Y tlotaf yn llai tebyg o oroesi canser yr ysgyfaint

claf canser Image copyright Ridofranz/Getty Images
Image caption Mae graddfeydd goroesi bob math o ganser yn dirywio'n sylweddol pan mae'r diagnosis mewn cyfnod hwyr

Mae dadansoddiad newydd yn awgrymu bod pobl sy'n byw mewn cymunedau tlotach yn llai tebygol o oroesi canser yr ysgyfaint.

Mae ffigyrau gan Uned Deallusrwydd a Gwyliadwraeth Canser Cymru (UDGCC) yn dangos bod 72% o'r rhai sy'n cael diagnosis o ganser cyfnod un yr ysgyfaint yn goroesi mewn ardaloedd difreintiedig.

Ond mewn ardaloedd mwy llewyrchus mae bron 90% yn goroesi.

Doedd dim gwahaniaeth yn y raddfa oroesi i gyfnodau dau, tri a phedwar o'r clefyd.

Diagnosis cynnar yn allweddol

Mae'r adroddiad yn trafod 22 math o ganser, gan gynnwys y pump mwyaf cyffredin yng Nghymru.

I ganser y coluddyn, roedd gwahaniaeth rhwng ardaloedd tlawd a llewyrchu yng nghyfnodau un i dri, ond doedd y gwahaniaeth ddim mor fawr ag i ganser yr ysgyfaint.

Ar gyfer canser y fron, mae'r raddfa oroesi yn uchel yn y cyfnodau cynnar, ond roedd anghyfartaledd yn ymddangos erbyn cyfnod tri.

Yn fwy cyffredinol roedd graddfa goroesi blwyddyn canserau'r fron a'r prostad ymhlith yr uchaf wedi diagnosis cyfnod un. Canserau'r ysgyfaint a'r iau oedd â'r graddfeydd goroesi isaf.

Dywedodd Dr Tracey Cooper, prif weithredwr Iechyd Cyhoeddus Cymru a chadeirydd Grŵp Gweithredu Canser Cymru: "Er bod nifer o ffactorau'n effeithio ar y gobaith o oroesi - gan gynnwys y math o ganser a phresenoldeb problemau iechyd eraill - mae'r ystadegau yma'n dangos yn glir y budd o gael diagnosis cynnar i gleifion sydd â rhai mathau o ganser."

Yn ôl Dr Dyfed Wyn Huws, cyfarwyddwr UDGCC, dyma'r tro cyntaf o ffigyrau goroesi blwyddyn cenedlaethol gael eu cyhoeddi am bob cyfnod o ddiagnosis.

"O hyn ymlaen," meddai, "ac yn y dyfodol gallwn anelu at wella ein data canser fesul cyfnod er mwyn ein cynorthwyo i weld unrhyw newid mewn diagnosis cynnar a goroesi canser i'r boblogaeth gyfan."

Pynciau Cysylltiedig