Crynodeb

  1. 9am: Pwyllgor Cyfrifon Cyhoeddus.
  2. Mae Cynulliad Cenedlaethol Cymru yn eistedd am 1:30pm, eitem gynta'r prynhawn oedd cwestiynau i'r prif weinidog.
  3. Nesaf: Datganiad gan y Gweinidog Cyllid: Llysgenhadon Cyllid yr UE.
  4. Nesaf: Datganiad gan y Gweinidog Cyfoeth Naturiol: Strategaeth Dŵr.
  5. Nesaf: Datganiad gan y Gweinidog Cymunedau a Threchu Tlodi: Deddfwriaeth Digartrefedd.

Y diweddaraf yn fyw

Gan Anwen Lewis a Alun Jones

Mae pob amser yn lleol i'r DU

Nos da

A dyna ni am heddiw! Ymunwch â ni am 09:30am bore fory ar gyfer y Pwyllgor Amgylchedd.

Pasiwyd y Mesur

Cytunodd aelodau i'r cynnig bod "Cynulliad Cenedlaethol Cymru, yn unol â Rheol Sefydlog 26.47 : Yn cymeradwyo'r Mesur Cynllunio ( Cymru )"

'Egwyddorion clir'

Cadeirydd y Pwyllgor Materion Cyfansoddiadol a Deddfwriaethol David Melding yn dweud y "dylid creu awdurdodau newydd a'r trefniadau etholiadol sy'n cydfynd â hwy yn unol ag egwyddorion clir a nodir mewn deddfwriaeth".

Ychwanegodd, "yn anffodus, nid oes unrhyw egwyddorion o'r fath ar wyneb y Mesur".

Costau

Cadeirydd y Pwyllgor Cyllid Jocelyn Davies "yn bryderus y bydd y Mesur yn rhoi'r pŵer i lywodraeth Cymru gymeradwyo uno gwirfoddol heb i gostau a manteision yr uno fod yn hysbys".

Jocelyn Davies
BBC
Jocelyn Davies

Darpariaethau

Bwriedir i ddarpariaethau'r Mesur Llywodraeth Leol (Cymru) ganiatáu ar gyfer "gwaith paratoi penodol i alluogi rhaglen o uno a diwygio llywodraeth leol ac mae'n cynnwys darpariaethau i hwyluso'r broses o uno gwirfoddol cynnar rhwng dau neu ragor o Brif Awdurdodau Lleol erbyn mis Ebrill 2018" yn ôl llywodraeth Cymru.

Mesur Llywodraeth Leol

Mae'r aelodau wedi symud ymlaen at ddadl ar Egwyddorion Cyffredinol y Mesur Llywodraeth Leol (Cymru).

Ymateb

Mae Llŷr Gruffydd yn dweud er y bydd Plaid Cymru yn cefnogi'r Mesur, "credwn mai tasg ar ei hanner yw'r Mesur hwn. Mae'r system gynllunio yn gweithio ormod o'r brig i lawr o hyd, a rhaid i gymunedau gael mwy o rym i benderfynu ar eu blaenoriaethau datblygu eu hunain".

Mae'r aelod Democratiaid Rhyddfrydol William Powell yn croesawu'r gwelliant bod yr iaith Gymraeg yn ystyriaeth berthnasol, ond yn dweud y gallai'r mesur fod wedi mynd ymhellach i gefnogi'r iaith.

Mae'r Ceidwadwyr yn dweud na fyddant yn pleidleisio o blaid y mesur. Dywedodd Russell George, "Er mwyn llwyddo, roedd angen i'r Mesur hwn symleiddio'r broses gynllunio, a sicrhau bod y system gynllunio yn fwy democrataidd. Yn anffodus i bobl Cymru, yr hyn sydd gennym ger ein bron yw'r gwrthwyneb llwyr".

Mesur Cynllunio

Mae aelodau yn symud ymlaen at gyfnod 4 y Mesur Cynllunio (Cymru).

Mae'r Mesur Cynllunio yn rhoi pwerau i weinidogion Cymru i benderfynu ar geisiadau am ddatblygiadau a ystyrir eu bod o bwys cenedlaethol.

Mae hefyd yn anelu at sefydlu system fwy cyson ar draws awdurdodau cynllunio Cymru.

Cynllun gweithredu

Bydd cynllun gweithredu'r cyfnod sylfaen yn cael ei gyhoeddi yn gynnar yn 2016 meddai Mr Lewis, ond yn pwysleisio na fydd yn aros tan hynny i wneud gwelliannau.

Anghydraddoldeb

Mae polisi blaenllaw addysg llywodraeth Cymru wedi

methu â lleihau anghydraddoldeb addysgol rhwng disgyblion o deuluoedd tlotach a'r rheini well eu byd, yn ôl adroddiad i weinidogion ym mis Ionawr 2015.

Dywed yr adroddiad fod lefelau absenoldeb wedi gwella mewn ysgolion sydd wedi cyflwyno'r Cyfnod Sylfaen, ond nad yw gwelliannau ym mherfformiad yr ysgolion hynny yn gwbl bendant.

Plant ysgol
PA

Cefndiroedd tlawd

Ei nod yw annog plant i fod yn greadigol, yn ddychmygus ac yn anelu i wneud dysgu'n fwy pleserus ac yn fwy effeithiol.

Y llynedd fe wnaeth Mr Lewis gyfaddef nad yw'r Cyfnod Sylfaen wedi'i

"gynllunio i ffafrio" plant o gefndiroedd tlawd.

Cyfnod Sylfaen

Mae'r Gweinidog Addysg a Sgiliau, Huw Lewis yn gwneud datganiad ar werthuso'r Cyfnod Sylfaen, y cwricwlwm statudol ar gyfer plant oedran 3 i 7 yng Nghymru.

LLUN

Digartrefedd
BBC
Digartrefedd

56 diwrnod

Daeth deddf sy'n ceisio gostwng nifer y bobl ddigartref yng Nghymru i rym fis diwethaf, meddai'r gweinidog.

Mae'r ddeddfwriaeth newydd yn golygu bod dyletswydd ar awdurdodau lleol i gydweithio gyda phobl sy'n wynebu colli eu cartrefi o fewn 56 diwrnod, a hynny er mwyn ceisio datrys eu problemau.

Deddfwriaeth Digartrefedd

Mae'r aelodau yn symud ymlaen at ddatganiad gan y Gweinidog Cymunedau a Threchu Tlodi, Lesley Griffiths ar y Deddfwriaeth Digartrefedd.

'Llygrwr yn talu'

Mae'r gweinidog hefyd yn cytuno gyda sylwadau Llŷr Gruffydd fod "y llygrwr sy'n talu yn egwyddor allweddol."

'Dŵr o'r radd flaenaf'

Ychwanegodd "Rydym am i bobl Cymru dderbyn dŵr o'r radd flaenaf, gyda gwasanaethau dŵr â gwerth am arian sy'n cael ei ddefnyddio'n effeithlon, yn ddiogel ac yn barchus gan bawb."

'Agwedd integredig'

Dywed y gweinidog bod "y strategaeth derfynol yn amlygu pwysigrwydd cymryd agwedd integredig at reoli dŵr."

Draeniau Caerdydd

Golwg 360

Mae arweinydd y Ceidwadwyr, Andrew R T Davies yn siarad am garthffosiaeth yng Nghymru.

Yn ddiweddar bu adroddiadau am "

Olew coginio yn rhwystro draeniau Caerdydd."

Deddfwriaeth

Mae'r DU ac Ewrop wedi pasio nifer o ddeddfau ynghylch dŵr.

Darllenwch ragor am ddeddfwriaeth gyfredol sy'n ymwneud â dŵr

yma.

Dŵr Cymru
Dŵr Cymru
Dŵr Cymru

Strategaeth Dŵr

Mae'r Gweinidog Cyfoeth Naturiol, Carl Sargeant nawr yn gwneud datganiad ar y Strategaeth Dŵr.

Gwnaeth ei ragflaenydd, Alun Davies,

ddatganiad ar strategaeth ddŵr i Gymru ar 13 Mai 2014.

Nod y Strategaeth yw sicrhau bod ein hadnoddau dŵr yn "gadarn, cynaliadwy ac yn cael eu rheoli er budd Cymru a'i dinasyddion".

£210 miliwn

Ms Hutt yn addo i "sicrhau gyda'n gilydd ein bod yn adeiladu ar y cynnydd rhagorol a wnaed wrth gyflwyno'r Cronfeydd Strwythurol, sydd eisoes wedi ymrwymo dros £210 miliwn o arian yr UE yn y chwe mis ers i'r rhaglenni gael eu lansio."

'Ymateb cadarnhaol'

Wrth gyfeirio at y Llysgenhadon Dr Grahame Guilford, Dr Hywel Ceri Jones, a Gaynor Richards, mae Jane Hutt yn dweud ei bod hi'n "falch gyda'r ymateb cadarnhaol yr wyf wedi ei dderbyn ar eu penodiad ac ar gyfer ymgysylltu agored a pharod ar draws y llywodraeth i helpu i ddatblygu eu gwaith."

Llysgenhadon Cyllid yr UE

Mae'r Gweinidog Cyllid a Busnes y Llywodraeth, Jane Hutt yn gwneud datganiad ar Lysgenhadon Cyllid yr UE.

Ym mis Tachwedd 2014 cyhoeddodd y Gweinidog Cyllid ei bwriad i

sefydlu panel bach ( 3 aelod o'r sectorau cyhoeddus, preifat a'r trydydd sector) o Lysgenhadon Cyllid yr UE i helpu i hyrwyddo ac uchafu cyfleoedd a gyflwynir gan raglenni ariannu a reolir yn uniongyrchol gan yr Undeb Ewropeaidd ar gyfer 2014-2020.

EU flag
BBC

Symud ymlaen

Mae'r aelodau wedi symud ymlaen i'r Datganiad a Chyhoeddiad Busnes wythnosol gan y Gweinidog Cyllid, Jane Hutt.

Jane Hutt
BBC
Jane Hutt

Cwestiwn brys

Mae Mark Isherwood yn gofyn cwestiwn brys am y

cyhoeddiad am fuddsoddiad mewn tai cymdeithasol.

Mr Isherwood yn cwyno am ddiffyg manylder ac yn ychwanegu y dylai'r cyhoeddiad fod wedi ei gwneud i'r Aelodau'r Cynulliad, yn hytrach na drwy ddatganiad i'r wasg.

Sgiliau

Gweithwyr yr Almaen ac America yn fwy cynhyrchiol na'r rhai yn y DU oherwydd diffyg buddsoddiad mewn sgiliau, meddai'r Prif Weinidog.

Wylfa

Jenny Rathbone yn sôn am ymweliad â'r

Wylfa, lle bu'n clywed bod rhaid i weithwyr deithio i Lerpwl, Manceinion neu Gaerdydd ar gyfer hyfforddiant.

Cyngor Caerdydd

Codir cwestiynau am ffraeo o fewn Cyngor Caerdydd a'r effaith ar arian posibl gan y Trysorlys.

"Nid ydym yn gwybod eto faint o arian fydd ar y bwrdd ar gyfer Caerdydd a'r ardaloedd cyfagos" , atebodd Mr Jones.

Trafnidiaeth

AC Plaid Cymru Lindsay Whittle yn codi pryderon am gost ffordd liniaru arfaethedig yr M4 gwerth £1 biliwn, a'i effaith ar gynlluniau trafnidiaeth eraill megis y system metro i dde-ddwyrain Cymru.

"Nid yw'r M4 a'r system metro yn cystadlu am yr un arian", atebodd Mr Jones.

Ffermio mynydd

Mae Mr Jones yn dweud y byddai'n ofni ar gyfer dyfodol ffermio mynydd yng Nghymru os byddai

Defra yn hytrach na'r Comisiwn Ewropeaidd yn gyfrifol am cymorthdaliadau amaethyddol.

Recriwtio

Arweinydd Plaid Cymru, Leanne Wood, yn gofyn am feddygon teulu a recriwtio eraill yng Ngwasanaeth Iechyd Cymru. Ychwanegodd pam nad oes cynlluniau pendant i recriwtio mwy?

Y cam cyntaf yw gwneud yn siŵr bod y Gwasanaeth Iechyd yng Nghymru yn lle deniadol i weithio, atebion Mr Jones.

Leanne Wood
BBC
Leanne Wood

'Cynghorydd ar eiddo'

Mae David Goldstone yn "gynghorydd ar eiddo" meddai Mr Jones ac ychwanega fod y Gweinidog wedi cynnig arian i'r cwmni heb ystyried yr hyn a ddywedodd Mr Goldstone.

Ideoba

Mae arweinydd y Ceidwadwyr, Andrew R T Davies yn codi cwestiynau ynghylch rôl yr ymgynghorydd David Goldstone ar ôl i'r cwmni Ideoba fethu.

Mae'r Ceidwadwyr wedi galw am

ymchwiliad annibynnol i rôl cynghorwyr gweinidogol ar ôl cwymp y cwmni technoleg.

Datganoli pŵer

Mr Jones yn ychwanegu ei fod o blaid datganoli'r pŵer i newid y terfynau yfed a gyrru i lywodraeth Cymru.

Carwyn Jones
BBC
Carwyn Jones

Yfed a gyrru

"Rwy'n cytuno y dylai'r terfyn yfed a gyrru gael ei ostwng" , meddai'r prif weinidog mewn ateb i gwestiwn gan arweinydd y Democratiaid Rhyddfrydol Kirsty Williams.

Ffordd o fyw

Mae angen annog a chefnogi pobl i newid eu ffordd o fyw, meddai Mr Jones.

Mae'n ychwanegu fod syniad treth pop Plaid Cymru yn 'ddiddorol', ond yn amheus o glustnodi cronfeydd i dalu am fwy o feddygon.

Gordewdra

Mae Christine Chapman yn gofyn beth y mae llywodraeth Cymru yn ei wneud i fynd i'r afael â lefelau gordewdra yng Nghymru.

Mae cyfran y plant dros bwysau neu'n ordew yng Nghymru (26%) yn waeth na'r rhanbarth gwaethaf ar gyfer gordewdra ymhlith plant yn Lloegr (24 %) , yn ôl

Iechyd Cyhoeddus Cymru.

M4

Treialu cau cyffordd 41 yr M4 yw'r pwnc cyntaf, gyda'r Prif Weinidog yn dweud bod y gwasanaethau brys yn cael pob cyfle i leisio eu barn.

Dr Hussain

Dr Hussain yn talu teyrnged i "arweinyddiaeth fawr" Andrew RT Davies.