Rhaglen sy'n helpu pobl fregus 'angen gwneud mwy'

Cadair olwyn Image copyright Thinkstock
Image caption Mae Rhaglen Cefnogi Pobl yn helpu pobl fregus, gan gynnwys pobl anabl ac oedrannus

Mae angen i gynllun grant gwerth £125m, sy'n helpu pobl fregus i fyw yn annibynnol, ddangos ei fod yn darparu gwerth am arian, atal digartrefedd a mynd i'r afael â thlodi, yn ôl Swyddfa Archwilio Cymru.

Mae Rhaglen Cefnogi Pobl yn helpu pobl oedrannus, anabl a sâl, yn ogystal â dioddefwyr camdriniaeth, cyn-droseddwyr a ffoaduriaid.

Dywedodd Archwilydd Cyffredinol Cymru, Huw Vaughan Thomas bod "anghysondebau" yn y ffordd mae nawdd yn cael ei ddosbarthu a'i reoli.

Mae Llywodraeth Cymru yn dweud y bydd yn astudio argymhellion yr adroddiad.

Helpu 57,000 o bobl

Ers i'r rhaglen gael ei lansio yn 2003 mae cynghorau wedi derbyn cyfraniadau i ariannu cymorth sy'n gysylltiedig â thai i bobl fregus, un ai yn uniongyrchol neu trwy ddarparwyr trydydd person.

Mae'n helpu mwy na 57,000 o bobl - 40,000 yn oedrannus - i aros yn eu cartrefi a lleddfu'r baich ar wasanaethau iechyd a gofal.

Image caption Dywedodd Huw Vaughan Thomas bod "anghysondebau" yn y ffordd mae nawdd y rhaglen yn cael ei ddosbarthu

Mae adroddiad yr archwilydd cyffredinol yn dweud, er bod rhai gwelliannau, bod y rhaglen wedi bod yn "araf" yn mynd i'r afael â phryderon am ei dyluniad a'r ffordd y mae'n cael ei ddarparu.

Roedd y cynllun yn cael ei feirniadu hefyd am beidio addasu i adlewyrchu'r newidiadau i bolisïau Llywodraeth Cymru a Llywodraeth y DU.

Mae'r adroddiad yn annog gweinidogion i flaenoriaethu fformiwla ariannu newydd a gwella cysondeb gwasanaethau.

'Pryder'

Dywedodd Mr Thomas: "Mae Llywodraeth Cymru, gan weithio gyda'i bartneriaid, angen gwneud mwy i ddangos effaith a gwerth am arian y rhaglen a sicrhau ei fod yn cael ei ddarparu yn gyson."

Ychwanegodd cadeirydd pwyllgor cyfrifon cyhoeddus y Cynulliad, Nick Ramsay AC bod "cyflymdra gwelliannau yn bryder".

Image caption Dywedodd Stuart Ropke ei bod yn "hanfodol bod y gronfa yn cael ei diogelu"

Dywedodd Stuart Ropke o Cartrefi Cymunedol Cymru bod ymchwil yn dangos bod pob £1 sy'n cael ei fuddsoddi yn y rhaglen yn arbed £2.30 i wasanaethau eraill megis tai, iechyd a gofal cymdeithasol.

"Mae adroddiad Swyddfa Archwilio Cymru yn codi rhai pwyntiau am lywodraethant a mesuriadau sydd angen manylu arnynt," meddai.

"Ond mae'n hanfodol bod y gronfa yma yn cael ei diogelu oherwydd yr effaith gadarnhaol y mae wedi'i gael ar bobl a gwasanaethau, a hefyd am ei fod yn annog pobl i ymwneud ag addysg, hyfforddiant a chyfleoedd cyflogaeth."

Ychwanegodd llefarydd ar ran Llywodraeth Cymru: "Rydyn ni'n croesawu barn Swyddfa Archwilio Cymru bod Rhaglen Cefnogi Pobl yn darparu gwasanaethau pwysig ac wedi gwneud camau sylweddol am ymlaen yn y blynyddoedd diwethaf.

"Byddwn yn astudio'r adroddiad a'i argymhellion yn fanwl ac ymateb pan fo'n briodol."