Ras Beca'n dathlu 40 o flynyddoedd ers ei sefydlu

Ras Beca Image copyright Carys Vaughan

Bydd Ras Beca'n dathlu penblwydd arbennig yn Sir Benfro ddydd Sadwrn, 40 o flynyddoedd wedi iddi gael ei chynnal am y tro cyntaf.

Cafodd y ras ei sefydlu yn 1977 i gofnodi ymdrechion Merched Beca, ac er nad yw hi yn ras hir, mae hi'n un galed dros dir corsiog mynyddoedd y Preselau.

Un o drefnwyr y ras eleni ydy Glyn Vaughan.

Dywedodd wrth Cymru Fyw: "Fe ddechreuodd y ras 40 mlynedd yn ôl, ac roedd hi'n cael ei rhedeg o Fynachlogddu a gorffen ar y bont yn Croswell, ond ers 20 mlynedd mae'r cwrs ar fynyddoedd y Preselau.

"Mae'r ddau redwr cyntaf yn cael clogyn i'w wisgo a chael bwyell i dorri'r gat, er mwyn cofio am ymdrechion Merched Beca.

"Mae hyd at 140 yn cymryd rhan yn y ras i oedolion ac mae cyfres o rasys i blant hefyd - gyda rhyw 60 i 70 o blant ymhob ras."

Image copyright Carys Vaughan
Image caption Ennillydd ras 2016, Arron Andrew, gyda bwyell i dorri'r giat

Bydd dronau'n ffilmio'r rhedwyr o'r awyr eleni am y tro cyntaf, gyda'r lluniau'n cael eu darlledu ar sgrin fawr.

O achos y tirwedd mae'n ras sy'n cael ei hystyried fel un anodd.

Dywedodd Mr Vaughan: "Mae'n cael ei chyfrif fel ras anodd. Er mai dim ond pum milltir yw hi, mae hi'n ras galed iawn. Mae hi'n gallu bod yn wlyb iawn ar y cwrs, yn enwedig eleni."

Ychwanegodd fod rhedwyr yn dod o bell ac agos i gymryd rhan yn y ras: "Mae'r rhan fwyaf o'r rhedwyr yn rhai lleol, ond mae 'na lot o redwyr proffesiynol yn cymryd rhan hefyd.

"Yn y blynyddoedd diwethaf mae sawl un o Loegr wedi dod yn gyntaf."

Y rhedwr buddugol y llynedd oedd Arron Andrew Larken o glwb rhedeg y Kimberworth Striders, Rotherham gydag amser o 0:38:36.

Image caption Mae'r ras dros bum milltir ym mynyddoedd y Preselau

Cafodd y ras ei sefydlu'n wreiddiol gan y gŵr busnes Brian Llywelyn. Fe gafodd y syniad am y ras ar ôl darllen am ras debyg mewn cylchgrawn.

"Darllen y Farmers Weekly oeddwn i a darllen amshow yn Yorkshire. Ar ôl y show roedd 'na ras i ben y mynydd a nôl, dyna ble ges i'r syniad gan ein bod mor agos i'r mynyddoedd yma.

"Yn yr ail flwyddyn fe gymerodd y diweddar Rhodri Morgan a'i wraig ran ynddi hefyd - roedden nhw'n aros ger Mwnt ar y pryd.

Dyfodol disglair

"Yn yr un cyfnod fe ddechreuodd Ras yr Wyddfa hefyd, oedd yn dipyn mwy o ras."

Mae Mr Llywelyn yn ffyddiog am ddyfodol Ras Beca: "Mae ras y Mochyn Du i redwyr ifanc ar weundir gerllaw, a hynny ar bwys y fferm lle aeth y mochyn du enwog yn y gân yn dost.

"Fe ddylie fynd o nerth i nerth i'r dyfodol - Cymdeithas Bro Preseli sy'n ei chynnal nawr."

Bydd y ras ddydd Sadwrn yn dechrau am 13:30.