi ddydd Mercher nodi fod yr alwad 999 wedi ei dilyn saith gwaith cyn iddi gael ei chlustnodi fel un fwy brys gan y gwasanaeth ambiwlans.

Cafodd yr alwad gyntaf ei nodi am 08:22 ar 5 Ionawr wedi i Mr Kusz ddisgyn yn ei gartref ym Mhen-y-bont a bu'n rhaid iddo orwedd ar y llawr tra'n aros am ambiwlans.

Pum awr yn ddiweddarach cafodd ei archwilio gan ei feddyg, ac yna fe alwodd am ambiwlans ar frys.

Dywedodd yr adroddiad fod achos Mr Kusz wedi ei adolygu gan weithiwr o'r gwasanaeth ambiwlans cyn newid statws yr alwad, ond ni ddywedwyd pa bryd y cyrhaeddodd yr ambiwlans yn y pen draw.

Image copyright Llun teulu
Image caption Roedd Mr Kusz yn dod o'r Iwcrain yn wreiddiol

Cafodd Mr Kusz ei gludo i Ysbyty Tywysog Cymru i dderbyn triniaeth y diwrnod canlynol, ond bu farw'r diwrnod wedyn.

Dywedodd Mr Barkley fod y cwest wedi canfod mai un rheswm dros yr oedi oedd diffyg ambiwlansys, a hynny o achos "oedi sylweddol" o hyd at bedair awr mewn ysbytai ar draws y rhanbarth wrth drosglwyddo cleifion mewn adrannau brys.

Ychwanegodd nad oedd yn eglur os oedd yr oedi wedi arwain yn uniongyrchol at farwolaeth Mr Kusz.

Dywedodd merch Mr Kusz, Manuela Hiett, fod angen i'r gwasanaeth ambiwlans newid y ffordd yr oedd yn gweithredu.

"Dydw i ddim yn credu fod ystyriaeth wedi ei roi i'w oedran a'r amser yr oedd wedi ei adael ar lawr," meddai. "Roedd ganddyn nhw feddyg yn y cartref oedd yn dweud fod angen ambiwlans arno."

'Ymddiheuro'

Dywedodd Ymddiriedolaeth GIG Gwasanaethau Ambiwlans Cymru: "Rydym yn ymddiheuro am yr oedi annerbyniol yn ei ofal ac rydym wedi bod yn gweithio'n agos gyda'n cydweithwyr ym Mwrdd Iechyd Abertawe Bro Morgannwg i fynd i'r afael a'r pryderon sydd wedi eu codi gan y crwner."

Fe ddywedodd llefarydd ar ran y bwrdd iechyd fod eu gwasanaethau wedi gweld "cyfnod hynod o brysur" yn y cyfnod pan fu Mr Kusz farw.

"Fe wnaethon ni weld cynnydd yn nifer y cleifion oedd yn dod i'n hysbytai ac yn enwedig o fewn tair wythnos gyntaf 2017 pan welwyd cynnydd o 32% yn nifer yr ambiwlansys oedd yn cyrraedd gyda chleifion oedd angen y math mwyaf brys o ofal."

"Rydym yn adolygu ein cynlluniau'n gyson er mwyn ymdopi gyda chynnydd yn y galw am ein gwasanaethau ac mae adroddiad y crwner wedi ein cynorthwyo i wella a datblygu y rhain ymhellach."