a gafodd drwydded deledu?

You need one to watch live TV on any channel or device, and BBC programmes on iPlayer. It’s the law.

darganfyddwch fwy
Nid oes gennyf drwydded deledu

Crynodeb

  1. 'Cynnydd sylweddol' mewn pwerau datganoledig wedi Brexit
  2. Diswyddo cadeirydd ac is-gadeirydd Chwaraeon Cymru
  3. Yr Arglwydd Gwilym Prys-Davies wedi marw yn 93 oed

Y diweddaraf yn fyw

Mae pob amser yn lleol i'r DU

Cyfrannu

Hwyl am y tro

A dyna ni am heddiw - diolch am ymuno â ni ar ddiwrnod prysur ar y llif byw, wrth i Theresa May danio Erthygl 50 a dechrau proses Brexit.

Byddwn ni nôl unwaith eto am 08:00 bore fory gyda'r holl newyddion diweddaraf o Gymru.

Trafod ysgolion Cymraeg yn y Senedd

Senedd Fyw

Ar hyn o bryd yn y Cynulliad mae ACau yn cael trafodaeth ar ysgolion cyfrwng Cymraeg, Saesneg a dwy ffrwd yng Nghymru.

Cafodd y ddadl ei chyflwyno gan UKIP, ac yn eu cynigion maen nhw'n cyfeirio at y ffrae ddiweddar dros newid statws Ysgol Llangennech.

Gallwch ddilyn rhagor o'r drafodaeth ar dudalen Senedd Fyw.

llangennech
BBC

Bwriad i sefydlu Undeb Myfyrwyr Cymraeg Caerdydd

Prifysgol Caerdydd

Mae myfyrwyr ym Mhrifysgol Caerdydd wedi cyhoeddi y byddan nhw'n sefydlu undeb i Gymry Cymraeg y brifysgol, fel sydd gan brifysgolion Aberystwyth a Bangor eisoes.

Dywedodd Osian Wyn Morgan, Swyddog y Gymraeg gydag undeb y brifysgol, eu bod yn gobeithio sefydlu Undeb Myfyrwyr Cymraeg Caerdydd erbyn mis Medi.

"Mae datblygiad fel hwn yn rhywbeth a ddylai wedi digwydd degawdau yn ôl – ond gwell hwyr na hwyrach," meddai.

Cafodd undeb o'r fath i fyfyrwyr Cymraeg eu hiaith ei sefydlu nôl yn 2006, ond daeth i ben ar ôl ychydig flynyddoedd.

Osian Wyn Morgan
Osian Wyn Morgan
Dywedodd Osian Morgan nad oedd eisiau i UMCC ddisodli cymdeithasau Cymraeg eraill yn y brifysgol fel y Gym Gym

Yr ieithoedd prydferthaf yn y byd

Blog

Ar flog The Culture Trip mae Lani Seelinger wedi bod yn llunio rhestr o'r 10 iaith mwyaf prydferth yn y byd yn ei barn hi.

Ac mae hi'n cael marciau llawn am gynnwys y Gymraeg - iaith mae hi'n ei ddweud "allai fod yn fodel ar gyfer ieithoedd lleiafrifol dan fygythiad ar draws y byd".

Mae'r rhestr yn un amrywiol tu hwnt ac yn ymestyn o'r Wolof yng ngorllewin Affrica i Bengali yn nwyrain India - yn ogystal ag iaith ein cymdogion, Saesneg.

cymraeg
BBC

Chwaraeon Cymru yn barod i 'symud ymlaen'

Chwaraeon Cymru

Mae Chwaraeon Cymru wedi rhyddhau datganiad yn dilyn cyhoeddiad Llywodraeth Cymru bod cadeirydd ac is-gadeirydd y corff wedi eu diswyddo.

Dywedodd y llefarydd ei fod wedi bod yn "gyfnod heriol" ond eu bod yn barod nawr i "symud ymlaen".

"Roedd y Gweinidog [Iechyd Cyhoeddus, Rebecca Evans] yn glir bod Chwaraeon Cymru yn gorff sydd yn cael ei redeg yn dda a'i fod yn gweithio'n dda dan arweinyddiaeth y cadeirydd dros dro a'r bwrdd."

Yn y Senedd yn gynharach, gwadodd Ms Evans ei bod hi wedi ceisio "claddu'r newyddion" am y diswyddiadau ar yr un diwrnod â thanio Erthygl 50.

pencadlys Chwaraeon Cymru
Google

Hibbard i hawlio lle ar Daith y Llewod?

Wales Online

Gyda Phencampwriaeth y Chwe Gwlad drosodd, mae'r sylw bellach wedi troi at bwy fydd yn cael eu henwi yng ngharfan y Llewod fydd yn teithio i Seland Newydd yn yr haf.

Ond tra bod y rhan fwyaf o sylwebwyr wedi bod yn cadw llygad craff ar y timau rhyngwladol dros y misoedd diwethaf, mae sylw David Flatman wedi bod ar gystadleuaeth arall.

Yn ol cyn-brop Lloegr, mae perfformiadau'r Cymro Richard Hibbard dros Gaerloyw yn golygu y dylai gael ei ystyried ar gyfer y daith , er nad yw wedi chwarae dros ei wlad ers 2015.

Sgwn i beth fydd gan Warren Gatland i'w ddweud am hynny!

richard hibbard
Getty Images

Ymddiheuriad AS UKIP ar ôl sylw am 'ladd eich hun'

BBC Wales Politics

Mae arweinydd UKIP yn y Cynulliad wedi gorfod ymddiheuro ar ôl gwneud sylw tuag at AC arall yn dweud bod "lladd eich hun yn opsiwn".

Roedd yr AC Llafur, Eluned Morgan yn siarad yn y Siambr ac yn mynegi ei siom fod y DU yn gadael yr Undeb Ewropeaidd.

Ond mynnodd y Llywydd Elin Jones ymddiheuriad gan Neil Hamilton wedi iddo gael ei glywed gan ACau eraill yn gwneud y sylw tuag at Ms Morgan.

Dywedodd Mr Hamilton ei fod yn "ymddiheuro am unrhyw sylw honedig dwi wedi ei wneud".

View more on twitter

Noson ddiflas

Tywydd, BBC Cymru

Y rhagolygon tywydd i chi heno: 

"Bydd mwy o law dros nos a hwnnw'n law trwm mewn mannau, yn arbennig yn y gorllewin.

"Bydd hi'n troi'n sychach yn y dwyrain wrth iddi wawrio, a bydd y tymheredd tua 8-11C."

Am eich tywydd lleol, ewch i wefan dywydd BBC Cymru.

Erthygl 50: Y trafod yn parhau

BBC Radio Cymru

Bydd 'na ragor o drafod Brexit a thanio Erthygl 50 heddiw ar y Post Prynhawn - mae Dewi Llwyd eisoes yn Llundain ac yn barod i fynd!

View more on twitter

Ailagor ffordd ger Tesco Bangor

Teithio BBC Cymru

Mae Ffordd Caernarfon bellach wedi ailagor yn dilyn gwrthdrawiad yn gynharach ger siop Tesco ym Mangor.

View more on twitter

Cynnydd mewn achosion trais domestig

BBC Cymru Fyw

Mae nifer yr achosion o drais domestig yng Nghymru wedi cynyddu o 23% rhwng 2013 a 2015, yn ôl ffigyrau newydd.

Dangosodd ffigyrau sydd wedi dod i law'r BBC fod nifer y troseddau wedi codi o 8,272 i 10,230 yn ardaloedd Heddlu Dyfed Powys, y Gogledd a Gwent.

Bu cynnydd o 48% yn ardal Heddlu De Cymru, ond does dim modd cymharu'r ffigyrau hynny'n uniongyrchol â'r lluoedd eraill.

Dywedodd elusen i ferched fod angen gweithredu deddfwriaeth 2015 ar drais yn y cartref yng Nghymru yn fwy sydyn.

trais yn y cartref
Thinkstock

Cae rygbi artiffisial yn llosgi coesau

BBC Sport Wales

Mae'n bosib y bydd ambell i chwaraewr ychwanegol yn cael eu gweld mewn pâr o leggins y tro nesaf iddyn nhw chwarae ar gae rygbi Heol Sardis ym Mhontypridd. 

 Dros y penwythnos bu Ponty yn herio Merthyr yn rownd gynderfynol y Cwpan Cenedlaethol. 

 Ar ôl y gêm fe rannodd eu hyfforddwr luniau ar y cyfryngau cymdeithasol yn dangos rhai o'r llosgiadau a gafodd y chwaraewyr ar y cae artiffisial. Awtsh!

anafiadau
Lee Jarvis

Gwrthdrawiad ger Tesco ym Mangor

Teithio BBC Cymru

Mae ffordd yr A4087 ym Mangor wedi ei chau ger Lon Cytir yn dilyn gwrthdrawiad yno.

Cafodd y gwasanaethau brys eu galw i'r digwyddiad ar Ffordd Caernarfon ger siop Tesco, ac mae traffig yn symud yn araf yno ar hyn o bryd.

View more on twitter

Vauxhall i roi'r gorau i noddi Cymru

Cymdeithas Bêl-droed Cymru

Bydd Vauxhall yn rhoi'r gorau i noddi tîm pêl-droed Cymru ar ddiwedd eu hymgyrch bresennol i gyrraedd Cwpan y Byd 2018.

Mae'r cwmni ceir wedi bod yn noddi Cymru, Lloegr, yr Alban a Gogledd Iwerddon ers 2011.

cymru yn ymarfer
Huw Evans Picture Agency

Cyhoeddi enw dynes fu farw mewn gwrthdrawiad

Heddlu Gwent

Mae Heddlu Gwent wedi cadarnhau enw dynes fu farw yn dilyn gwrthdrawiad ffordd yng Nghasnewydd ar 23 Mawrth.

Cafodd Pamela Lancaster, 47, ei chludo i'r ysbyty yn dilyn y gwrthdrawiad gyda char Ford Focus arian ond bu farw yn yr ysbyty yn ddiweddarach.

Mae ei theulu eyn derbyn cefnogaeth, ac mae'r heddlu wedi gofyn i unrhyw un sydd â gwybodaeth am y gwrthdrawiad yn Clarence Place i gysylltu â nhw.

casnewydd
Google

Carwyn Jones 'heb gyfrannu at lythyr Brexit'

BBC Cymru Fyw

Mae Carwyn Jones wedi dweud ei fod yn "destun siom" na chafodd Llywodraeth Cymru gyfrannu at y llythyr yn tanio Erthygl 50.

Dywedodd wrth Aelodau Cynulliad ei fod wedi trafod y llythyr gyda Theresa May yr wythnos diwethaf, ond na chafodd ei weld o flaen llaw na chyfrannu at unrhyw ddrafft.

"Mae hyn yn annerbynniol ac yn benllanw proses hynod rwystredig ble nad yw'r sefydliadau datganoledig wedi cael eu trin gyda pharch o gwbl," meddai.

Ychwanegodd y byddai'n "croesawu" pwerau ychwanegol i Gymru gafodd eu crybwyll gan Mrs May yn ei llythyr. 

Carwyn Jones
BBC

Rhys a Daniel yn gytûn

Blog

Yn ei flog, Thoughts of Chairman Mwyn , mae Rhys Mwyn yn tynnu sylw at y dyfyniad sydd wrth droed cerflun Daniel Owen yn yr Wyddgrug, ac yn trafod y cysylltiad rhwng hwnnw a rhaglen radio Rhys ar BBC Radio Cymru.

Dyna un ffordd o gael y llun i ffitio!
BBC
Dyna un ffordd o gael y llun i ffitio!

Chwaraeon Cymru: Ymateb y pleidiau

BBC Cymru Fyw

Mae'r gwrthbleidiau yn y Cynulliad wedi bod yn ymateb i gyhoeddiad Llywodraeth Cymru am ddiswyddo cadeirydd ac is-gadeirydd Chwaraeon Cymru.

Dywedodd y Ceidwadwyr ei fod yn "ddiwrnod gwych i gladdu newyddion drwg" yn sgil yr holl sylw sydd yn cael ei roi i danio Erthygl 50.

Mynnodd Plaid Cymru fod "cwestiynau difrifol i'w hateb gan y gweinidog" ynglŷn â'r broses recriwtio a'r adolygiad gafodd ei gynnal.

Ychwanegodd UKIP y dylai'r llywodraeth gyhoeddi eu canfyddiadau er mwyn dangos "fod y swm sylweddol o arian cyhoeddus sydd yn mynd i Chwaraeon Cymru yn cael ei wario'n gall".

rebecca evans
BBC
Dywedodd y Gweinidog Iechyd Cyhoeddus, Rebecca Evans bod "y berthynas y tu fewn i arweinyddiaeth bwrdd Chwaraeon Cymru wedi'i chwalu"

Penodi rheolwr Bangor 'cyn diwedd Mai'

BBC Camp Lawn

Cafodd Ian Dawes ei ddiswyddo yn gynharach heddiw, ac mae Gary Taylor-Fletcher wedi ei benodi fel rheolwr dros dro.

View more on twitter

Diswyddiadau Chwaraeon Cymru: Cyn Gadeirydd yn ymateb

Twitter

Erthygl 50: Gair gan Elliw Gwawr

Twitter

Mae gohebydd seneddol BBC Cymru, Elliw Gwawr wedi bod yn rhannu ei sylwadau gyda ni am ddigwyddiadau'r dydd ac ar yr effaith maen nhw wedi ei gael ar wasg y byd sydd wedi ymgynnull tu allan i'r Senedd yn San Steffan.

View more on twitter

Cylchffordd Cymru: Oedi cyn penderfyniad

BBC Cymru Fyw

Ni fydd Llywodraeth Cymru'n cyhoeddi os bydd cynllun £425m Cylchdaith Cymru yng Nglyn Ebwy'n derbyn cefnogaeth arian cyhoeddus tan ar ôl yr etholiadau lleol ym mis Mai.

Dywedodd Ysgrifennydd yr Economi Ken Skates nad oedd y cwmni sydd am adeiladu trac rasio ar y safle wedi darparu'r holl wybodaeth sydd ei angen ar y llywodraeth eto, ac roedd hyn yn siomedig.

Ychwanegodd y byddai'n gobeithio adrodd mwy am y sefyllfa wrth y cabinet erbyn canol Mai - wedi'r etholiadau lleol ar 4 Mai.

Trac
HoV

'Dylai Taylor gael gwaharddiad hirach'

The Guardian

Mewn colofn yn The Guardian , mae Paul Wilson wedi holi a ddylai Neil Taylor gael gwaharddiad hir am y dacl a dorodd goes Seamus Coleman yn y gêm rhwng Cymru ac Iwerddon nos Wener.

Bydd Taylor yn cael gwaharddiad awtomatig o un gêm, ond mae hynny'n debygol o gael ei gynyddu gan banel disgyblu FIFA.

Mae'r colofnydd yn ychwanegu fodd bynnag y gallai'r dacl fod wedi cael ei hosgoi petai'r dyfarnwr wedi bod yn fwy llym ar y chwaraewyr yn gynharach yn yr ornest.

"O leiaf byddai Coleman druan yn dal ar ei draed," meddai.

neil taylor
Getty Images

Michael Lloyd-Williams wedi marw

ITV Cymru

Mae wyneb HTV Cymru yn yr iaith Saesneg i lawer wedi marw.

Roedd Michael Lloyd-Williams yn wyneb cyfarwydd i genhedlaeth gyfan ac yn cyflwyno rhaglenni newyddion Saesneg lleol HTV Cymru o'r 60au tan yr 80au.

Roedd yn 77 oed.

Michael Lloyd-Williams
HTV

Donald Tusk: 'Ddim yn ddiwrnod hapus'

BBC Cymru Fyw

Os oes ymdeimlad o foddhad ymysg rhai ym Mhrydain fod Erthygl 50 wedi ei danio o'r diwedd, dyw hynny ddim yn cael ei rannu ym Mrwsel...

View more on twitter

Sut brynhawn fydd hi Llyr?

Twitter

Teyrngedau i Gymro fu farw yn yr UDA

South Wales Argus

Mae teyrngedau wedi ei rhoi i dad o Went fu farw ar ol cael ei daro gan gar yn yr UDA.

Bu farw Greg Symonds, 42, yng Nghaliffornia yn dilyn y gwrthdrawiad.

Cafodd ei ddisgrifio fel "arwr" i'w wraig Tamsin, 35, a'i blant Bodhi, pump, a Bronte, dwy.

Erthygl 50: Cyfarfod arbennig o gabinet Llywodraeth Cymru

Llywodraeth Cymru

Eich gobeithion am Brexit?

BBC Radio Cymru

Chwaraeon Cymru: 'Perthnasau ar chwâl'

BBC Wales Politics

Mae Llywodraeth Cymru wedi cadarnhau bod cadeirydd Chwaraeon Cymru, Dr Paul Thomas a'i ddirprwy Adele Baumgardt wedi ei diswyddo o'u rôl gyda'r corff.

Dywedodd y gweinidog iechyd cyhoeddus, Rebecca Evans fod y berthynas o fewn arweinyddiaeth a bwrdd Chwaraeon Cymru "wedi dirywio mewn modd nad oes modd ei adfer".

Cafodd y ddau unigolyn, yn ogystal a'r bwrdd cyfan, eu gwahardd ym mis Tachwedd llynedd, ond fis diwethaf cafodd y bwrdd cyfan eu hadfer.

Dros y misoedd diwethaf mae sawl ffrae wedi codi dros y ffordd mae'r bwrdd wedi gweithredu, a'r modd y mae cytundebau wedi eu dosbarthu.

chwaraeon cymru
BBC

Tanio Erthygl 50: Datganiad Llywydd y Cynulliad

BBC Cymru Fyw

Mae Llywydd y Cynulliad, Elin Jones AC, wedi cyhoeddi datganiad. Dywedodd y Llywydd:

"Yn sgil gadael yr UE, byddwn ni yng Nghymru a'r meysydd polisi cyhoeddus y mae'r Cynulliad yn gyfrifol amdanynt yn wynebu heriau cymhleth a chyfleoedd.

"Yn y refferendwm y llynedd, gadael yr UE oedd ewyllys y mwyafrif o'r bobl yr ydym yn eu gwasanaethu yn y Cynulliad.

"Mae gennym rôl hollbwysig er mwyn sicrhau bod llais pobl Cymru yn cael gwrandawiad priodol yn y trafodaethau sydd o'n blaenau...

"Wrth i'r broses honno fynd rhagddi, rwy'n benderfynol o ddangos a sicrhau swyddogaeth y Cynulliad fel Senedd gref, effeithiol i Gymru."

Cymru
BBC

Diswyddo pennaethiaid Chwaraeon Cymru

BBC Cymru Fyw

Yng nghanol yr holl sylw ar Brexit, mae Llywodraeth Cymru wedi cyhoeddi bod cadeirydd ac is-gadeirydd Chwaraeon Cymru wedi cael eu diswyddo.

Bydd rhagor o wybodaeth am y stori hon i ddilyn....

View more on twitter

Gadael yr Undeb: Mwy o rym i Gymru?

BBC Cymru Fyw

Gall Llywodraeth Cymru ddisgwyl derbyn "cynnydd sylweddol" yn ei grymoedd o ganlyniad i Brexit meddai Theresa May.

Dywedodd wrth aelodau seneddol y byddai ymgynghoriad yn digwydd ar ba rymoedd fydd yn symud o'r Undeb Ewropeaidd i San Steffan, a pha rai fydd yn mynd i fae Caerdydd, Caeredin a Belfast.

Roedd Mrs May wedi addo peidio lleihau grymoedd presenol y llywodraethau datganoledig yn barod.

Erthygl 50: Y llythyr yn llawn

BBC Cymru Fyw

Mae Downing Street bellach wedi cyhoeddi'r llythyr chwe thudalen o hyd sydd wedi ei anfon i Donald Tusk yn tanio proses Brexit.

Ynddi, mae Theresa May yn dweud fod y DU yn "gadael yr Undeb Ewropeaidd, ond dydyn ni ddim yn gadael Ewrop".

View more on twitter

Taro'r Post yn trafod Erthygl 50

Taro'r Post

BBC Radio Cymru

Tanio Erthygl 50: Cymry Brwsel yn ymateb

BBC Cymru Fyw

Mae 'na gerflun y tu allan i swyddfeydd yr Undeb Ewropeaidd ym Mrwsel o'r enw 'Camu 'mlaen' - gŵr ag un droed o flaen y llall a dim byd ond awyr iach o dan y droed flaen.

Ond pa mor sicr ei cham fydd yr undeb wrth i Brydain danio Erthygl 50 a dechrau'r broses o adael Ewrop?

Owain Evans sydd wedi bod yn holi rhai o Gymry Brwsel. 

cerflun
BBC

Erthygl beth?

BBC Cymru Fyw

Gyda'r holl siarad heddiw am Theresa May'n tanio Erthygl 50, mae ein gohebydd gwleidyddol Arwyn Jones wedi paratoi erthygl sy'n esbonio beth yn union mae hyn yn ei olygu ar daith Prydain i adael yr Undeb Ewropeaidd.

Mae modd darllen yr erthygl drwy glicio yma.

Erthygl
BBC

Theresa May'n trafod Erthygl 50 yn y Senedd

Twitter

Tusk yn derbyn llythyr Brexit

BBC Cymru Fyw

Cadarnhad gan Lywydd y Cyngor Ewropeaidd, Donald Tusk ei fod wedi derbyn llythyr Theresa May yn tanio'r broses o adael yr Undeb Ewropeaidd.

View more on twitter

Erthygl 50 wedi ei danio

BBC Cymru Fyw