a gafodd drwydded deledu?

You need one to watch live TV on any channel or device, and BBC programmes on iPlayer. It’s the law.

darganfyddwch fwy
Nid oes gennyf drwydded deledu

Crynodeb

  1. Bydd y cystadlu yn dechrau am 10:00, yn cynnwys cystadlaethau i 12-16 oed a'r Rhuban Glas Offerynnol o dan 16 oed
  2. Wedi'r cystadlu yn y Pafiliwn heddiw prif seremoni'r dydd yw defod Coroni'r bardd am 16:30
  3. Nid yw'r BBC yn gyfrifol am y dewis o ddarnau sy'n cael eu perfformio ar y llwyfan. O bryd i'w gilydd, fe allant gynnwys iaith gref a themâu dadleuol

Y diweddaraf yn fyw

Mae pob amser yn lleol i'r DU

Cyfrannu

Hwyl am y tro

Dyna'r cyfan o'r Fenni a gweddill Cymru am heddiw. Fe fydd y llif byw yn dychwelyd am 08:00 fore Mawrth. 

Cipolwg o Faes yr Eisteddfod

Bore Llun y brifwyl

Croesawu ffoaduriaid i'r Eisteddfod

Eisteddfod Genedlaethol Cymru

Bu Prif Weinidog Cymru, Carwyn Jones, yn croesawu ffoaduriaid i faes yr Eisteddfod y prynhawn yma, mewn digwyddiad a drefnwyd gan Oxfam Cymru.

Fel rhan o'r digwyddiad, bu Rakan o Syria yn canu cân. 

Rakan
BBC

Dai Dower wedi marw

Bu farw Dai Dower un o focswyr mwyaf llwyddiannus Cymru yn 83 oed. 

Yn ystod ei yrfa fe enillodd y teitl Prydeinig, yr Ymerodraeth ac Ewropeaidd yn y pwysau plu.

Fe ymgeisiodd yn aflwyddiannus i fod yn bencampwr y byd yn 1957.

'Amser i arfer'

Eisteddfod Genedlaethol Cymru

Dywedodd Elinor Gwynn, Bardd Coronog Eisteddfod y Fenni 2016, y bydd yn "cymryd amser i arfer efo'r teitl" ond ei bod yn hyfryd bod ynghanol y bwrlwm eisteddfodol heddiw wrth gael ei chyfweliad ar gyfer S4C

Elinor Gwynn
bbc

Beth yw eich enw barddol?

Eisteddfod Genedlaethol Cymru

Mae cyfle i bawb fod yn aelod o'r Orsedd gyda pheiriant creu enw barddol Cymru Fyw.

Beth fydd eich enw chi?

bardd
BBC

Ffigurau ymwelwyr

Eisteddfod Genedlaethol Cymru

Fe wnaeth 14,092 o bobl ymweld â Maes yr Eisteddfod ddydd Llun. 

Mae hynny'n cymharu â 17,683 ar gyfer Meifod y llynedd a 16,285 yn Llanelli yn 2014. 

Gwahanwyd yn y groth?

Eisteddfod Genedlaethol Cymru

Wrth wylio Dewi Llwyd yn cyflwyno rhaglen yr Eisteddfod ar S4C ddaeth Cymru Fyw ar draws y llun cynnar yma o Dewi, ac o George Clooney yn 15 oed.

Oes unrhywun erieod wedi gweld y ddau yn yr un 'stafell.

dewi a george
BBC

Coroni: Yr Osgordd yn gadael y llwyfan

Eisteddfod Genedlaethol Cymru

Mae'r Osgordd yn gadael y llwyfan. 

llwyfan
BBC

Cyhuddo dyn o ladrata

Heddlu Gwent

Dywed Heddlu Gwent fod dyn 18 oed o Gasnewydd wedi ei gyhuddo gyda lladrad a bod a chyllell yn ei feddiant. 

Cafodd y dyn ei gadw yn y ddalfa a bydd yn ymddangos gerbron Llys y Goron ar ddyddiad sydd eto i'w benderfynu. 

Mae wedi ei gyhuddo o ladrata ar dri achlysur gan gynnwys defnyddio cyllell a dwyn bag gyda £200 o arian ynddo. 

Coroni: Hen wlad fy nhadau

Eisteddfod Genedlaethol Cymru

Mae'r seremoni yn cloi yn y dull traddodiadol. Mae'r gynulleidfa ar ei thraed yn canu'r anthem -  Hen wlad fy nhadau.  

y Coroni: Y Flodeuged

Eisteddfod Genedlaethol Cymru

Rebecca Rhydderch-Price, Morwyn y Fro, cyn-ddisgybl yn Ysgol Gyfun Gwynllyw sy'n cyflwyno'r Flodeuged.  

Rebecca
BBC

Coroni: Y Corn Hirlas

Eisteddfod Genedlaethol Cymru

Mam y fro, Catrin Wood, Cynhorthwy-ydd Dysgu yn Ysgol Y Ffin sydd yn cyflwyno'r Corn Hirlas i'r bardd buddugol.

catrin
BBC

Coroni: Y Ddawns Flodau

Eisteddfod Genedlaethol Cymru

Mae'r Ddawns Flodau yn un o uchafbwyntiau prif seremonïau’r Orsedd. Mae'r Corn Hirlas yn cael ei gyflwyno gan Catrin Wood o Gil-y-coed a Rebecca Rhydderch-Price o'r Fenni sy'n cyflwyno'r Flodeuged. Elinor Edwards ac Angharad Morley yw Morynion y Llys a'r Macwyiaid yw Alexander Hemington a Ieuan David Merchant.

Daw y dawnswyr o Ysgolion Cynradd Cantref, Dewstow, Ifor Hael, Y Ffin ac Ysgol Gymraeg y Fenni

blodau
BBC

Coroni: Cyfarch y Bardd

Eisteddfod Genedlaethol Cymru

Y Prifardd a'r Priflenor Manon Rhys sy'n cyfarch y bardd.  Fe enillodd hi'r Goron y llynedd ym Maldwyn am gerddi ar y thema 'Breuddwyd'.

manon
BBC

Coroni: Elinor yn ei Choron

Eisteddfod Genedlaethol Cymru

Elinor Gwynn yn gwisgo Coron Eisteddfod Genedlaethol y Fenni 2016. 

elinor gwynn
BBC

Coroni: Cân y Coroni

Eisteddfod Genedlaethol Cymru

Nia Tudur sy'n canu cân y Coroni. 

Yn ogystâl â bod yn lais cyfarwydd yn y cylchoedd cerdd dant mae Nia hefyd yn un o ddarllenwyr newyddion rheolaidd gwasanaeth newyddion BBC Radio Cymru. 

niat
BBC

Coroni: Y Cynllunydd

Eisteddfod Genedlaethol Cymru

Cafodd Coron Eisteddfod y Fenni ei chynllunio gan Deborah Edwards, artist lleol.

Y Coroni: Y Goron

Eisteddfod Genedlaethol Cymru

Mae Coron Eisteddfod Genedlaethol 2016 yn rhodd gan Gymreigyddion y Fenni. 

Mae rhodd ariannol o £750 yn cael ei rhoi gan gwmni Alun Griffiths (Contractwyr) Cyf.

y goron
Eisteddfod Genedlaethol

Coroni: Elinor Gwynn yn fuddugol

Eisteddfod Genedlaethol Cymru

Elinor Gwynn yw enillydd Coron Eisteddfod Genedlaethol Sir Fynwy a'r Cyffiniau eleni.

Roedd y tri beirniad yn unfrydol mai gwaith 'Carreg Lefn' oedd yn fuddugol, gyda chanmoliaeth uchel i'r casgliad o gerddi a gafwyd gan y bardd.

Magwyd Elinor Gwynn yng Nghaerdydd a Chaerfyrddin. Gwyddoniaeth, byd natur, a chrwydro yn yr awyr agored oedd ei diddordebau mawr, ac aeth ymlaen i astudio Swoleg a Botaneg ac yna arbenigo a chymhwyso ymhellach mewn Cyfraith Amgylcheddol.

bardd1
BBC

Coroni: Mae teilyngdod!

Eisteddfod Genedlaethol Cymru

Carreg Lefn ydy ffugenw'r bardd buddugol. Merch yw hi.

bardd
BBC

Coroni: Tri yn y Dosbarth Cyntaf

Eisteddfod Genedlaethol Cymru

Mae Sian Northey wedi cyhoeddi bod tri bardd wedi cyrraedd y Dosbarth Cyntaf.

Pwy oedd yn gyfrifol am neges drydar Guto Dafydd?

Eisteddfod Genedlaethol Cymru

Cyfaddefodd enillydd y Goron 2015, Guto Dafydd, ar S4C yn gynharach mai ei wraig wnaeth drydar neges yn fyw yn y Pafiliwn llynedd a wnaeth ddatgelu mai fo oedd wedi ennill, a hynny cyn i'r cyhoeddiad gael ei wneud yn swyddogol ar y llwyfan.

Dywedodd ei fod wedi paratoi'r neges ymlaen llaw ond mai ei wraig wnaeth ei gyhoeddi wrth iddo sefyll ar ei draed.

Dewi Llwyd yn holi Guto Dafydd a Gruffydd Antur ar S4C
bbc

Coroni: Y feirniadaeth

Eisteddfod Genedlaethol Cymru

Beirniaid y gystadleuaeth yw Sian Northey, Menna Elfyn ac Einir Jones. Sian Northey fydd yn traddodi'r feirniadaeth. Roedd ei chyfrol farddoniaeth 'Trwy Ddyddiau Gwydr' ar restr fer Llyfr barddoniaeth y flwyddyn yn 2014. 

Sian Northey
BBC
Sian Northey yn traddodi'r feirniadaeth

Coroni: "Archdderwydd del"

Eisteddfod Genedlaethol Cymru

"Mae ganddoch chgi bafiliwn del, newydd a mae ganddoch chi Archdderwydd newydd ac un dipyn delach na'r pafiliwn"  meddai'r  Archdderwydd Geraint Llifon gyda thafod yn ei foch wrth gynnal ei ddefod fawr gyntaf ers olynnu yr Archdderwydd Christine.

Coroni: Gweddi'r Orsedd

Eisteddfod Genedlaethol Cymru

Iona Jones, cyn enillydd y Rhuban Glas, sy'n canu Gweddi'r Orsedd eleni. Cafodd y weddi ei llafarganu am y tro cyntaf i gerddoriaeth yn Eisteddfod Caergybi yn 1927. Cafodd y gerddoriaeth ei chyfansoddi gan W.S.Gwynn Williams, Trefnydd Cerdd yr Orsedd ar y pryd.

iona
BBC

Coroni: Cyrn gwlad

Eisteddfod Genedlaethol Cymru

Dewi Corn a Paul Paul Corn Cynan sy'n canu'r cyrn gwlad. Mae'r ddau wedi bod y cyflawni'r swyddogaeth ym mhrif seremoniau'r Brifwyl ers 15 mlynedd. 

cyrn
BBC

Coroni: Y cynrychiolwyr Celtaidd

Eisteddfod Genedlaethol Cymru

Mae'r Archdderwydd Geraint Llifon yn cyflwyno cynrychiolwyr o'r gwledydd Celtaidd i'r gynulleidfa yn y Pafiliwn. Maen nhw'n cynnwys Telynor An Weryn, Bardd Mawr Cernyw a Corolyores, ac o Lydaw -  Kurunbarzh, Dewrydd ac Emilie, Fardd Ofydd.

seremoni1
BBC

Coroni: Yr Osgordd

Eisteddfod Genedlaethol Cymru

Mae Seremoni'r Coroni wedi dechrau.  Mae'r Osgordd ar ei ffordd i'r llwyfan 

orsedd
BBC

Coroni: Llwybrau

Eisteddfod Genedlaethol Cymru

Testun y Goron eleni yw 'Llwybrau'.

Y dasg i'r beirdd oedd cyflwyno casgliad o gerddi hyd at 250 o linellau heb fod mewn cynghanedd gyflawn  

Adolygiad: Y Llyfrgell

Eisteddfod Genedlaethol Cymru

  “Mae 'na rywbeth go ellyllaidd am efeilliaid”   

Bydd cynulleidfa Gymraeg yn cael cyfle i weld addasiad ffilm o'r nofel  'Y Llyfrgell' am y tro cyntaf yn Sinema'r Fenni heno. 

Fe wnaeth yr awdur Fflur Dafydd ennill Gwobr Goffa Daniel Owen am ei nofel yn Eisteddfod Genedlaethol Y Bala yn 2009. 

Mae Lowri Haf Cooke wedi bod i weld y ffilm yn barod a dyma'i hadolygiad.

Catrin Stewart yn chware rhan yr efeilliaid Ana a Nan
bbc
Catrin Stewart yn chware rhan yr efeilliaid Ana a Nan

Bloc o rew ar y Maes

Eisteddfod Genedlaethol Cymru

Er ei bod hi'n wlyb ac yn oerach heddiw yn Y Fenni, doedden ni ddim cweit yn disgwyl gweld rhew ar faes yr Eisteddfod!

Na, nid tro gwael yn y tywydd yw hwn, ond bloc o ia un metr ciwbiedig sydd wedi cael ei osod yng nghanol cylch yr Orsedd.

Mae'n rhan o waith yr artistiaid RM Parry a Chris Glynn i nodi gwaith yr ŵyl Coleridge yng Nghymru, ac fe fydd yn toddi dros y 36 awr nesaf.

bloc o rew
BBC

Rocio ym mro'r Eisteddfod

BBC Cymru Fyw

Queen, Oasis, Stone Roses, Catatonia ..Mae rhai o fandiau amlycaf y byd roc a phop wedi ymweld â bro'r Eisteddfod dros y degawdau. 

Dydyn nhw ddim wedi bod yno i berfformio o flaen miloedd ond yn hytrach treulio amser mewn stiwdio wledig tu allan i Drefynwy i recordio.

Mae Owen Powell, gynt o Catatonia, yn hel atgofion am stiwdio Rockfield yn adran Gylchgrawn Cymru Fyw.   

catatonia
BBC
Owen (chwith) ac aelodau eraill Catatonia

Wyth mlynedd o waharddiad i chwaraewr rygbi

BBC Cymru Fyw

Mae chwaraewr rygbi 13 o Gymru wedi cael gwaharddiad am wyth mlynedd ar ôl cael ei ddal yn cymryd cyffuriau am yr ail dro. Roedd Rhys Pugsley, 21 oed o Gasnewydd, ar fin dod i ddiwedd gwaharddiad dwy flynedd wedi iddo gael ei ddal yn Ebrill 2014 tra ar lyfrau Wigan, ac fe gafodd brawf positif arall yn Chwefror eleni. Ni fydd yn cael cymryd rhan mewn chwaraeon o unrhyw fath tan fis Mawrth 2024.

rhys pugsley
Wigan Warriors

Damwain angheuol

Heddlu De Cymru

Mae Heddlu'r De wedi cyhoeddi enw'r dyn a fu farw ar ôl i Ford Fiesta coch fod mewn gwrthdrawiad ar yr A4223 Ffordd Nant-y-Gwyddon ym Mhorth, Y Rhondda brynhawn Sadwrn.

Roedd Jake Frederick Rees yn 26 oed ac o Donypandy. 

Beth yw'r Coroni?

Eisteddfod Genedlaethol Cymru

Gyda llai na awr a hanner i fynd tan ddefod y Coroni, y bardd Aneirin Karadog sydd wedi bod yn ceisio esbonio'r gystadleuaeth i'r rhai yn ein plith sy'n anghyfarwydd gyda seremonïau'r Brifwyl.

Aneirin Karadog sy'n esbonio'r coroni

O Gernyw i'r Fenni i ddysgu Cymraeg

Eisteddfod Genedlaethol Cymru

Dyma ymweliad cynta' Jude, sy'n byw yng Nghernyw ac yn dysgu Cymraeg, â'r Eisteddfod Genedlaethol. Daeth i Steddfod y Fenni am fod ei chyfnither, sy'n byw'n lleol, wedi bod yn codi arian at yr ŵyl.

Bu ym mhabell Maes D, yn sgwrsio ac ymarfer ei Chymraeg, a meddai: "Roedd fy Mamgu yn siarad Cymraeg ond dydw i ddim wedi siarad yr iaith ers o'n i'n ferch fach."

Jude o Wadebridge yn ymarfer ei Chymraeg
BBC
Jude o Wadebridge yn ymarfer ei Chymraeg

Busnesu yn 'Y Bwthyn'

BBC Cymru Fyw

Caryl Lewis, enillydd Llyfr y Flwyddyn ydi gwrthrych Ateb y Galw Cymru Fyw yr wythnos hon.

Fe gipiodd hi dair gwobr am ei nofel ddiweddaraf 'Y Bwthyn'. Mi ofynnon ni i Caryl ddisgrifio ei hun mewn tri gair, ond yr ateb gawson ni oedd: 

"Tri gair? Chi'n disgwyl i nofelydd ddefnyddio tri gair?" Digon teg!  

caryl
BBC

Cyhoeddi enw beiciwr modur

Heddlu Gwent

Mae Heddlu Gwent wedi cyhoeddi enw'r beiciwr modur a fu farw yn dilyn gwrthdrawiad yn ardal Y Fenni ddydd Sadwrn. 

Roedd beic modur Brian Davies, 66 oed, o Sir Henffordd mewn gwrthdrawiad â dau gerbyd arall ar y B4293 ger Lydart.

Aed ag ef i Ysbyty Neville Hall lle bu farw yn ddiweddarach. 

Y Tŷ Gwerin

Eisteddfod Genedlaethol Cymru

Un o'r sesiynnau yn y Tŷ Gwerin heddiw oedd Gwilym Bowen Rhys a Gwennan Gibbard, oedd yn perfformio i gynulleidfa lawn.

Gwil a Gwen
BBC
torf
BBC