Etholiadau lleol: Noson 'heriol' i Lafur medd Carwyn Jones

Carwyn Jones Image copyright Reuters
Image caption Mae Carwyn Jones wedi cyfaddef fod y noson wedi bod yn un "heriol" i'w blaid

Mae'r blaid Lafur wedi cyfaddef ei bod hi wedi bod yn "noson galed" yn rhai o'i chadarnleoedd yn yr etholiadau lleol, wrth iddyn nhw golli rheolaeth ar Ben-y-bont a Blaenau Gwent.

Ond mynnodd y Prif Weinidog Carwyn Jones y gallai'r blaid gymryd cysur yn y ffaith eu bod nhw wedi dal eu tir yn ninasoedd y de yn erbyn y disgwyl.

Dywedodd y Ceidwadwyr Cymreig fod y canlyniadau yn "galonogol" ond nad oedden nhw'n cymryd unrhyw beth yn ganiataol cyn yr etholiad cyffredinol fis nesaf.

Mae Plaid Cymru wedi disgrifio'r canlyniadau hyd yn hyn fel rhai "positif", tra bod y Democratiaid Rhyddfrydol wedi cyfaddef fod yr etholiadau lleol eleni wedi bod yn rhai "anodd".

'Gwell i ddod'

Gyda 13 o'r 22 wedi cyhoeddi eu canlyniadau yn rhannol neu yn llawn bellach, mae Llafur wedi ennill 313, gostyngiad o 73 o'i gymharu â'r un rhai yn 2012.

Maen nhw wedi colli rheolaeth ar gynghorau Pen-y-bont a Blaenau Gwent, tra bod Merthyr Tudful hefyd yn y fantol - ond maen nhw wedi llwyddo i gadw'u mwyafrif yng Nghaerdydd, Abertawe a Chasnewydd.

Mae ymgeiswyr Annibynnol, y Ceidwadwyr a Phlaid Cymru wedi ennill tir, tra bod y Democratiaid Rhyddfrydol ac UKIP wedi gwneud colledion.

Bydd y naw awdurdod lleol arall yn cyfrif yn ystod y bore, ac mae disgwyl y canlyniadau hynny erbyn dechrau'r prynhawn.

Image copyright Getty Images

Wrth ymateb i'r canlyniadau, dywedodd y Prif Weinidog Carwyn Jones mewn neges Twitter ei bod hi wedi bod yn noson "heriol" i'w blaid, ac y byddai "dyddiau gwell i ddod".

"Serch hynny, fe allwn ni fod yn galonogol ein bod ni wedi gwneud cystal yng Nghasnewydd, Caerdydd ac Abertawe, ac atal [y pleidiau eraill] mewn cymaint o'u hardaloedd targed," meddai.

Ychwanegodd ysgrifennydd cysgodol Cymru, Christina Rees fod y blaid wedi "herio proffwydoliaeth y sylwebyddion" wrth ddal eu gafael ar y dinasoedd hynny, a chynyddu eu pleidlais mewn ardaloedd fel Sir y Fflint.

"Er bod y canlyniadau yn parhau i gyrraedd, mae'n amlwg o beth rydyn ni'n ei weld hyd yn hyn nad yw twf enfawr y Torïaid yng Nghymru wedi digwydd," meddai.

'Calonogol'

Llwyddodd y Ceidwadwyr i gipio mwyafrif yn Sir Fynwy a dod yn agos ym Mro Morgannwg, yn ogystal ag ennill tir mewn ardaloedd fel Pen-y-bont a Wrecsam, ble maen nhw'n gobeithio cipio seddi yn yr etholiad cyffredinol fis nesaf.

Dywedodd eu harweinydd yng Nghymru, Andrew RT Davies, ei bod hi wedi bod yn "noson dda yn y gwaith".

"Mae'r canlyniad yn dangos fod pobl yn symud i ffwrdd o Lafur ac yn gwrthod eu neges flinedig sydd wedi colli ei afael. Mae Llafur wedi bod yn cymryd cefnogaeth y cyhoedd yn ganiataol am lawer yn rhy hir," meddai.

Ychwanegodd: "mae'r canlyniadau hyd yn hyn yn rai calonogol, ond dydyn ni ddim yn cymryd unrhyw beth yn ganiataol gan fod naw cyngor eto i gyhoeddi."

Image caption Cafodd canlyniadau'r noson eu croesawu gan Andrew RT Davies, arweinydd y Ceidwadwyr Cymreig

Dywedodd arweinydd Plaid Cymru, Leanne Wood fod y canlyniadau'n dangos darlun "positif" o'u noson nhw, gyda "rhai o'u hardaloedd cryfaf eto i gyhoeddi".

"Rydyn ni wedi torri tir newydd ym mhob rhan o Gymru o Aberafan i Flaenau Gwent, o Ben-y-bont i Wrecsam," meddai.

"Mae hefyd yn dda ein bod ni'n dal ac yn ennill seddi ble rydyn ni wedi rhedeg cynghorau, fel yng Ngheredigion ble mae gennym ni record gref ar redeg gwasanaethau cyhoeddus er gwaethaf toriadau."

Ychwanegodd ei bod hi'n credu mai patrwm y noson oedd "enillion i'r Blaid a'r Torïaid, a cholledion i Lafur ac UKIP".

'Parhau i frwydro'

Colli seddi oedd hanes y Democratiaid Rhyddfrydol dros nos, ac mae eu harweinydd yng Nghymru, Mark Williams, wedi cyfaddef y bydd "ailadeiladu'r blaid yn cymryd amser".

"Cafodd yr etholiadau yma eu cynnal yn ystod cyfnod cythryblus. Ond mae'r canlyniadau dros nos yn dangos bod gobaith," meddai.

"Rydyn ni wedi ennill seddi oddi wrth Lafur yn Sir Fynwy a Chastell-nedd Port Talbot, o'r Ceidwadwyr yn Sir y Fflint, ac o Blaid Cymru yng Ngheredigion.

"Byddwn yn parhau i frwydro am Gymru a Phrydain agored, goddefgar ac unedig."

Image caption Dywedodd yr Athro Roger Scully nad oedd hi wedi bod yn noson cynddrwg â'r disgwyl i Lafur

Wrth ymateb i'r canlyniadau dros nos, dywedodd yr Athro Roger Scully nad oedd Cymru i'w weld wedi profi'r un gogwydd o Lafur i'r Ceidwadwyr a'r hynny sydd wedi ei weld yn Lloegr.

"Mae Llafur yn colli 'chydig o dir, ond mae mwyafrif y seddi maen nhw wedi colli wedi mynd i ymgeiswyr Annibynnol," meddai wrth BBC Cymru Fyw.

"Ar y cyfan dydi'r Torïaid ddim yn gwneud mor dda yng Nghymru ac ydyn nhw yn Lloegr."

Ychwanegodd: "Mae'n edrych fel noson eithaf gwael i'r blaid Lafur, ond dydi o ddim yn edrych fel hunllef iddyn nhw... nid y canlyniad roedden nhw'n ei boeni amdano."