'Anghyfrifol' i beidio ag ystyried ehangu'r Cynulliad

Cynulliad

Byddai'n "anghyfrifol" i beidio ag ystyried ehangu'r Cynulliad i ddelio â chynnydd yn ei lwyth gwaith, yn ôl y Llywydd.

Roedd Elin Jones yn siarad â rhaglen Sunday Politics Wales ychydig ddyddiau cyn y mae disgwyl i adroddiad gefnogi cynyddu nifer yr ACau o'r 60 presennol.

Dywedodd bod y sefydliad yn creu cyfreithiau sy'n effeithio ar fywyd dyddiol y cyhoedd a'u bod ar fin cael pŵer dros drethi.

Ond ar yr un rhaglen dywedodd AC arall Plaid Cymru, Simon Thomas, y dylai Comisiwn y Cynulliad "gwrdd â'r her" o dorri gwariant fel y mae cyrff cyhoeddus arall yn gorfod ei wneud.

Mae'r adroddiad gan banel o arbenigwyr, fydd yn cael ei ryddhau ddydd Mawrth, wedi bod yn trafod yr achos am fwy o ACau, os ddylai'r ffordd y maen nhw'n cael eu hethol newid ac os dylid gostwng yr oed pleidleisio o 18 i 16.

Image caption Dywedodd Elin Jones bod y "pwysau ar aelodau Cynulliad yn sylweddol"

Dywedodd Ms Jones, AC Ceredigion, bod y Cynulliad presennol yn "wahanol iawn" i'r sefydliad gafodd ei greu yn 1999, pan oedd "nifer yn ein galw'n siop siarad".

"Roedden ni'n gyfrifol am ddeddfwriaeth eilradd ac roedd llawer o drafod ond dim llawer o ddeddfu a chreu newid i bobl Cymru," meddai.

"Rydyn ni'n Gynulliad gwahanol iawn nawr, ac rydyn ni'n debygol o fod hyd yn oed yn fwy gwahanol yn y dyfodol wrth i Brexit barhau.

'Sicrhau capasiti'

Ychwanegodd bod y "pwysau ar aelodau Cynulliad yn sylweddol".

"I graffu, gweithio a phasio deddfwriaeth iawn yma rydw i eisiau sicrhau bod gennym y capasiti i wneud hynny," meddai.

"Os dydyn ni ddim rydyn ni'n anghyfrifol, a byddwn i'n sicr yn anghyfrifol fel Llywydd pe bydden ni ddim yn cael y drafodaeth yna."

Image caption Dywedodd Simon Thomas ei fod yn deall y pryderon am gyllid Comisiwn y Cynulliad

Ond mae Mr Thomas wedi cwestiynu'r cynnydd yng nghyllid Comisiwn y Cynulliad, gan ddweud nad yw'n gorfod delio â llymder.

Mae'r penderfyniad, gafodd ei dderbyn heb wrthwynebiad yn y siambr, wedi cythruddo arweinwyr cynghorau sy'n wynebu toriadau i'w cyllid.

Dywedodd Mr Thomas, cadeirydd y pwyllgor cyllid, wrth y rhaglen ei fod yn deall y pryderon.

"Rwy'n credu bod y Cynulliad wedi cael ei diogelu rhag llymder i rai graddau o ganlyniad i'r ffordd y mae cyllidebau'n cael eu gwneud," meddai.

"Rydyn ni wir yn gwerthfawrogi bod buddsoddiad o safon wedi bod yn y gwasanaethau a'r staff cynorthwyol i aelodau Cynulliad, ond rydyn ni hefyd yn meddwl bod hynny wedi digwydd mewn oes o lymder, ble mae gwasanaethau cyhoeddus yn cael eu herio.

"Ry'n ni'n credu bod rhaid i Gomisiwn y Cynulliad gwrdd â'r her hynny."

Cadw lefelau staffio

Mae'r pwyllgor cyllid wedi gwneud cais i gadw lefelau staffio'r Cynulliad fel ag y mae yn 2018-19 er mwyn cynnal adolygiad.

Ond mae'r comisiwn yn dweud bod angen yr arian ychwanegol i baratoi am Brexit a datganoli pellach, a dywedodd Ms Jones, sy'n arwain y comisiwn, bod staff cynorthwyol wedi cynyddu i gyd-fynd â'r cynnydd yng nghyfrifoldebau ACau.

Sunday Politics Wales, BBC One Wales am 11:00 ddydd Sul, 10 Rhagfyr.