Crynodeb

  1. Cyfarfod Llawn am 1.30pm gyda chwestiynau i'r Prif Weinidog
  2. Datganiad a Chyhoeddiad Busnes
  3. Datganiad ar gyllid yr UE
  4. Datganiad gan Ysgrifennydd y Cabinet dros Iechyd, Llesiant a Chwaraeon: Law yn Llaw at Iechyd Meddwl
  5. Datganiad gan y Gweinidog Sgiliau a Gwyddoniaeth: Band Eang Cyflym Iawn yng Nghymru
  6. Dadl: Mynd i’r Afael â Throseddau Casineb
  7. Datganiad gan Ysgrifennydd yr Amgylchedd a Materion Gwledig: Arllwysiad Olew yn Nantycaws,Caerfyrddin

Y diweddaraf yn fyw

Gan Alun Jones a Nia Harri

Mae pob amser yn lleol i'r DU

Hwyl

A dyna ni am heddiw.

Fe fydd Senedd Fyw yn ôl bore fory ar gyfer cyfarfod o'r Pwyllgor Diwylliant, y Gymraeg a Chyfathrebu. 

Y Senedd
BBC

A48 i gau i'r ddau gyfeiriad

Mae Lesley Griffiths yn dweud y bydd fforddd yr A48 ar gau i'r ddau gyfeiriad o droad Nantycaws i Gaerfyrddin o 7pm nos Wener yma tan 6am fore Llun. 

Fe fydd y traffig yn cael ei ddargyfeirio trwy Nantycaws a Llangynnwr.

Mae Lesley Griffiths yn dweud "nad oedd y penderfyniad i gau'r ffordd yn un rhwydd, ond roedd cwblhau'r gwaith dros y penwythnos yn debygol o leihau'r effeithiau ar y cyhoedd."

Mae hefyd yn cadarnhau y bydd y Gweithgor Iechyd a Diogelwch a Chyfoeth Naturiol Cymru yn cynnal ymchwiliad i pam y gwnaeth 140,000 litr o olew cerosin ollwng o bibell sydd yn eiddo i gwmni Valero.

Lesley Griffiths
BBC

Arllwysiad olew yn Nantycaws

Ac yn olaf heddiw datganiad gan Ysgrifennydd y Cabinet dros yr Amgylchedd a Materion Gwledig, Lesley Griffiths:

Arllwysiad Olew yn Nantycaws,Caerfyrddin.

Ddydd Mawrth diwethaf, fe ddaeth i'r amlwg fod cerosin wedi gollwng i nant Pibwr o bibell sydd wedi ei gosod o dan yr A48. 

Ddydd Sadwrn fe wnaeth Lesley Griffiths ymweld â'r safle lle mae'r bibell sydd wedi'i thorri.  

Mewn llythr i aelodau'r Cynulliad fe wnaeth hi gadarnhau bod yr arllwysiad yn fwy nag a dybiwyd yn wreiddiol. Fe wnaeth 140,000 o litrau o cerosin ollwng i'r afon gerllaw.

Mae nifer fawr o bysgod marw wedi'u darganfod yn Nant Pibwr, gan gynnwys llysywod pendwll a phenbyliaid
BBC
Mae nifer fawr o bysgod marw wedi'u darganfod yn Nant Pibwr, gan gynnwys llysywod pendwll a phenbyliaid

'Sarhad ar y miliynau'

Mae arweinydd UKIP Neil Hamilton yn dweud ei bod hi'n "sarhad ar y miliynau o bobl wnaeth bleidleisio o blaid Brexit oherwydd eu hofnau am effeithiau cymdeithasol mewnfudo ar raddfa gyflym, i alw eu cymhelliad yn un hiliol."

'Gan addysg grefyddol rôl allweddol'

Mae Darren Millar yn dweud "Rydw i'n credu bod gan addysg grefyddol rôl allweddol yn cynorthwyo i ddelio gyda throseddau casineb yn y dyfodol."

Darren Millar
BBC

Pigion

Angen gwneud mwy

Ar ran y Ceidwadwyr mae Mark Isherwood yn dweud "bod angen gwneud mwy i ennyn hyder dioddefwyr a thystion i roi gwybod am ddigwyddiadau casineb a hyrwyddo'r farn mai rhoi gwybod am gasineb yw'r peth iawn i'w wneud."

Mae hefyd yn dweud y "dylid gwneud mwy i sicrhau y caiff y rhai sy'n cyflawni troseddau casineb eu trin yn effeithiol ac y dylid sicrhau bod dulliau adferol ar gael yn fwy eang yng Nghymru."

Mark Isherwood
BBC

Troseddau casineb 60% yn uwch

Mae ffigyrau ddaeth i sylw BBC Cymru fis diwethaf yn dangos bod troseddau casineb gafodd eu cofnodi yng Nghymru 60% yn uwch adeg cyfnod Refferendwm yr Undeb Ewropeaidd nag yr oedden nhw yn ystod yr un cyfnod y llynedd.

Fe gafodd dros 600 o ddigwyddiadau eu cofnodi ym Mehefin a Gorffennaf 2016. 

Troseddau casineb
Getty Images

Troseddau yn erbyn pobl ar sail eu hunaniaeth

Mae troseddau casineb yn droseddau yn erbyn unigolyn neu grŵp o bobl ar sail eu hunaniaeth. 

Mae dioddefwyr yn gallu cael eu targedu ar sail

  • anabledd 
  • hil 
  • crefydd 
  • cyfeiriadedd rhywiol 
  • hunaniaeth o ran rhywedd 
  • oedran

Gallwch weld fframwaith gweithredu Llywodraeth Cymru fan hyn.

Taclo troseddau casineb

Yr eitem nesaf yn y Siambr yw'r Ddadl: Mynd i'r Afael â Throseddau Casineb - Cynnydd a Heriau.

Troseddau casineb
BBC

'Prosiect cymhleth'

Mae Julie James yn dweud wrth aelodau'r Cynulliad:

"Mae hwn yn brosiect cymhleth... ac mae'n parhau'n heriol. Mae angen i BT Openreach gynnal y momentwm os yw am gyrraedd y targedau sydd dan gytundeb."

Mae hi hefyd yn rhybuddio:

"allwn ni ddim darparu cysylltedd ffeibr ar unrhyw gost, gan fod darparu gwerth am arian i'r pwrs cyhoeddus yn holl bwysig."

Julie James
BBC

Cyflymu Cymru

Nawr datganiad gan y Gweinidog Sgiliau a Gwyddoniaeth Julie James: Band Eang Cyflym Iawn yng Nghymru. 

Llywodraeth Cymru a BT sy'n cyflwyno'r cynllun ar y cyd, Superfast Cymru/Cyflymu Cymru.

Bwriad y cynllun yw sicrhau bod band eang cyflym yn cyrraedd 96% o fusnesau a chartrefi oedd yn methu cael y gwasanaeth gan gwmnïau masnachol.

Yn gynharach eleni fe wnaeth aelod seneddol Aberconwy Guto Bebb ddweud bod dryswch yn tanseilio'r prosiect, ac etholwyr yn cael gwybodaeth anghyson ynghylch ydyn nhw'n gallu ei dderbyn ai peidio.   

Band eang
Thinkstock

Darogan Prif Weinidog y dyfodol?

Mae yna chwerthin yn y Siambr wrth i'r aelod Llafur Joyce Watson wneud yr un camgymeriad â'r aelod Ceidwadol Angela Burns a galw Vaughan Gething yn Brif Weinidog.

Joyce Watson
BBC

Llwyddo i gyflawni?

'Cynyddu'r cyllid i dros £600m'

Mae Vaughan Gething yn dweud "Rydyn ni wedi parhau i wario mwy ar wasanaethau iechyd meddwl nag ar unrhyw faes arall yn y Gwasanaeth Iechyd yng Nghymru, ac mae'r cyllid wedi cynyddu i dros £600m yn 2016-17," meddai.

Vaughan Gething
BBC

Un o bob pedwar yn debygol o ddioddef iechyd meddwl

Nesa datganiad gan Ysgrifennydd y Cabinet dros Iechyd, Llesiant a Chwaraeon, Vaughan Gething: Law yn Llaw at Iechyd Meddwl. 

Mae pobl sydd â phroblemau iechyd meddwl yn aros yn rhy hir am gymorth seicolegol - dyna ddywedodd clymblaid newydd o elusennau iechyd meddwl yn gynharach yn y mis. 

Yn ôl " Mae angen i ni siarad Cymru " mae hanner y bobl yn aros dros dri mis cyn cael ei sesiwn therapi siarad cyntaf. 

Mae un o bob pedwar oedolyn ym Mhrydain yn debygol o ddioddef materion iechyd meddwl ar ryw adeg yn eu bywyd.  

Iechyd meddwl
Thinkstock

Pwyllgor Monitro Rhaglen

Mae nifer o aelodau yn cyfeirio at benodiad yr aelod Llafur Julie Morgan yn gadeirydd y Pwyllgor Monitro Rhaglen ar gyfer y rhaglenni Strwythurol Ewropeaidd a Datblygu Gwledig 2014–2020. Mae'r pwyllgor yn monitro'r defnydd o grantiau yr UE yng Nghymru.

Mae hi'n olynu ei chyd-aelod Llafur Mick Antoniw, gafodd ei benodi yn Gwnsler Cyffredinol ym mis Mehefin.

Mae Pwyllgor Monitro Rhaglen Cymru yn cynnwys cynrychiolwyr o fyd busnes, addysg, gwleidyddiaeth ac elusennau.

Mrs Morgan yw'r trydydd aelod i ymgymryd â'r rôl mewn llai na blwyddyn, wedi i Jenny Rathbone gael ei diswyddo fis Hydref diwethaf am feirniadu polisi'r llywodraeth ar ffordd liniaru'r M4.

Julie Morgan
BBC

£850,000 yn rhagor o gyllid yr UE

Mae Mark Drakeford, Ysgrifennydd y Cabinet dros Gyllid a Llywodraeth Leol,yn cyhoeddi bod £850,000 yn rhagor o gyllid yr Undeb Ewropeaidd (UE) yn mynd i fod ar gael i helpu sector peirianneg Cymru i symud ymlaen yn hyderus.

Mae'n croesawu penderfyniad Llywodraeth y DU i weithredu ar alwadau am warant gydol oes, lawn ar gyfer pob cynllun strwythurol a chynllun a ariennir gan fuddsoddiad Ewropeaidd. 

"Dyma’r unig benderfyniad cywir a rhesymegol, a fydd yn rhoi cysondeb i gymunedau, busnesau a buddsoddwyr Cymru wrth i drefniadau gael eu gwneud ar gyfer y tymor hwy," meddai.

Mark Drakeford
BBC

Cyllid yr Undeb Ewropeaidd

Mae'r aelodau nawr yn gwrando ar ddatganiad gan Ysgrifennydd y Cabinet dros Gyllid a Llywodraeth Leol, Mark Drakeford ar Gyllid yr UE. 

Cyllid yr UE
BBC

Cefndir: Cymunedau'n Gyntaf

Fe gafodd rhaglen Cymunedau yn Gyntaf ei sefydlu yn 2001 i gynorthwyo pobl oedd yn byw yn rhai o ardaloedd mwyaf difreintiedig Cymru.

Amcangyfrifir bod tua 20% o boblogaeth Cymru yn byw mewn ardaloedd Cymunedau'n Gyntaf.

Yn 2010 fe wnaeth Pwyllgor Cyfrifon Cyhoeddus y Cynulliad gyhoeddi un o'r adroddiadau mwyaf damniol am y rhaglen, gan ddweud nad oedd y rhaglen wedi llwyddo i gyflawni gwerth am arian.

Pan oedd yn weinidog Cyfiawnder Cymdeithasol, galwodd Carl Sargeant am archwiliad i bob partneriaeth Cymunedau'n Gyntaf yng Nghymru yn dilyn adroddiad "annifyr" ynglŷn â chamreolaeth ariannol.

Port Talbot yw un o'r ardaloedd sydd wedi cael arian o'r rhaglen Cymunedau'n Gyntaf
Christopher Furlong/Getty Images
Port Talbot yw un o'r ardaloedd sydd wedi cael arian o'r rhaglen Cymunedau'n Gyntaf

Diddymu'r rhaglen Cymunedau yn Gyntaf?

Mae'n dweud ei fod "o blaid dirwyn rhaglen Cymunedau yn Gyntaf i ben yn raddol ac, ar yr un pryd, sefydlu dull newydd ar gyfer ymateb i heriau'r dyfodol."

"Er bod Cymunedau yn Gyntaf wedi cefnogi pobl yn rhai o'n hardaloedd mwyaf difreintiedig dros y pymtheng mlynedd diwethaf, dydw i ddim wedi f'argyhoeddi mai parhau i ganolbwyntio ar 52 o ardaloedd bach yw'r ffordd fwyaf effeithiol o gyflawni ar ran Cymru.

"Bydd y dull newydd yn canolbwyntio ar dri maes allweddol cyflogaeth, y blynyddoedd cynnar a grymuso.

"Dros y misoedd nesaf, byddwn yn edrych o'r newydd ar sut y gall Llywodraeth Cymru gefnogi cymunedau cryf. Ystyr hyn yw cymunedau sydd wedi eu grymuso ac sy'n cyfranogi; cymunedau sy'n barod i weithio ac yn gallu gwneud hynny; cymunedau sy'n gallu cynnig y dechrau gorau mewn bywyd i blant."

Cymunedau Cryf

Nawr datganiad gan Ysgrifennydd y Cabinet dros Gymunedau a Phlant, Carl Sargeant: Cymunedau Cryf. 

Carl Sargeant
BBC

Datganiad a Chyhoeddiad Busnes

Yr eitem nesaf yn y Siambr yw'r Datganiad a Chyhoeddiad Busnes pan fydd Arweinydd y Tŷ Jane Hutt yn amlinellu busnes y Cynulliad ar gyfer y dyfodol agos.

Gofynnir am ddatganiadau ar nifer o bynciau, gan gynnwys y meini prawf ar gyfer diffodd goleuadau ar gefnffyrdd, cymorth ariannol ar gyfer cleifion sydd wedi derbyn gwaed halogedig, a "phrinder staff" yn Rhentu Doeth Cymru.

Jane Hutt
BBC

'Dim dealltwriaeth dda o Gymru'

Mae Carwyn Jones yn dweud bod yna broblem gyda rhai rhannau o'r BBC lle nad oes dealltwriaeth dda o Gymru.

BBC
BBC

Angen refferendwm cyn datganoli treth incwm

Mae Mr Hamilton yn dweud nad yw ei blaid e yn erbyn datganoli treth incwm, ond yn erbyn datganoli treth incwm heb refferendwm.

Ar fater y Grŵp Cynghori ar Brexit, mae Mr Hamilton yn gofyn a fyddai hi'n fwy synhwyrol i gael mwy o aelodau o blaid Brexit ar y grŵp.

Mae Mr Jones yn dweud mai nid pwrpas y grŵp yw ail ymladd y refferendwm, ond yn hytrach i gynghori ar y posibiliadau ar y ffordd ymlaen. 

Arian
BBC

Gaeaf yr anniddigrwydd

Mae Mr Hamilton yn dweud "Dydw i ddim yn bwriadu ailadrodd dadleuon ynghylch gaeaf yr anniddigrwydd." 

Ionawr 1979: Jim Callaghan yn cyrraedd Heathrow o'i gyfarfod yn y Caribî, gyda'r argyfwng diwydiannol yn gwaethygu.
PA
Ionawr 1979: Jim Callaghan yn cyrraedd Heathrow o'i gyfarfod yn y Caribî, gyda'r argyfwng diwydiannol yn gwaethygu.

Enillion gros wythnosol

Mae arweinydd UKIP Neil Hamilton yn gofyn a yw'r Prif Weinidog yn derbyn cyfrifoldeb am berfformiad gwael ar enillion gros wythnosol o gymharu gyda chenhedloedd eraill.

Mae Mr Jones yn dweud bod anghydraddoldeb wedi cynyddu o dan y llywodraeth Geidwadol, llywodraeth yr oedd Mr Hamiton yn aelod ohoni.

Neil Hamilton
BBC

Dim rhestrau o weithwyr o dramor

Mae arweinydd Plaid Cymru Leanne Wood yn galw am atal cyflwyno cynigion i gwmniau i gasglu rhestrau o weithwyr o dramor.

Mae Carwyn Jones yn dweud nad yw'n credu mai "creu rhestrau o bobl o'r tu allan i'r DU ... yw'r ffordd ymlaen orau i Gymru na Phrydain." 

Leanne Wood
BBC

Datrysiad traffig erbyn 2021?

Mae Mr Davies yn gofyn i Mr Jones i ymrwymo i sicrhau datrysiad traffig erbyn 2021.

Mae Mr Jones yn dweud dyna yw'r bwriad ond nad yw hi o gymorth i gael adrannau llywodraeth ganolog yn "ymddwyn fel hyn". 

Mae Llywodraeth Cymru wedi cefnogi traffordd chwe lôn i'r de o Gasnewydd
BBC
Mae Llywodraeth Cymru wedi cefnogi traffordd chwe lôn i'r de o Gasnewydd

Oedi gydag Ymchwiliad yr M4

Mae arweinydd y Ceidwadwyr Andrew RT Davies yn codi'r ffrae ynghylch yr oedi gydag Ymchwiliad yr M4 a'r system fodelu newydd ar gyfer traffig, gan ofyn pam fod hyn wedi dod fel "sioc".

Mae'r Prif Weinidog yn dweud bod y set o ddata o fudd i gynlluniau yn ne ddwyrain Lloegr ar draul pobman arall. 

Andrew RT Davies
BBC

Penderfyniad buan ar y Ganolfan Gofal Critigol Arbenigol

Mae'r Prif Weinidog yn ateb y bydd yr ysgrifennydd iechyd yn derbyn y wybodaeth y mae e ei angen yr wythnos nesaf, ac wedyn gall wneud penderfyniad. 

Carwyn Jones
BBC

Canolfan Gofal Critigol Arbenigol yn Llanfrechfa

Mae'r cwestiwn cyntaf heddiw gan Nick Ramsay: 

A wnaiff y Prif Weinidog roi'r wybodaeth ddiweddaraf am yr amserlen ar gyfer datblygu'r Ganolfan Gofal Critigol Arbenigol yn Llanfrechfa? 

Ar gost o £242m bydd y ganolfan ar safle hen Ysbyty Llanfrechfa yn un o gynlluniau mwya' sylweddol y Gwasanaeth Iechyd yng Nghymru. Cafodd y cynlluniau eu cyflwyno'n wreiddiol dros ddegawd yn ôl ac roedd disgwyl iddyn nhw fod yn ganolog wrth ad-drefnu'r gwasanaethau iechyd yn ne Cymru.

Gallwch weld y rhestr o'r cwestiynau sydd wedi eu cyflwyno fan hyn. 

Croeso

Croeso i Senedd Fyw sy'n darlledu'r Cyfarfod Llawn y prynhawn yma. 

Mae'r sesiwn fel arfer yn dechrau gyda chwestiynau i'r Prif Weinidog, Carwyn Jones.   

Y Senedd
BBC