Y cynghorau allai newid lliw wedi'r etholiad ym mis Mai

  • 20 Ebrill 2017

Ar ddechrau Mai bydd pleidleiswyr yn ethol cynghorwyr newydd ar draws Cymru. Ond ym mha gynghorau fydd y brwydrau fwyaf ffyrnig?

Mae dadansoddiad o'r sefyllfa yng Nghaerdydd, Caerfyrddin a Chonwy yma.

Caerffili

Un o gynghorau mawr cymoedd y de, mae Caerffili wedi bod yn faes y gad i'r frwydr oesol rhwng Plaid Cymru a'r blaid Lafur.

Wedi cyfnod o dan reolaeth Plaid Cymru, symud yn ôl at Lafur wnaeth Caerffili yn 2012, a hynny gyda mwyafrif swmpus.

Image caption Cafodd y cyhuddiadau yn erbyn Anthony O'Sullivan, Nigel Barnett a Daniel Perkins eu gollwng yn 2015

Digon cythryblus fu'r bum mlynedd ddiwethaf, gyda ffrae dros dâl tri uwch-swyddog yn arwain at achos llys - er i'r barnwr ddiddymu'r broses yn gyfan gwbl yn y pen draw.

Mae'r blaid Lafur a Phlaid Cymru wedi beio'i gilydd am elfennau gwahanol o'r ffrae.

Mae dadlau ffyrnig wedi bod hefyd dros gynlluniau datblygu'r cyngor - penllanw hynny oedd dileu cynllun y llynedd i adeiladu mwy na 12,000 o dai newydd.

Pwy fydd yn elwa ym mis Mai?

Bydd Caerffili yn faen prawf i allu Llafur i ddal eu tir pan fo'r darlun cenedlaethol yn anffafriol, a hefyd gallu Plaid Cymru o dan Leanne Wood i ddenu cefnogaeth newydd yn y cymoedd.

Powys

A yw'r rhod ar fin troi ym Mhowys?

Yn debyg i ardaloedd gwledig ledled Cymru, mae 'na draddodiad o wleidyddiaeth di-bleidiol yn y canolbarth - cynghorwyr annibynnol sy'n tueddu i gymryd yr awenau, ac ar hyn o bryd clymblaid o dair carfan wahanol o annibynwyr sy'n rheoli.

Ond mae'n ymddangos fod rhai o'r pleidiau gwleidyddol traddodiadol yn teimlo nad oes pwrpas cadw draw bellach.

Mae'r Ceidwadwyr yn enwedig wedi sicrhau eu bod nhw'n cystadlu yn rhan helaeth y wardiau tro hyn, ac mae 'na gyn-ASau a chyn-ACau ymysg y sawl sy'n sefyll ar ran y Democratiaid Rhyddfrydol.

Nid fod y dacteg wedi bod yn llwyddiannus ym mhob man - yn ward Yscir does 'na neb wedi rhoi eu henwau gerbron, yr unig ward felly yng Nghymru.

Nid ar chwarae bach mae gwyrdroi degawdau o draddodiad wrth gwrs, cawn weld ar 4 Mai pa mor ddygn yw'r annibynwyr, a pha mor ymarferol yw hi i bleidiau gwleidyddol frasgamu dros dir newydd.

Image copyright Redwood
Image caption Fe allai Casnewydd hefyd newid lliw, gyda'r Ceidwadwyr yn edrych i ennill tir

Casnewydd

A ddylen ni gadw llygad ar Gasnewydd fis Mai?

Dyw trydedd dinas Cymru ddim bob amser yn hogi'r penawdau yn yr un modd â Chaerdydd neu Abertawe, ond efallai fod gwleidyddiaeth de Gwent yn haeddu mwy o sylw.

Mae'r blaid Lafur wedi bod wrth y llyw ers 2012, ond mae'r Ceidwadwyr yn ffyddiog o ennill tir.

Cawn weld a ydy mantais glir y gleision dros y cochion mewn polau piniwn Prydeinig yn arwain at newid rheolaeth yn neuadd y ddinas.

Os yw'r awdurdod hwn yn troi'n las mae'n arwydd fod Llafur wedi dioddef noson andros o galed.

Straeon perthnasol