Crynodeb

  1. Cyfarfod Llawn am 1.30pm gyda chwestiynau i'r Prif Weinidog
  2. Datganiad a Chyhoeddiad Busnes
  3. Datganiad gan Ysgrifennydd y Cabinet dros Gyllid a Llywodraeth Leol: Diwygio Llywodraeth Leol
  4. Datganiad gan Ysgrifennydd y Cabinet dros Addysg: Yr Adolygiad Hazelkorn o Addysg yng Nghymru
  5. Rheoliadau Cyngor y Gweithlu Addysg (Ffioedd Cofrestru) 2017
  6. Rheoliadau Safonau’r Gymraeg (Rhif 6) 2017
  7. Dadl: Yr Adroddiad Blynyddol ar Gydraddoldeb 2015-2016

Y diweddaraf yn fyw

Gan Alun Jones a Nia Harri

Mae pob amser yn lleol i'r DU

Hwyl

A dyna ni am heddiw. 

Fe fydd Senedd Fyw yn ôl bore fory ar gyfer cyfarfod o'r Pwyllgor Newid Hinsawdd, Amgylchedd a Materion Gwledig.

Y Senedd
BBC

Barn Vaughan Roderick ar Gwestiynau'r Prif Weinidog

'Diffyg gorfodaeth effeithiol'

Mae Gareth Bennett UKIP yn dweud "mae ganddon ni nifer o reoliadau yng Nghymru sy'n ceisio delio gyda'r problemau o ddiffyg cydraddoldeb.

"Y cwestiwn yw pa mor effeithiol ydyn nhw yn ymarferol a pha mor effeithiol y gallan nhw gael eu gwneud i fod?"

Mae'n ychwanegu, "weithiau mae'r Cynulliad yn deddfu mewn modd briodol at ei gilydd, ond rhywsut mewn cyfnod byr mae yna ddiffyg gorfodaeth effeithiol."

'Cymru ddim yn wlad gydradd'

Meddai Sian Gwenllian, "Dydy Cymru ddim yn wlad gydradd, ac mae'n drawiadol nad oes fawr o gynnydd wedi bod yn nifer y dangosyddion yn yr adroddiad."

Mae'n dweud hefyd bod yr adroddiad yn amserol o gofio bod yr Arlywydd Trump wedi gosod gwaharddiad teithio dros dro yn yr Unol Daleithiau ar bobl o saith o wledydd Mwslemaidd yn bennaf. 

'Amcanion a chanlyniadau mesuradwy'

Ar ran y Ceidwadwyr mae Mark Isherwood yn galw ar Lywodraeth Cymru "i egluro'r cynnydd a wnaed mewn perthynas â Deddf Gwasanaethau Cymdeithasol a Llesiant (Cymru) 2014 Cod Ymarfer Rhan 2, sy'n ei gwneud yn ofynnol i awdurdodau lleol weithio mewn partneriaeth â phobl i gydgynhyrchu atebion i fodloni eu canlyniadau llesiant personol."

Mae e hefyd yn galw ar Lywodraeth Cymru "i roi cynlluniau gweithredu effeithiol ar waith yn ymwneud â'r cynnydd o ran cydraddoldeb yng Nghymru, gydag amcanion a chanlyniadau mesuradwy wedi'u creu ar gyfer pob adroddiad yn y dyfodol."

Mark Isherwood
BBC

Dadl: Adroddiad Blynyddol ar Gydraddoldeb 2015-2016

Ac yn olaf heddiw mae'r aelodau yn cael dadl ar yr Adroddiad Blynyddol ar Gydraddoldeb 2015-2016, gan gynnwys Adroddiad Interim Gweinidogion Cymru ar Gydraddoldeb 2016. 

Mae Llywodraeth Cymru yn cynnig bod y Cynulliad: 

1. Yn cydnabod y cynnydd sydd wedi'i wneud mewn partneriaeth â chyrff cyhoeddus eraill a'r trydydd sector i hybu mwy o gydraddoldeb yng Nghymru, fel y dangosir yn yr Adroddiad Blynyddol ar Gydraddoldeb 2015-2016 ac Adroddiad Interim Gweinidogion Cymru ar Gydraddoldeb 2016, a

2. Yn ailddatgan ymrwymiad y Cynulliad i wneud Cymru'n wlad decach a mwy cyfartal. 

Carl Sargeant
BBC

Cymeradwyo Rheoliadau Safonau'r Gymraeg

Mae'r aelodau yn y Siambr yn cymeradwyo Rheoliadau Safonau'r Gymraeg (Rhif 6) 2017.

'Y Rheoliadau yn mynd i'r afael â'r rhan fwyaf o'r prif bryderon'

Mae Bethan Jenkins, Cadeirydd y Pwyllgor Diwylliant, y Gymraeg a Chyfathrebu yn dweud ar ran y pwyllgor bod y "Rheoliadau diwygiedig yn mynd i'r afael â'r rhan fwyaf o'r prif bryderon a nodwyd mewn perthynas â'r Rheoliadau Rhif 3, er nad ydynt yn mynd i'r afael â phob un ohonynt".

Mae'r Pwyllgor yn cytuno "cyhyd ag y bydd y Gweinidog yn parhau i adolygu’r modd y caiff y Rheoliadau diwygiedig eu rhoi ar waith ac, fel yr addawodd, y bydd yn cyflwyno rheoliadau diwygio os daw’n amlwg bod angen gwneud hynny, mae’r Pwyllgor yn argymell y dylai’r Cynulliad gymeradwyo’r Rheoliadau". 

Bethan Jenkins
BBC

Rheoliadau Safonau'r Gymraeg

Nesaf mae'r llywodraeth yn cynnig bod y Cynulliad yn cymeradwyo fersiwn ddrafft o Reoliadau Safonau'r Gymraeg (Rhif 6) 2017. 

Mae’r Rheoliadau hyn yn pennu safonau mewn perthynas ag ymddygiad 27 o gyrff yn y sector addysg.

Diben y Rheoliadau yw cymryd lle Rheoliadau Safonau'r Gymraeg (Rhif 3) 2016 a wrthodwyd gan y Pedwerydd Cynulliad y llynedd.   

Bryd hynny, roedd 26 aelod o blaid, 26 yn erbyn gyda phleidlais fwrw y Dirprwy Lywydd yn erbyn. 

Y Gymraeg
BBC

Rheoliadau Cyngor y Gweithlu Addysg

Mae'r aelodau yn cymeradwyo Rheoliadau Cyngor y Gweithlu Addysg (Ffioedd Cofrestru) 2017 yn unol â'r fersiwn ddrafft.  

'Pam nad yw'r Llywodraeth wedi cynnig y syniadau yma'n barod?'

Mae Michelle Brown UKIP yn dweud bod adroddiad Hazelkorn yn "wych", ond mae'n gofyn "pam nad yw Llywodraeth Cymru wedi cynnig y syniadau yma'n barod", gan fod yr adroddiad yn trafod "gofynion sylfaenol llywodraeth".

Michelle Brown
BBC

'Stratedigaethau wedi methu cyflawni canlyniadau arwyddocaol'

Mae'r aelod Ceidwadol Paul Davies yn dweud bod "pentwr o ddogfennau polisi strategol wedi'u cynhyrchu gan y naill lywodraeth ar ôl y llall yng Nghymru, ond mae'r stratedigaethau hynny wedi methu cyflawni canlyniadau arwyddocaol i ddysgwyr."

Mae'n croesawu Adolygiad Hazelkorn ac yn dweud "mae'n bwysig ein bod ni'n cydio yn y cyfle hwn".

Paul Davies
BBC

'Tegwch rhwng addysg academaidd a galwedigaethol'

Mae Llyr Gruffydd yn dweud bod Plaid Cymru yn "cefnogi byrdwn cyffredinol" datganiad yr Ysgrifennydd Addysg, ac wedi'i hymrwymo i degwch rhwng addysg academaidd a galwedigaethol. Mae'r blaid hefydd meddai wedi'i hymrwymo i gael gwared â llawer o'r gystadleuaeth wastraffus sydd wedi ymddangos mewn addysg ôl-16." 

Llyr Gruffydd
BBC

'Adeiladu ar yr hyn sydd wedi'i brofi mewn systemau addysg llwyddiannus'

Mae Kirsty Williams yn cyhoeddi y bydd awdurdod strategol newydd yn cael ei greu i oruchwylio sgiliau, cyllid ar gyfer ymchwil a'r sectorau addysg uwch a phellach yng Nghymru.

Mae'n dweud wrth aelodau'r Cynulliad:

"Daeth yr Athro Hazelkorn i'r casgliad nad yw'r system bresennol yn canolbwyntio'n ddigonol ar ddysgwyr ac nid yw'n llwyr sicrhau gwerth am arian. Roedd ei hadroddiad yn pwysleisio bod angen i addysg a hyfforddiant ôl-orfodol weithredu fel un sector. 

"Rwyf wedi rhoi ystyriaeth ofalus i'r cynigion hyn, ac mae'r model a argymhellir yn adeiladu ar yr hyn sydd wedi'i brofi mewn systemau addysg llwyddiannus. Rwyf am i Gymru fwynhau'r un manteision."

Argymell sefydlu Awdurdod Addysg Drydyddol

Mae'r Athro Hazelkorn yn argymell sefydlu un awdurdod newydd - a gaiff ei alw'n Awdurdod Addysg Drydyddol - fel un awdurdod rheoleiddio, goruchwylio a chydgysylltu i'r sector ôl-orfodol.

Mae'n dweud er mwyn cyflawni hyn bod angen sefydlu awdurdod integredig newydd (yn lle CCAUC) gyda'r gallu, adnoddau a strwythur sefydliadol i lywio, goruchwylio a monitro newid systemig a gwelliant parhaus drwy'r sector ôl-orfodol cyfan.

1.Bydd yr Awdurdod Addysg Drydyddol yn gweithio gyda sefydliadau addysg bellach a phrifysgolion i gyflawni ac ymateb i amcanion a blaenoriaethau cenedlaethol, ac arddel safbwynt cyfannol, gan sicrhau y caiff system addysg integredig a chydlynol ei chreu;

2. Bydd yr Awdurdod Addysg Drydyddol yn cadw awdurdod ac ymreolaeth i wobrwyo ymchwil, yn enwedig ymchwil sy'n cyfrannu at economi Cymru;

3. Bydd yr Awdurdod Addysg Drydyddol yn gyfrifol am fonitro arfer llywodraethu drwy'r system gyfan, prif gyfrifoldebau SABau a phrifysgolion a'r ffyrdd o sicrhau arfer llywodraethu da ac atebolrwydd llawn am y cyllid cyhoeddus a ddyrennir i'r sector;

4. Bydd yr Awdurdod Addysg Drydyddol yn gyfrifol am sicrhau ansawdd drwy'r system ôl-orfodol gyfan.   

Mae colegau addysg pellach fel hwn yng Nglyn Ebwy yn cael eu hariannu'n uniongyrchol gan Lywodraeth Cymru
BBC
Mae colegau addysg pellach fel hwn yng Nglyn Ebwy yn cael eu hariannu'n uniongyrchol gan Lywodraeth Cymru

Adolygiad Hazelkorn o Addysg yng Nghymru

Mae'r aelodau nawr yn gwrando ar ddatganiad gan Ysgrifennydd y Cabinet dros Addysg, Kirsty Williams ar yr Adolygiad Hazelkorn o Addysg yng Nghymru.

Fe wnaeth yr Athro Hazelkorn gynnal archwiliad o'r trefniadau presennol ar gyfer cynnal trosolwg o addysg a hyfforddiant ôl-orfodol yng Nghymru.

Kirsty Williams
BBC

'Mae gan bawb rhywfaint o gyfrifoldeb arweinyddiaeth'

Mae Mark Drakeford yn dweud bod "gan bawb sy'n gweithio i awdurdod lleol rhywfaint o gyfrifoldeb arweinyddiaeth, a'r cwestiwn cyntaf ddylen nhw'i ofyn pan maen nhw'n dod ar draws problem yw nid 'i bwy ddylen i ddweud wrtho am y broblem' ond 'pa gyfraniad alla i ei wneud?' "

'Man cychwyn rhesymol'

Mae Gareth Bennett UKIP yn dweud bod ei blaid "yn cefnogi'n fras y bwriad i leihau biwrocratiaeth llywodraeth leol", ac yn dweud bod y papur gwyn "yn sylfaen rhesymol ar sut i ddechrau trafodaethau gyda'r 22 awdurdod lleol".

Gareth Bennett
BBC

'Plesio Plaid Cymru' gyda diwygio etholiadol

Mae llefarydd y Ceidwadwyr ar Lywodraeth Leol, Janet Finch-Saunders, yn cyhuddo'r gweinidog o "blesio Plaid Cymru" gyda diwygio etholiadol.

Mae'n dweud mai darparu gwasanaethau effeithiol a lefelau teg o dreth cyngor ddylai fod yn flaenoriaeth i Lywodraeth Cymru.

Janet Finch-Saunders
BBC

'Perygl o greu system mwy cymhleth a dryslyd'

Meddai Sian Gwenllian o Blaid Cymru, "Mae'r papur gwyn a'ch agwedd gynhwysol chi i'w groesawu" ond mae hi hefyd yn rhybuddio bod "perygl o greu system fwy cymhleth a dryslyd".

Sian Gwenllian
BBC

'Gwella ansawdd gwasanaethau'

Yn ôl Mark Drakeford mae diwygio "yn hanfodol er mwyn i awdurdodau lleol fod yn gadarn yn ariannol ac fel y gallant gynnal a gwella ansawdd eu gwasanaethau.

"Mae’r cynigon yn y Papur Gwyn yn ceisio rhoi’r cadernid hwnnw, a sefydlu perthynas newydd rhwng y llywodraeth genedlaethol a llywodraeth leol a’r cymunedau y maen nhw’n eu gwasanaethu."   

Mark Drakeford
BBC

Diwygio Llywodraeth Leol

Nawr datganiad gan Ysgrifennydd y Cabinet dros Gyllid a Llywodraeth Leol, Mark Drakeford: Diwygio Llywodraeth Leol.

Fe allai cynghorau Cymru gael eu hethol dan drefn newydd fel rhan o gynlluniau sydd wedi eu datgelu heddiw.

Mewn papur ymgynghoriad ar ddiwygio llywodraeth leol, mae Llywodraeth Cymru yn cynnig cyflwyno'r drefn gyfrannol STV i ethol cynghorwyr.

Fe fyddai'n cymryd lle etholiadau traddodiadol cyntaf i'r felin.

Mae'r ddogfen hefyd yn cynnig rhoi pleidlais i bobl 16 oed mewn etholiadau lleol ac mae'n edrych ar ffyrdd i gynghorau ddarparu rhai o'u gwasanaethau gyda'i gilydd.

Uno'r 22 cyngor i greu wyth neu naw awdurdod mwy o faint oedd polisi blaenorol Llafur.

Ond mae Mark Drakeford wedi troi ei gefn ar y syniad.

Cynghorau
BBC

Dyfodol adeilad ysbyty a oedd yn 'allweddol i ffurfio'r GIG'

Mae Steffan Lewis Plaid Cymru yn codi mater dyfodol yr adeilad a oedd yn arfer bod yn gartref i Ysbyty Cyffredinol Tredegar, un o blith nifer o adeiladau yn y dref, fel Tŷ Bedwellty, sydd â chysylltiadau gydag Aneurin Bevan a ffurfio'r Gwasanaeth Iechyd.

Datganiad a Chyhoeddiad Busnes

Yr eitem nesaf yn y Siambr yw'r Datganiad a Chyhoeddiad Busnes pan mae Arweinydd y Tŷ, Jane Hutt yn amlinellu busnes y Cynulliad ar gyfer y dyfodol agos.

Jane Hutt
BBC

'Ddim yn arwydd o wendid i gymryd cyngor'

Wrth gyfeirio at waharddiad teithio Mr Trump ar saith o wledydd Mwslemaidd yn bennaf, mae'r Prif Weinidog yn dweud: "Dyw e ddim yn arwydd o wendid i gymryd cyngor, mae'n arwydd o gryfder." 

Mae Neil Hamilton UKIP yn dweud bod gorchymun yr Arlywydd Trump yn fater iddo fe a phobl America. "Fydden ni ddim yn hoffi nhw'n ymyrryd" meddai.

Neil Hamilton
BBC

Gwaharddiad teithio Trump y tu hwnt i 'amddiffyniad rhesymegol'

Mae'r Prif Weinidog yn ateb drwy ddweud bod dal llawer o "ansicrwydd ynghylch effaith y gwaharddiad ar deithio".

Mae'n dweud ei fod wedi codi'r mater gyda Phrif Weinidog y DU pan wnaethon nhw gwrdd ddoe ar gyfer y Cyd-bwyllgor Gweinidogol, gan ddweud wrthi bod y polisi y tu hwnt i "amddiffyniad rhesymegol".  

Cyfarfod y JMC yn Neuadd y Ddinas Caerdydd
Getty Images
Cyfarfod y JMC yn Neuadd y Ddinas Caerdydd

Cwestiwn Brys 2

Mae'r ail gwestiwn brys i'r Prif Weinidog gan Dawn Bowden:

Yn dilyn cyhoeddiad Arlywydd yr Unol Daleithiau, yn gwahardd gwladolion o nifer o wledydd lle mae'r rhan fwyaf o bobl yn Fwslemiaid, rhag teithio i'r Unol Daleithiau am 90 niwrnod, pa asesiad y mae Prif Weinidog Cymru wedi'i wneud o effaith hyn ar Fwslemiaid yng Nghymru sydd â chenedligrwydd deuol?

Donald Trump
Getty Images

Mater gweithredol

Mae Julie James yn ateb drwy ddweud mai mater gweithredol yw hi i'r Adran Gwaith a Phensiynau, ac nad oes gan Lywodraeth Cymru unrhyw rym ynghylch y penderfyniad, sydd, mae'n ymddangos meddai, yn benderfyniad wnaed ar sail adeiladau nid pobl.

Cwestiwn Brys 1

Mae yna ddau gwestiwn brys. Mae'r cyntaf i'r Gweinidog Sgiliau a Gwyddoniaeth, Julie James.

Mae Simon Thomas yn gofyn i'r Gweinidog amlinellu'r cymorth y mae Llywodraeth Cymru yn ei roi yn dilyn cau swyddfa'r Adran Gwaith a Phensiynau yn Llanelli, gan arwain at golli 146 o swyddi.

Simon Thomas
BBC

Diffyg 'cynllunio strategol' yn y Papur Gwyn ar Brexit

Mae'r aelod Ceidwadol Russell George yn dweud bod yna ddiffyg "cynllunio strategol" ym mhapur gwyn Llywodraeth Cymru ar Brexit - Diogelu Dyfodol Cymru - er ei fod yn ychwanegu ei fod yn cytuno gyda nifer o bethau yn y papur.

Russell George
BBC

Beirniadaeth i ymateb Llywodraeth y DU i safiad yr Arlywydd Trump

Mae'r Prif Weinidog yn parhau gyda'i feirniadaeth o ymateb Llywodraeth y DU i safiad dadleuol yr Arlywydd Trump ar fewnfudo, gan gwestiynu cyflymdra eglurhad Boris Johnson. 

Bygythiad i swyddi Ford ym Mhenybont

Mae arweinydd UKIP Neil Hamilton yn cyfeirio tuag at benderfyniad Ford i ganslo buddsoddiad $1.6bn yn Mecsico a buddsoddi $700m yn ychwanegol yn Michigan, ac yn gofyn a yw'r Prif Weinidog yn credu bod ei alwad ar i ymweliad gwladol Donald Trump gael ei ohirio - yn gwneud swyddi ym Mhenybont yn "fwy diogel".

Mae'r Prif Weinidog yn awgrymu mai'r bygythiad mwya i swyddi Ford ym Mhenybont yw rhwystr masnachol gyda'r Almaen. 

Ford
Getty Images

'Targedau i godi cyfraddau goroesi canser yr ysgyfaint'

Mae arweinydd y Ceidwadwyr Andrew RT Davies yn gofyn i'r Prif Weinidog am arolwg o'r ddarpariaeth gwasanaethau canser yng Nghymru. 

Mae'r Prif Weinidog yn dweud ei fod eisiau i fwy o bobl gael y cyfle i gael gwared â chanser. 

Mae Mr Davies yn galw am dargedau Cymreig i godi cyfraddau goroesi canser yr ysgyfaint.

Mae Carwyn Jones yn dweud nad oes ganddo "anhawster" yn cefnogi menter o'r fath.

Andrew RT Davies
BBC

Chwedlau ynghylch pam fo cyflogau yn isel

Mae Ms Wood hefyd yn gofyn i'r Prif Weinidog i gondemnio gwleidyddion sy'n "pedlera chwedlau" ynghylch pam fo cyflogau yn isel.

Mae Carwyn Jones yn dweud bod gan ormod o bobl gyflogau isel oherwydd llymder a does ganddyn nhw ddim cefnogaeth undebau llafur.

'Cenedlaetholdeb asgell dde eithafol'

Mae arweinydd Plaid Cymru Leanne Wood yn tynnu sylw at waharddiad mewnfudo'r Arlywydd Trump,  ac yn gofyn i'r Prif Weinidog i ddweud a yw Cymru ar "agor" i bobl sy'n wynebu erledigaeth.

Mae Mr Jones yn dweud pan fo cenedlaetholdeb asgell dde eithafol yn cael yr hawl i "gydio mae'r canlyniad yn drychineb".

Leanne Wood
BBC

Galwad am ddeddfwriaeth ar iechyd cyn-filwyr

Mae Neil McEvoy Plaid Cymru yn galw am ddeddfwriaeth i gwrdd ag anghenion iechyd cyn-filwyr.

Rhai amseroedd aros yn 'annerbyniol'

Mae hi'n dweud ei bod wedi ei synnu gan amseroedd aros ar gyfer triniaeth orthopedig.

Mae'r Prif Weinidog yn cydnabod bod rhai amseroedd aros yn "annerbyniol" yn ardal Bwrdd Iechyd Betsi Cadwaladr. 

Carwyn Jones
BBC

Y Gwasanaeth Iechyd yn y Gogledd

Mae'r cwestiwn cyntaf a gyflwynwyd gan Janet Finch-Saunders: 

A wnaiff y Prif Weinidog ddatganiad am y gwasanaeth iechyd yng Ngogledd Cymru? 

Croeso

Croeso i Senedd Fyw sy'n darlledu'r Cyfarfod Llawn y prynhawn yma. 

Mae'r sesiwn fel arfer yn dechrau gyda chwestiynau i'r Prif Weinidog, Carwyn Jones.

Y Senedd
BBC