Ai Cymro oedd y cyntaf erioed i wenu ar gamera?

Ychydig a wyddai William Mansel Llewelyn pan wasgodd ei fodryb Mary y botwm y byddai'n arloesi ym myd ffotograffiaeth.

Yn y foment honno, mae'n bosib mai Mary Dillwyn o Abertawe oedd y ffotografydd cyntaf erioed i gofnodi gwên ar gamera.

Felly a hithau yn 23 Ionawr, Dydd Bydd Hapus, dyma rannu stori'r digwyddiad hanesyddol.

Yn wahanol iawn heddiw ble gallwch chi dynnu llun ardderchog mewn amrantiad ar eich ffôn clyfar, roedd angen amynedd ar yr arloeswyr cynnar. Mae'n siwr nad oedd hi'n hawdd i William aros yn llonydd cyhyd heb sôn am gadw arlliw o wên ar ei wyneb.

Image copyright Mary Dillwyn/Llyfrgell Genedlaethol
Image caption Y ffotograff cyntaf o wên erioed ym Mhrydain, a mwy na thebyg y byd

Cafodd y llun ei dynnu yn 1853, prin ddeng mlynedd ers i Louis Daguerre yn Ffrainc a William Fox Talbot ym Mhrydain ddatblygu'r gallu i dynnu lluniau am y tro cyntaf.

Roedd Fox Talbot yn ddylanwad mawr ar Mary Dillwyn a hi oedd y ferch gyntaf i ymddiddori o ddifri yn y grefft. Wrth gwrs, roedd hi'n help ei bod hi'n perthyn trwy briodas i'r arloeswr trwy deulu ei thad, Lewis Dillwyn.

Pan lwyddodd Mary i ddal gwên ei nai William roedd hi'n arbrofi gyda thechnegau newydd oedd yn golygu bod y broses o dynnu lluniau'n gyflymach o lawer nac oedd hi cyn hynny. Roedd y dull newydd yn galluogi'r lluniau i gofnodi ystumiau ar wynebau pobl am y tro cyntaf.

Mae llun Wiliam Mansel Llewelyn yn un o nifer o luniau mewn albwm gan Mary Dillwyn sydd yn y Llyfrgell Genedlaethol yn Aberystwyth.

Mae gwaith Mary'n adnabyddus gan ei bod hi wedi hepgor arferion ffurfiol y cyfnod cynnar o dynnu lluniau gyda chamera, ac wedi canolbwyntio ar dynnu lluniau pobl mewn grwpiau yn ymateb. Hi hefyd oedd y cyntaf i dynnu llun o ddyn eira. Dy'n ni ddim yn siwr os oedd 'na wên ar wyneb hwnnw! Beth ydy eich barn chi?

Image copyright Mary Dillwyn/Llyfrgell Genedlaethol
Image caption Hunan bortread gan y ffotograffydd Mary Dillwyn