Ceisio dadwneud dirywiad 'cyflym' yn nifer y glöynod byw

pili pala

Bydd hyd at 200 o löynod byw mantell goch yn cael eu rhyddhau mewn gwarchodfa natur yn y gogledd er mwyn codi ymwybyddiaeth o'r cwymp yn eu niferoedd ar draws y DU.

Bydd y digwyddiad brynhawn Sul yn cael ei gynnal ym Mhensychnant ger Conwy ac yn ôl Ray Sandiford, sy'n magu'r pryfed ym Manceinion, mae'r dirywiad yn y niferoedd wedi digwydd "yn gyflym".

Mae Mr Sandiford wrth ei fodd gyda'r pili pala ers ei fod yn fachgen ac fe fu'n casglu'r lindys yng ngogledd Cymru.

Sefydlodd gangen gogledd Cymru o'r Gymdeithas Cadwraeth Glöynod Byw pan oedd yn byw ym Metws-y-Coed yng Ngwynedd yn y 90au.

Rhywogaethau prin

Bob gwanwyn mae'n dychwelyd i Gymru, fel arfer i Gricieth neu Sir Fôn, er mwyn ceisio dod o hyd i lindys ac yn mynd â nhw adref.

Ar ôl iddyn nhw ddod yn löynod byw mae'n eu rhyddhau.

Image copyright Cymdeithas Cadwraeth Glöynod Byw

"Fe fyddai siŵr o fod yn rhyddhau ryw 150 i 200 ym Mhensychnant a phan maen nhw'n hedfan i ffwrdd, mae e'r peth mwyaf rhyfeddol," meddai.

"Mae nifer o deuluoedd yn dod a dwi'n rhoi darnau o fanana i'r plant osod ar flaen eu bysedd fel bod y pili pala yn glanio yno ac yn aros i fwyta'r bananas. Mae'n rhoi cyfle i bobl dynnu lluniau."

Yr haf yma mae wedi llwyddo i fagu tua 1,000 o löynod byw mantell goch, nifer llawer yn uwch na fyddai wedi gallu goroesi yn y gwyllt, meddai.

"Mae wedi bod yn flwyddyn anhygoel. Dwi ddim wedi cael blwyddyn fel hyn ers saith mlynedd achos doedd yna ddim lindys."

Image caption Mae Ray Sandiford wedi ymddiddori mewn glöynod byw ers blynyddoedd

Ond dyw Mr Sandiford ddim wedi cael cystal hwyl gyda'r rhywogaethau eraill.

Mae'n dweud nad ydy o wedi llwyddo i ganfod dim un iâr fach lygadog.

Un o'r rhesymau, meddai, yw colli cynefin, gyda thir lle mae dalan poethion yn tyfu'n wyllt nawr yn llawn glaswellt uchel a mwyar duon.

Mae'n dweud ei fod yn bwysig codi ymwybyddiaeth o'r ffaith bod y niferoedd yn lleihau.

"Dw i'n meddwl bod nhw mor brydferth. Pam fydden ni eisiau iddyn nhw ddiflannu?"

Pynciau Cysylltiedig

Straeon perthnasol