Llafur yn colli cynghorau ond ddim mor wael â'r disgwyl

Brendan Toomey
Image caption Mae Llafur wedi colli arweinydd y cyngor, Brendan Toomey ym Merthyr Tudful

Mae'r Blaid Lafur wedi dioddef colledion ond nid cynddrwg â'r disgwyl yn dilyn canlyniadau etholiadau lleol yng Nghymru.

Fe gollodd Llafur reolaeth ar gynghorau Pen-y-bont a Blaenau Gwent ac fe fyddan nhw hefyd yn gorfod aros i weld a ydyn nhw'n cadw eu gafael ar Ferthyr Tudful - oherwydd marwolaeth un ymgeisydd mae isetholiad eto i'w gynnal.

Llwyddodd Llafur i gadw rheolaeth ar ddinasoedd Caerdydd, Abertawe a Chasnewydd.

Ar ddiwedd y cyfrif roedd gan y Blaid Lafur 472 sedd ar draws Cymru, 107 sedd yn llai o'i gymharu â 2012, tra bod ymgeiswyr Annibynnol, y Ceidwadwyr a Phlaid Cymru wedi gweld cynnydd.

Mae'r Ceidwadwyr wedi cipio rheolaeth lawn yn Sir Fynwy, cyngor roedden nhw'n ei arwain mewn clymblaid gynt.

Ond mae'r gogwydd yng Nghymru o Lafur i'r Ceidwadwyr wedi bod yn llai nag yn Lloegr, ble mae etholiadau lleol hefyd wedi bod yn cael eu cynnal mewn nifer o ardaloedd.

Darlun cymysg

Dywedodd y Prif Weinidog Carwyn Jones ei bod hi wedi bod yn noson "heriol" i'w blaid, tra bod y Ceidwadwyr a Phlaid Cymru wedi croesawu'r canlyniadau "calonogol".

Mae Llafur wedi cadw eu gafael ar Gasnewydd a Chastell-nedd Port Talbot, ond gyda llai o fwyafrif.

Fe wnaeth y blaid golli tir yn Wrecsam, gyda'r grŵp Annibynnol yn dod yr un mwyaf ar y cyngor ond heb reolaeth lwyr.

Daeth Llafur yn agos at gipio grym yn Sir y Fflint gan gynyddu nifer eu seddi.

Ac maen nhw wedi llwyddo i ddal eu gafael ar Gaerdydd, yn ogystal ag Abertawe, Torfaen, Rhondda Cynon Taf a Chaerffili.

Mae'r sefyllfa ym Mro Morgannwg yn aros fel yr oedd hi, gyda'r un blaid wedi llwyddo i sicrhau rheolaeth lawn, ond y Ceidwadwyr yn ennill tir.

Image copyright Getty Images

Mae Plaid Cymru wedi cadw'u gafael ar Gyngor Gwynedd, ond dyw sefyllfa heb newid yng Ngheredigion ble maen nhw'n parhau i fod y blaid fwyaf, ond heb fwyafrif.

Maen nhw hefyd wedi dod o fewn trwch blewyn i gipio cynghorau Sir Gâr ac Ynys Môn, ar ôl dod o fewn dwy sedd i fwyafrif yn y ddwy.

Ym Mhowys mae'r grŵp Annibynnol wedi colli eu mwyafrif, yn dilyn enillion i'r Ceidwadwyr a'r Democratiaid Rhyddfrydol sy'n golygu nad oes gan yr un blaid reolaeth lwyr.

Ond mae'r grŵp Annibynnol wedi llwyddo i ddal eu gafael ar Gyngor Sir Penfro, er eu bod wedi gostwng mewn nifer.

Does dim un plaid wedi ennill rheolaeth lwyr ar Gyngor Sir Ddinbych, ond mae'r Ceidwadwyr wedi disodli'r blaid Lafur fel y blaid fwyaf.

Canlyniad Cyngor Sir Conwy oedd yr olaf i ddod i law a does dim un plaid wedi ennill rheolaeth lwyr yno.

Y cyfrif wedi dod i ben

Fe gipiodd Plaid Cymru 202 o seddi ar draws Cymru, 33 yn fwy na'r tro diwethaf.

Mae ymgeiswyr Annibynnol wedi cipio 322 sedd, 13 yn fwy na'r tro diwethaf, tra bod y Ceidwadwyr wedi cipio 184 sedd, 80 yn fwy nag yn 2012.

Gwelodd y Democratiaid Rhyddfrydol gwymp o 73 i 62 yn nifer eu seddi, tra bod UKIP wedi colli'r ddwy oedd ganddyn a'r Gwyrddion wedi ennill un.