Y nodyn yn aros ar ddesg Downing Street i Neil Kinnock

neil a glenys, ymgyrch 1992 Image copyright Getty Images
Image caption Neil a Glenys Kinnock yn ymgyrchu yn ystod etholiad 1992 - un yr oedd llawer yn disgwyl iddo ennill

25 mlynedd yn ôl Neil Kinnock oedd y gwleidydd o Gymru yr oedd llawer yn darogan fyddai prif weinidog nesaf y DU.

Fe oedd yn arwain Llafur yn etholiad cyffredinol 1992 ond er bod disgwyl iddo ennill, colli o drwch blewyn oedd ei hanes yn erbyn y Ceidwadwr John Major.

Mae papurau swyddogol sydd newydd eu rhyddhau o'r Archifau Cenedlaethol nawr wedi dangos sut roedd Downing Street yn gwneud cynlluniau manwl ar gyfer croesawu AS Islwyn i Rif 10 - gan gynnwys costau byw uwch y swydd.

Fyddai Neil na Glenys Kinnock wedi gweld y nodiadau, fyddai'n debygol o fod wedi bod ar ddesg y prif weinidog newydd y diwrnod wedi'r etholiad.

'Mwy ar ddillad'

Cafodd y nodyn, dan y teitl 'Cyflog, Pensiwn, Treuliau a Threth', ei ysgrifennu gan Andrew Turnbull, prif ysgrifennydd preifat y prif weinidog ar y pryd.

"Mae'n siŵr nad yr arian oedd y prif gymhelliant oedd yn gyrru chi i gyrraedd Rhif 10, ond roeddwn i'n meddwl yr hoffech chi wybod beth sydd ganddoch chi hawl ei gael," meddai.

Dywedodd Mr Turnbull y byddai'r prif weinidog yn ennill £76,234 y flwyddyn, gyda "dealltwriaeth" hefyd gyda'r Trysorlys a'r Cyllid Gwladol ble gallai trethi ddigolledu rhai costau.

"Fel prif weinidog, mae cost cynnal digwyddiadau yn eich rôl swyddogol wedi cael ei neilltuo yng nghyllideb Rhif 10 sydd hefyd yn cynnwys pethau fel anrhegion sydd yn cael eu cyfnewid ar ymweliadau swyddogol.

Image copyright PA
Image caption Cafodd Neil Kinnock ei ethol yn arweinydd y blaid Lafur yn 1983

"Ond fe wnewch chi ganfod fod tipyn o gostau fydd ddim yn cael eu talu gan y swyddfa ond fydd yn digwydd dim ond drwy fod yn brif weinidog.

"Byddwch yn gwario llawer mwy ar ddillad nag y byddech chi petaech chi'n ddinesydd cyffredin. Mrs Kinnock hefyd, yn enwedig ar gyfer digwyddiadau ffurfiol."

'Anghydfod'

Dywedodd Mark Dunton, arbenigwr cofnodion cyfredol yn yr Archif Cenedlaethol, wrth y BBC: "Byddai [y nodyn] wedi bod yn barod ar gyfer desg y prif weinidog ar y diwrnod cyntaf, ymysg nifer o bapurau briffio eraill... nifer syfrdanol.

"Ond hyd yn oed wedyn roedden nhw'n cymryd yr ymdrech i arwain y prif weinidog drwyddo a dweud 'dyma'r penderfyniadau mae angen i chi ystyried yn yr wythnos gyntaf, dyma beth sydd angen ei ystyried wythnos nesaf', ac mae e i gyd wedi'i osod allan mewn ffordd ddefnyddiol.

"Mae'n tanlinellu'r pethau sydd wedi cael eu dweud am wasanaeth sifil Prydain fel yr un gorau yn y byd."

Image copyright Getty Images
Image caption Dywedodd y nodyn y byddai'r Kinnocks mwy na thebyg yn gorfod gwario mwy ar ddillad os oedden nhw yn Rhif 10

Roedd Andrew Turnbull, bellach yr Arglwydd Turnbull, wedi bod yn trafod gyda swyddfa Neil Kinnock am y trosglwyddiad pŵer posib.

Mewn nodyn "dirgel a phersonol" arall dywedodd: "Byddai'r Kinnocks yn byw yn y fflat yn Rhif 10 ac yn bwriadu gwerthu eu tŷ yn Ealing.

"Mae hyn mae'n siŵr yn awgrymu defnydd mwy o Chequers [cartref gwledig y prif weinidog]. Rwy'n darogan anghydfod rhyngddyn nhw â'r curadur."

Image copyright Getty Images
Image caption Yn y diwedd y Ceidwadwyr enillodd etholiad 1992, gyda John Major yn parhau'n brif weinidog

Dywedodd Mr Turnbull y byddai Glenys Kinnock "yn debygol o chwarae mwy o rôl fel gwraig y prif weinidog" ac y byddai o bosib angen swyddog y wasg ei hun yn ogystal â'r gefnogaeth ysgrifenyddol oedd ar gael i Norma Major.

Wnaeth y Kinnocks erioed gyrraedd Downing Street na Chequers. Fe ymddiswyddodd Neil Kinnock fel yr arweinydd Llafur ddyddiau ar ôl colli'r etholiad, gan adael ei swydd fel Aelod Seneddol yn ddiweddarach i ddod yn gomisiynydd Ewropeaidd.