Treth tir posib 'am atal datblygwyr rhag buddsoddi'

Ty yn cael ei adeiladu

Mae adeiladwyr tai yn dweud y gallai diffyg gwybodaeth ynglŷn â threth posib newydd olygu na fydd datblygwyr mawr yn buddsoddi yng Nghymru.

Bydd y Dreth ar Dir Gwag, os daw i rym, yn edrych ar ddatblygiadau posib ar dir gwag.

Y pwrpas yw mynd i'r afael â "bancio tir", sef pan mae datblygwyr ac adeiladwyr tai yn prynu tir ond ddim yn ei ddatblygu'n brydlon.

Mae'n un o bedwar syniad o ran trethi newydd y mae gweinidogion ym Mae Caerdydd yn ei ystyried.

Yn ôl Llywodraeth Cymru fe fyddan nhw'n datblygu'r holl syniadau dros y misoedd nesaf.

Image caption Dyw Ifan Glyn, Cyfarwyddwr Ffederasiwn y Meistri Adeiladu yng Nghymru ddim wedi'i argyhoeddi y bydd y dreth yn ateb y galw ynglŷn â'r diffyg tai

Mae disgwyl i Weriniaeth Iwerddon weithredu treth ar dir gwag ar gyfradd o 3% o werth y farchnad o 2018 ymlaen.

Tua 7,000 o dai newydd sydd yn cael ei hadeiladu bob blwyddyn yng Nghymru, ond mae angen 12,000 yn fwy i fynd i'r afael â'r diffyg tai ar hyn o bryd.

Ond mae datblygwyr wedi dweud wrth raglen BBC Sunday Politics Wales bod y cynnig, oedd yng nghyllideb Llywodraeth Cymru, yn achosi ansicrwydd yn y diwydiant.

Dywedodd Andrew Whitaker o'r Ffederasiwn Adeiladwyr Tai: "Gydag adeiladwr tai cenedlaethol, yn amlwg mae gyda chi gystadleuaeth rhwng buddsoddi eich arian yng Nghymru a buddsoddi eich arian yn Lloegr.

'Rhwystr arall'

"Os yw hi'n haws adeiladu tai yn Lloegr a chael arian yn ôl, yna mae pobl yn mynd i wneud y dewisiadau hynny."

Yn gynharach y mis yma fe gyhoeddodd yr Ysgrifennydd Cyllid, Mark Drakeford £340m tuag at adeiladu 20,000 o dai fforddiadwy, targed allai gael ei thanseilio gan unrhyw dreth newydd meddai'r Ffederasiwn Adeiladwyr Tai.

Croesawu penderfyniad Llywodraeth Cymru i hybu'r nifer o dai newydd mae Cyfarwyddwr Ffederasiwn y Meistri Adeiladu yng Nghymru, Ifan Glyn.

Ond dydy o ddim wedi ei argyhoeddi y bydd y Dreth ar Dir Gwag yn ateb y broblem.

"Y peryg ydy y bysa hyn yn cael ei droi ar ei ben ac mi fysa hyn yn rhoi barrier arall i adeiladwyr bach rhag adeiladu tai."

Image caption Mae'r dreth yn un o bedwar syniad mae Llywodraeth Cymru yn ystyried ar ôl cael rhai pwerau trethi newydd

Ddwy flynedd yn ôl roedd ymchwil wedi awgrymu bod 600,000 darn o dir ar draws Prydain oedd ddim yn cael eu datblygu er bod modd gwneud.

"Yn bendant dydyn ni ddim yn bancio tir yng Nghymru," meddai Mr Whitaker.

"Os nad oes yna adeiladu'n digwydd ar safle ar ôl cael caniatâd cynllunio llawn, yna mae rhywbeth wedi mynd o'i le."

Datblygu'r syniadau

O dan y cynlluniau bydd un o'r pedwar treth yn cael ei gyflwyno i Lywodraeth y DU, y Senedd a'r Cynulliad er mwyn cael sêl bendith.

Dywedodd llefarydd ar ran Llywodraeth Cymru bod y Dreth ar Dir Gwag yn un syniad wnaeth gyrraedd y rhestr fer ar ôl i'r ysgrifennydd cyllid ofyn am syniadau gan y cyhoedd.

"Byddwn yn datblygu ac yn saernïo'r pedwar syniad ymhellach yn y misoedd nesaf, gan weithio'n agos gyda'n hapddalwyr," meddai'r llefarydd.

"Bydd un syniad treth newydd yn cael ei gyflwyno i Lywodraeth y DU yn gynnar flwyddyn nesaf fel ffordd o brofi mecanwaith Deddf Cymru 2014."

Bydd Sunday Politics Wales yn cael ei darlledu ar BBC One Wales ddydd Sul, 29 Hydref am 11:00.

Pynciau Cysylltiedig

Straeon perthnasol