Got a TV Licence?

You need one to watch live TV on any channel or device, and BBC programmes on iPlayer. It’s the law.

Find out more
I don’t have a TV Licence.

Crynodeb

  1. Cyfarfod Llawn am 1.30pm gyda chwestiynau i'r prif weinidog
  2. Datganiad a Chyhoeddiad Busnes
  3. Datganiad gan y Prif Weinidog: Y Rhaglen Lywodraethu
  4. Datganiad gan Ysgrifennydd y Cabinet dros yr Economi a'r Seilwaith: Cylchffordd Cymru
  5. Dadl: Datgarboneiddio yn y Sector Cyhoeddus
  6. Dadl: Cyfnod 4 y Mesur Treth Gwarediadau Tirlenwi
  7. Dadl Frys: Cytundeb ‘Hyder a Chyflenwi’ Llywodraeth y DU a Phlaid y DUP

Y diweddaraf yn fyw

Gan Alun Jones a Nia Harri

Mae pob amser yn lleol i'r DU

Hwyl

Dyna ni am heddiw.

Fe fydd Senedd Fyw yn ôl bore fory ar gyfer cyfarfod o'r Pwyllgor Diwylliant, y Gymraeg a Chyfathrebu.

Y Senedd
BBC

'Arddangosiad estynedig o rawnwyn sur'

Mae Neil Hamilton UKIP yn disgrifio safbwynt prif weinidog Cymru fel "arddangosiad estynedig o rawnwyn sur".

Mae e hefyd yn gofyn "pam nad yw Plaid Cymru wedi cymryd rhan mewn trafodaethau gyda Llywodraeth y DU er mwyn cael gwell cytundeb i Gymru?"

'Fformiwla Barnett wedi cael ei hosgoi yn llwyr'

Mae arweinydd Plaid Cymru Leanne Wood yn dweud bod "Fformiwla Barnett wedi cael ei hosgoi yn llwyr, ar gost o tua £1.7biliwn i Gymru".

'Ar y ffôn gyda Downing Street'

Mae arweinydd y Ceidwadwyr Andrew RT Davies yn dweud wrth y prif weinidog, "Roeddwn i ar y ffôn gyda Downing Street ddoe tra yr oeddech chi ar y balconi yn siarad gyda'r BBC."

Downing Street
BBC

'Na' yn Nhy'r Cyffredin i gais am ddadl ar y DUP

'Prynu pleidleisiau'

Dyw penderfyniad Theresa May i gynnig £1bn ychwanegol i Ogledd Iwerddon am gefnogaeth y DUP i'w llywodraeth yn ddim mwy na "phrynu pleidleisiau", yn ôl prif weinidog Cymru.

Mae'r DUP wedi cytuno i roi cefnogaeth i lywodraeth Mrs May yn San Steffan, fydd yn golygu pleidleisio gyda'r Ceidwadwyr ar achlysuron pwysig fel y gyllideb ac araith y Frenhines.

Er hynny, nid oes clymblaid ffurfiol rhwng y ddwy blaid.

Ddydd Llun, dywedodd Carwyn Jones bod y cytundeb yn "gwanhau'r DU" ac yn "lladd y syniad o gyllid teg i genhedloedd a rhanbarthau'r DU".

Dadl Frys

Yr eitem olaf heddiw yw Dadl Frys ar gytundeb ‘hyder a chyflenwi’ Llywodraeth y DU a Phlaid yr Unoliaethwyr Democrataidd (y DUP).

Arlene Foster a Theresa May
BBC
Arlene Foster a Theresa May

Pasio Cyfnod 4 y Mesur Treth Gwarediadau Tirlenwi (Cymru)

Mae ACau wedi pasio cyfnod ola y Mesur Treth Gwarediadau Tirlenwi (Cymru).

Y Cynllun Cymunedau y Dreth Gwarediadau Tirlenwi newydd ar wyneb y Mesur

Ar Fehefin 20 fe wnaeth yr aelodau basio gwelliant Llywodraeth Cymru yng Nghyfnod 3 y Mesur yn gosod y Cynllun Cymunedau y Dreth Gwarediadau Tirlenwi newydd ar wyneb y Mesur.

Mae'r diwygiad yn gosod dyletswydd ar Weinidogion Cymru i baratoi a chyhoeddi cynllun cymunedau a'i dargedu at weithgareddau sy'n hyrwyddo neu'n gwella llesiant cymdeithasol neu amgylcheddol cymunedau sy'n agos at safleoedd tirlenwi a gorsafoedd trosglwyddo gwastraff.

Bydd y cynllun hwn yn cael ei ariannu drwy ddefnyddio rhywfaint o'r refeniw a godir drwy dreth gwarediadau tirlenwi. Bydd penderfyniad ynghylch y swm i'w ddyrannu yn cael ei wneud yn yr hydref.

Mark Drakeford
BBC

Proses pedwar cyfnod

Yn gyffredinol, mae pedwar cyfnod yn y broses ar gyfer ystyried Mesur Cyhoeddus, sef:

  • Cyfnod 1 - pwyllgor yn ystyried egwyddorion cyffredinol y Mesur a'r Cynulliad yn cytuno ar yr egwyddorion cyffredinol hynny;
  • Cyfnod 2 - pwyllgor yn ystyried y Mesur ac unrhyw welliannau a gyflwynwyd i’r Mesur hwnnw yn fanwl;
  • Cyfnod 3 - y Cynulliad yn ystyried y Mesur ac unrhyw welliannau a gyflwynwyd i’r Mesur hwnnw yn fanwl;
  • Cyfnod 4 - pleidlais gan y Cynulliad i basio testun terfynol y Mesur.

Cyfnod 4 y Mesur Treth Gwarediadau Tirlenwi (Cymru)

Yr eitem nesa yn y Siambr yw dadl ar Gyfnod 4 y Mesur Treth Gwarediadau Tirlenwi (Cymru).

Cyfnod 4 yw'r cyfnod olaf.

O fis Ebrill 2018 ymlaen, bydd y Dreth Gwarediadau Tirlenwi yn disodli’r Dreth Tirlenwi yng Nghymru.

Fel y Dreth Dirlenwi, bydd y Dreth Gwarediadau Tirlenwi yn dreth ar waredu gwastraff i safleoedd tirlenwi a bydd yn cael ei chodi yn ôl pwysau. Gweithredwyr safleoedd tirlenwi fydd yn gyfrifol am dalu'r dreth, a byddan nhw'n trosglwyddo'r costau hyn i weithredwyr gwastraff trwy eu ffi glwyd.

View more on twitter

'Mae ganddon ni yn UKIP ddiddordeb mewn materion amgylcheddol'

"Mae ganddon ni yn UKIP ddiddordeb mewn materion amgylcheddol, yn arbennig mewn ansawdd aer" medd Gareth Bennett.

Mae'r dweud bod ei blaid yn cefnogi galwad Plaid Cymru ar i Lywodraeth Cymru gynnwys mesuray i leihau llygredd aer fel rhan o'i ffordd i ddatgarboneiddio yn y sector cyhoeddus.

Gareth Bennett
BBC

'Lleihau llygredd aer fel rhan o'i ffordd o ddatgarboneiddio'

Mae Plaid Cymru yn galw ar Lywodraeth Cymru i:

  • sefydlu cwmni ynni cenedlaethol di-ddifidend, hyd braich oddi wrth Lywodraeth Cymru, gyda'r diben o gynyddu effeithlonrwydd ynni a chynhyrchu trydan adnewyddadwy yn y sector cyhoeddus fel rhan o'i gylch gwaith.
  • i gynnwys mesurau i leihau llygredd aer fel rhan o'i ffordd o ddatgarboneiddio yn y sector cyhoeddus.
  • i roi cymorth i'r sector cyhoeddus i ddarparu pwyntiau gwefru trydan ar gyfer cerbydau ar safle at ddefnydd cyflogeion ac ymwelwyr.
  • i roi cymorth i gyrff cyhoeddus i ddatgarboneiddio trafnidiaeth drwy ddefnyddio cerbydau hydrogen ac LPG a dyfeisiadau arloesol tebyg.
Simon Thomas
BBC

'Araf yw'r cynnydd' yn pennu Cyllideb Garbon

Mae'r aelod Ceidwadol David Melding yn dweud "mai araf yw'r cynnydd y mae Llywodraeth Cymru wedi'i wneud" yn ei hymdrechion i bennu Cyllideb Garbon ar gyfer 2016-2020.

Mae'n dweud bod y Ceidwadwyr yn credu "bod angen i'r darpariaethau yn Neddf Cenedlaethau'r Dyfodol 2015 sy'n ymwneud â datblygu cynaliadwy gael mwy o ddylanwad dros Lywodraeth Cymru o ran pennu ei chyllideb ei hun".

David Melding
BBC

Beth nesaf?

Dadl ar Ddatgarboneiddio yn y Sector Cyhoeddus

Am yr awr nesa mae yna ddadl ar Ddatgarboneiddio yn y Sector Cyhoeddus.

Mae Jane Hutt yn cynnig bod Cynulliad Cenedlaethol Cymru:

1. Yn nodi arweiniad Llywodraeth Cymru o safbwynt rhoi ar waith gamau gweithredu i ddatgarboneiddio sector cyhoeddus Cymru, a hynny'n unol â'i hymrwymiadau statudol o fewn Deddf yr Amgylchedd (Cymru) 2016.

2. Yn cefnogi nod Llywodraeth Cymru o gyflymu'r gwaith o ddatgarboneiddio'r sector cyhoeddus er mwyn rhoi hwb pellach i'r economi carbon isel.

3. Yn cefnogi uchelgais Llywodraeth Cymru o sicrhau bod sector cyhoeddus Cymru'n garbon niwtral erbyn 2030.

4. Yn nodi'r cais am dystiolaeth sydd ar y gweill a fydd yn ceisio sylwadau ynghylch y dull ar gyfer datgarboneiddio'r sector cyhoeddus.

'Cwningen hwyr iawn allan o'r het'

Mae Lynne Neagle, AC Torfaen, yn dweud "Mae yna gwestiynau difrifol sydd angen eu hateb" ynghylch Cylchffordd Cymru yn taro rhwystr mor hwyr yn y dydd.

Mae'n disgrifio cynlluniau i adeiladu parc busnes ceir yng Nglyn Ebwy fel "cwningen hwyr iawn allan o'r het".

Lynne Neagle
BBC

'Llaw farw llywodraeth'

Mae Neil Hamilton UKIP yn dweud bod y penderfyniad yn dangos "llaw farw llywodraeth".

Mae'n ail-adrodd galwad gan Adam Price am gyhoeddi y diwydrwydd dyladwy.

Mae Mr Skates yn dweud ei fod yn ceisio cael cytundeb gyda Chorfforaeth Ddatblygu Blaenau'r Cymoedd i gyhoeddi crynodeb o'r diwydrwydd dyladwy.

'Dim rhwystwyr' i'r Cylchffordd

Mae Adam Price Plaid Cymru yn dweud bod Cymru nawr yn destun sbort yn rhyngwladol.

Mae'n dweud bod uwch swyddog wedi dweud ar Fehefin 14, mewn ebyst y mae e wedi cael gafael arnyn nhw, bod "yna ddim rhwystwyr" i'r Cylchffordd.

Felly mae'n mynnu cael gwybod pryd y gwnaeth Llywodraeth Cymru gael gwybod gan y Swyddfa Ystadegau Gwladol a'r Trysorlys y gallai £373m gael eu cafflo o gyllideb Lywodraeth Cymru gan Gylchffordd Cymru.

Dyw ateb Mr Skates ddim yn cynnwys dyddiad ar gyfer cyngor yr ONS a'r Trysorlys, ond mae'r llywodraeth wedi dweud i'r cyngor hwnnw gyrraedd yn yr wythnosau diwethaf.

Adam Price
BBC

'Anhygoel o siomedig'

Mae'r Ceidwadwr Russell George yn dweud "mae'n anhygoel o siomedig ei bod hi wedi cymryd chwe blynedd a thros £9m o arian cyhoeddus i ysgrifennydd y cabinet wrthod y prosiect yma, fyddai wedi gallu bod yn fuddsoddiad arwyddocaol yng nghymoedd de Cymru".

Mae'n ychwanegu bod yna "ddatgysylltu" rhwng datganiad Mr Skates a thystiolaeth i'r Pwyllgor Cyfrifon Cyhoeddus gan James Price ddoe, " wnaeth honni bod y £55m sydd wedi ei wario hyd yma ar Gylchffordd Cymru wedi cynrychioli gwerth da am arian, ac wedi darparu prosiect arwyddocaol 'sy'n barod i gael ei weithredu' ".

Russell George
BBC

Cydnabod y bydd nifer o bobl yn siomedig iawn

Mae Ken Skates yn dweud, "Rydw i'n cydnabod y bydd nifer o bobl yng Nglyn Ebwy ac ar draw de Cymru yn siomedig iawn gyda'r penderfyniad yn arbennig gan fod y cwmni wedi creu rhai disgwyliadau uchel iawn ynghylch nifer y swyddi fyddai'n cael eu creu".

Mae'n dweud bod y llywodraeth wedi gwneud "pob ymdrech i wneud i'r prosiect yma i weithio" a bod "gwleidyddiaeth yn ymwneud â phenderfyniadau anodd".

Ken Skates
BBC

Gwrthod cais i warantu bron i hanner cost prosiect Cylchffordd Cymru

Nawr datganiad gan Ysgrifennydd y Cabinet dros yr Economi a'r Seilwaith, Ken Skates: Cylchffordd Cymru.

Mae Llywodraeth Cymru heddiw wedi gwrthod y cais i warantu bron i hanner cost prosiect Cylchffordd Cymru gwerth £430m yng Nglyn Ebwy.

Roedd y datblygwyr, Cwmni Datblygu Blaenau'r Cymoedd, yn dweud y byddai tua 6,000 o swyddi yn cael eu creu yn un o ardaloedd mwyaf difreintiedig Cymru.

Ond y bore ma fe wrthododd yr Ysgrifennydd Economi, Ken Skates, honiad y cwmni am nifer y swyddi, gan ddweud bod y ffigwr yma wedi ei "or-chwyddo".

"Mae'r nifer yn nes at 100 o swyddi uniongyrchol, gyda 500 o swyddi anuniongyrchol, a thua 500 o swyddi i adeiladu'r trac rasio," meddai.

Mae gweinidogion yn dweud y bydd parc busnes ceir yn cael ei adeiladu yn ardal Glyn Ebwy yn lle'r trac rasio.

Cylchffordd Cymru
Cylchffordd Cymru

'Rhaid i ni wneud lle i ddeddfwriaeth yn gysylltiedig gyda Brexit'

Mae'r prif weinidog yn dweud "fe fydd yn rhaid i ni wneud lle i ddeddfwriaeth yn gysylltiedig gyda Brexit".

Cynigion i gael gwared â'r amddiffyniad o gosb rhesymol

Mae Julie Morgan Llafur yn croesawu'r cynigion i gael gwared â'r amddiffyniad o gosb rhesymol dros y deuddeg mis nesaf.

Roedd y mater yn rhan o gytundeb rhwng Llafur a Phlaid Cymru ym mis Mai y llynedd er mwyn ethol Carwyn Jones yn Brif Weinidog.

Ym mis Mawrth 2015, fe wnaeth aelodau'r Cynulliad bleidleisio yn erbyn cynnig i geisio cynnwys gwaharddiad ar guro plant fel rhan o'r Deddf Trais yn erbyn Menywod, Cam-drin Domestig a Thrais Rhywiol.

Dywedodd Leighton Andrews, y gweinidog gwasanaethau cyhoeddus ar y pryd, ei fod yn teimlo nad y Ddeddf Trais oedd y lle cywir i fynd i'r afael â'r mater.

Julie Morgan
BBC

'Treth ar yfwyr cymedrol'

Mae arweinydd UKIP Neil Hamilton yn dweud y byddai cynlluniau i gyflwyno cyfraith newydd yn gosod isafswm ar gyfer alcohol yng Nghymru yn "aneffeithiol a ddim yn mynd i'r afael â'r broblem".

Mae'n dweud y byddai yn hytrach yn "dreth ar yfwyr cymedrol".

Wrth gyfeirio at ystadegau ynghylch yfwyr sbri, mae'n dweud ei fod yn ystyried tri pheint y dydd yn "sbri eitha diflas".

Yr ymdeimlad o 'deja vu' wrth ddarllen y rhaglen

Mae arweinydd Plaid Cymru Leanne Wood yn dweud bod ganddi'r ymdeimlad o "deja vu" wrth ddarllen y rhaglen ddeddfwriaethol.

Mae'n honni petai Llafur wedi cefnogi gwelliannau Plaid Cymru yn y gorffennol, byddai llawer o'r rhaglen ddeddfwriaethol wedi cael eu cyflawni blynyddoedd yn ôl.

Mae'n dweud bod pedwar allan o'r pum mesur newydd yn bolisïau Plaid Cymru gafodd eu gwrthod yn flaenorol gan Lafur.

Mae'n cyhuddo'r llywodraeth o chwarae "dala lan" nawr.

Rhaglen Ddeddfwriaethol yn 'brin o uchelgais'

Mae arweinydd y Ceidwadwyr Andrew RT Davies yn dweud bod gan y rhaglen yr "ymdeimlad o ddiwrnod twrch daear" a'i bod yn "brin o uchelgais".

Mae'n tynnu sylw at "gamgymeriadau ariannol difrifol ym Mesur Anhenion Addysgu Ychwanegol Llywodraeth Cymru sydd wedi arafu proses y rhaglen drwy'r Cynulliad.

Mae'n cefnogi gwahardd ffioedd rhentu, ond yn dweud bd Cymru ar ei hôl hi ar y mater yma o gymharu gyda gweddill Prydain.

'Helpu'n hymdrechion i adeiladu Cymru iach ac egnïol'

Mae'r Prif Weinidog, Carwyn Jones yn dweud wrth yr aelodau: "Bydd y Mesurau rydyn ni’n bwriadu eu cyflwyno yn ystod ail flwyddyn y Cynulliad hwn yn helpu'n hymdrechion i adeiladu Cymru iach ac egnïol, ffyniannus a diogel, uchelgeisiol ac sy'n dysgu, unedig a chysylltiedig".

Gallai codi isafswm o 50c yr uned arwain at 50 yn llai o farwolaethau bob blwyddyn

Cafodd cynlluniau i reoleiddio pris alcohol yng Nghymru eu cyflwyno am y tro cyntaf ym mis Gorffennaf 2015, cyn cael eu gohirio oherwydd etholiad y Cynulliad yn 2016 ac yna'r penderfyniad gan farnwyr yn Yr Alban i gyfeirio cynlluniau i'r Goruchaf Lys.

Mae disgwyl y bydd apêl y Gymdeithas Wisgi Scotch yn erbyn isafswm pris yn Yr Alban yn cael ei glywed gan y llys uchaf ym Mhrydain fis nesaf.

Mae ymchwil gan Lywodraeth Cymru yn awgrymu y gallai codi isafswm o 50c yr uned arbed bron i £900m dros 20 mlynedd drwy gwtogi trosedd ac afiechydon, ac arwain at 50 yn llai o farwolaethau bob blwyddyn.

Ond pan gafodd y cynlluniau eu cyflwyno'n wreiddiol gan y llywodraeth, dywedodd llefarydd ar ran y diwydiant diodydd y byddai'n arwain at gynnydd ym mhrisiau tra'n "gwneud dim" i fynd i'r afael â niwed alcohol.

diodydd
Getty Images

Pump o gyfreithiau ar gyfer y flwyddyn nesaf

Mae rhaglen ddeddfwriaethol Llywodraeth Cymru yn cynnwys cynnig i gael gwared ar ffioedd rhentu, sydd eisoes wedi eu gwahardd yn Yr Alban, tra bod Llywodraeth y DU wedi ymgynghori ar wneud yr un peth yn Lloegr.

Mae'r llywodraeth hefyd yn cynnig cynllun i osod isafswm pris ar gyfer alcohol yng Nghymru.

Dros y 12 mis nesaf, bydd Llywodraeth Cymru hefyd yn gobeithio deddfu er mwyn cyflwyno ei chynnig o 30 awr o ofal plant am ddim am 48 wythnos y flwyddyn, i rieni plant sy'n dair i bedair oed.

Bydd chwe chyngor yn arbrofi'r cynllun o fis Medi 2017, cyn ei gyflwyno'n ehangach yn hwyrach.

Mae gweinidogion hefyd yn bwriadu cyflwyno cyfraith ynghylch diwygio llywodraeth leol, ac ymgynghori ar gyflwyno gwaharddiad taro plant yn gyfraith y flwyddyn nesaf.

Rhentu
BBC

Datganiad ar y Rhaglen Lywodraethu

Nawr datganiad gan y Prif Weinidog ar y Rhaglen Lywodraethu.

Cynnwys y Rhaglen Ddeddfwriaethol yw'r cyfreithiau sy'n cael eu datblygu a'u cynnig gan Lywodraeth Cymru i helpu i gyflawni'r Rhaglen Lywodraethu.

Mae'r Prif Weinidog yn rhoi amlinelliad o flaenoriaethau deddfwriaethol Llywodraeth Cymru am y flwyddyn nesaf yn ei ddatganiad blynyddol.

View more on twitter

Datganiad a Chyhoeddiad Busnes

Yr eitem nesaf yn y Siambr yw'r Datganiad a Chyhoeddiad Busnes pan mae Arweinydd y Tŷ, Jane Hutt yn amlinellu busnes y Cynulliad ar gyfer y dyfodol agos.

Jane Hutt
BBC

Cynnig am Ddadl Frys

Nesa yn y Siambr cynnig am Ddadl Frys o dan Reol Sefydlog 12.69.

Mae Carwyn Jones yn cynnig dadl ar Gytundeb ‘Hyder a Chyflenwi’ Llywodraeth y DU a Phlaid yr Unoliaethwyr Democrataidd (y DUP).

Fe fydd dadl frys ar y mater yn hwyrach y prynhawn yma.

'Gwrthod wynebu realiti'

Mae arweinydd Plaid Cymru Leanne Wood yn cyhuddo'r prif weinidog o "wrthod wynebu realiti" ar recriwtio athrawon, rhywbeth y mae hi'n dweud sydd mewn "storm berffaith".

Mae nifer yr athrawon dan hyfforddiant wedi gostwng bod blwyddyn ers 2011, meddai hi.

Mae Carwyn Jones yn dweud bod angen i amodau a chyflogau gael eu datganoli er mwyn cael y pecyn cywir i athrawon.

Leanne Wood
BBC

Peryg o ysgolion ddim yn cael eu hadeiladu

Mae'r prif weinidog yn dweud bod y rheolau cyfrifon yn golygu y byddai'n rhaid iddyn nhw ddod o hyd i £157m ar gyfer Cylchffordd Cymru yn y flwyddyn ariannol yma.

Mae'n dweud y byddai yna beryg o ysgolion ddim yn cael eu hadeiladu, ysbytai ddim yn cael eu moderneiddio petai Cylchffordd Cymru wedi mynd yn ei blaen.

Cylchffordd Cymru
Cylchffordd Cymru

'Diffyg gweledigaeth bathetig'

Mae arweinydd UKIP Neil Hamilton yn awgrymu bod y penderfyniad ar Gylchffordd Cymru yn "gonfensiwn o gyfrifwyr ffa".

Mae'n beirniadu "diffyg gweledigaeth bathetig" gan Lywodraeth Cymru.

Neil Hamilton
BBC

'Llwfrdra' yn enwi gwas sifil

Mae Carwyn Jones yn cyhuddo Mr Davies o "lwfrdra' yn enwi James Price, Dirprwy Ysgrifennydd Parhaol, yn y Siambr pan nad yw'n gallu ymateb drosto ei hun.

Carwyn Jones
BBC

Datganiadau ar Gylchffordd Cymru yn anghyson?

Mae arweinydd y Ceidwadwyr Andrew RT Davies yn dweud bod datganiadau gan Ken Skates ac uwch was sifil ar Gylchffordd Cymru yn anghyson gyda'i gilydd.

Mae'r prif weinidog yn dweud nad oedd y sefyllfa ariannol "yn iawn i ni i gefnogi'r cynllun ar gyfer y Cylchffordd".

Andrew RT Davies
BBC

Canmmol 'gwaith rhagorol' criw troseddau gwledig

Mae Janet Finch-Saunders yn cyfeirio at faint y broblem o droseddau gwledig ac yn canmol "gwaith rhagorol" criw troseddau gwledig Heddlu'r Gogledd.

Janet Finch-Saunders
BBC

Mynd i'r afael â throseddau gwledig

Mae'r cwestiwn cyntaf a gyflwynwyd gan Janet Finch-Saunders: A wnaiff y Prif Weinidog ddatganiad am fynd i'r afael â throseddau gwledig?