Diyabeti yica 'irakataje mu kwiyongera'

Ibiryo bitaboneye ku buzima Uwufise ububasha kw’isanamu Thinkstock
Image caption Ubwoko bwa kabiri bwa diyabete buterwa ahanini no kurya ibiryo bitaboneye ku buzima

Ishami ry'Umuryango w'Abibumbye ryita ku buzima (OMS) rivuga ko isi yugarijwe n'ikibazo cy'indwara ya diyabeti gikomeje kwiyongera, ubu kireba umuntu umwe kuri 11 mu bantu bakuru.

Mu cyegeranyo gikomeye, OMS yatanze impuruza ko ubwandu bw'indwara zishingiye ku mubyibuho ukabije ziyongereye hafi kwikuba inshuro enye kuva ku bantu miliyoni 108 mu mwaka wa 1980 bagera kuri miliyoni 422 muri 2014.

Icyegeranyo kivuga ko ikigero cy'ubwiyongere bw'isukari nyinshi mu mubiri ari kimwe mu byica abantu cyane, ku mpfu miliyoni 3.700.000 buri mwaka ku isi yose.

Kandi abayobozi ba OMS bavuze ko iyi mibare izakomeza kwiyongera mu gihe nta "ngamba zikarishye" zifashwe.

Raporo ifatanya ubwoko bw'indwara ya diyabete, zo mu bwoko bwa mbere ndetse n'ubwa kabiri, ariko ubwiyongere buri mu bwoko bwa kabiri, bufitanye isano n'imibereho mibi.

Mu gihe umuntu umwe kuri batatu afite umubyibuho ukabije ku isi, ni nako imibare y'ubwandu bwa diyabete yiyongereye.

Uwufise ububasha kw’isanamu Thinkstock
Image caption Utwuma dupima ikigero cy'isukari mu mubiri ni ngombwa cyane.

Dr Etienne Krug, umuyobozi ushinzwe urwego rwo kugabanya ubwiyongere bwa diyabete muri OMS yabwiye BBC ati:

" Diyabete ni indwara icecetse ariko ubwiyongere bwayo ni bwo dukwiye guhagarika."

"Dushobora kuyihagarika, tuzi ibigomba gukorwa, ariko ntitwakwemera ko ikomeza kwiyongera kubera ko ifite ingaruka mbi ku buzima bw'abantu, ku miryango ndetse no ku gihugu".

Kunanirwa guhagarika ikigero cy'isukari mu maraso bifite ingaruka mbi cyane ku buzima.

Byongera ibyago byo kugira ibibazo by'ihagarara ry'umutima ku nshuro eshatu kandi bigatuma abantu bashobora kugira ibyago bibarirwa ku nshuro 20 byo kuba bacibwa akaguru, izahara ry'impyiko, ubuhumyi ndetse n'ibibazo mu gihe cyo gutwita.