Amabohero ya Hollandi afise abanyororo bake

Ibohero rya Esserheem
Image caption Ibohero rya Esserheem

Mu gihe igihugu c'Ubwongereza hamwe n'ibindi bihugu vyinshi bahanzwe no kuba bafise amabohero yuzuye ikirenga, igihugu c'ubu Hollandi gifise ikibazo gihushanye. Ntikironka abantu gifunga. Muri ino myaka ya vuba, amabohero 19 yarugaye, ayandi agashobora kwugara mu mwaka uza. Ivyo vyashitse aho gute? Ni kubera iki hari abiyumvira ko izo ari ingorane?

Akamoto k'ibitunguru nbikaranze kaduga mu ngazi zubatswe mu vyuma, karengana imiryango no hirya.

Mu gikoni ubona abanyororo bategura indya zo ku mugoroba. Umugabo umwe afise mu ntoke imbugita, agasa naho yoba agiye gukata imboga.

"Ndabikoze imyaka itandatu ubu namenyeye", ni ko yavuze. Bitera induru kuberakoino mbugika iziritswe ku munyororo muremure.

"Ntibashobora gutwara zino mbugita", uko niko Jan Roelof van der Spoel icegera c'uwurongoye Norgerhaven, ibohero ricunzwe cane riri mu buraruko bushira ubuseruko mu bu Hollandi. "Ariko barashobora gutizwa utubugita dutoduto igihe batanze ikarata zabo ngo tumenye umwumwe wese ico afise".

Bamwe muri bano bagabo bafunzwe kubera ivyaha vyo gukoresha inguvu hanyuma kwiyumvira ko botemberana imbugita vyokwega induru. Ariko kwiga guteka n'imwe mu nzira zifasha abafunzwe gusubira mu buzima bwa none igihe barekuwe.

Image caption Imbugita yo mu gikoni

"Turaraba umuntu ku giti ciwe hano mu bu Hollandi ku bijanye n'akazi", niko Van der Spoel avuga.

"Iyo umuntu yafashwe kubera ikibazo c'ibiyovyabwenge turamufasha ukuntu yobiheba, iyo ari umuntu akunda gusomborokanya turamwigisha ingene yotsinda ishavu, iyo akurikiranwa ku bijanye n'amahera turamwigisha ku ngaruka zo gusaba ideni. Tugerageza guhanagura ico cose catumye akora ico caha. Uwufunzwe ni we yihitiramwo guhinduka ariko ubwo buryo bwacu bwarabaye ngirakamaro. Muri ino myaka cumi irangiye ico gikorwa kibandanya gitera imbere."

Yongera avuga ko ku bijanye n'inkozizikibi zidahinduka-zitwa"izihindura gusa imiryango"-zikunda gufungwa imyaka ibiri gusa, zigahabwa n'inyigisho zo gusubizwa mu buzima busanzwe. Ni abari munsi ya 10% bagaruka mu ibohero iyo barekuwe. Mu Bwongereza no muri Amerika, ica kabiri c'abaronka igihano kigufi barasubira gukosa inyuma y'imyaka ibiri, ico gitigiri kikaba kinini ku rwaruka rumaze gushika mu bigero.

Ibohero rya Norgerhaven, co kimwe nk'irya Esserheem - ni ibohero bishaka kumera co kimwe riri ku musozi umwe wa Veenhuizen -rifise ahantu hanini hagaragara. Ahagirigwa ikarashishi hangana n'ikibuga c'umupira w'amaguru, hari ibiti, amameza yo kugirirako "picnic" hamwe naho bakinira urukino rwa "volley".

Van der Spoel avuga ko akayaga keza gahari gafasha kugabanya "stress" haba ku banyororo canke ku bakozi. Abafungwa baremererwa gutembera atawe bari kumwe baja aho baba barisomera ibitabo, canke baja ku ivuriro canke aho bagura ico bizimisha akanyota canke bacisha ku munwa. Kuno kubareka bakimenya biraborohereza gusubira mu buzima busanzwe igihe barekuwe.

Image caption Ibohero rya Norgerhaven

Haraheze imyaka cumi igihugu c'ubu Hollandi cari mu bihugu bifise igitigiri kinini c'abanyororo i Buraya, ubu nico ca mbere gifise abantu bake mu mabohero-abantu 57 ku banyagihugu 100,000, ugereranije no mu Bwongereza ari 148.

Gusubizwa neza mu buzima busanzwe si vyo vyonyene vyatumye ico gitigiri c'abanyororo kigabanuka mu mabohero yo mu bu Hollandi-kuva 14,468 mu 2005 gushika kuri 8,245 mu mwaka uheze-igabanuka ry'ibice 43%

Ico gitigiri caduze cane mu mwaka w'i 2005 kuberako ikibuga c'indege ca Schiphol c'i Amsterdam cari caronse ibikoresho vya none vyo gusuzuma imizigo, bituma haba abantu benshi bakorera mu gisata c'ibiyovyabwenge nka cocaine bafatwa.

Muri kino gihe igipolisi kirajw'ishinga n'izindi ngorane zihutirwa, nkuko Pauline Schuyt, umwigisha w'amategeko ajanye n'ivyaha aba mu gisagara ca Leiden, mu bumanuko abivuga. "Ntibakija mu vy'ibiyovyabwenge ubu bahiga abakora urudandazwa rw'abantu hamwe n'imirwi y'iterabwoba, niko avuga. Vyiyongeye, abacamanza bo mu bu Hollandi bafise ibindi bihano batanga uretse kwinjira ibohero, nko gutanga ibikorwa, gutanga ihadabu, canke kwambika abofunzwe utwuma twa "electronic"dutuma bakurikiranwa aho baba bari hose.

Image caption Angeline van Dijk: Nitukironka abantu benshi binjizwa amabohero, ivyaha vyaragabanutse

Angeline van Dijk, umuyobozi w'amabohero mu gihugu c'ubu Hollandi avuga ko amabohero asigaye akoreshwa gusa ku nkozizikibi bigoye kurekura, canke kuri ba ntahonikora baba bakeneye gufashirizwa mw'ibohero.

"Rimwe na rimwe ni vyiza ko abantu baguma mu buzi bwabo, bakagumana n'imiryango hanyuma bagakora igihano mu bundi buryo", uko ni ko yavuze ari mu biro vyiwe biri i La Haye.

"Dufise ibihano vyo gufungwa vy'umwanya muto kandi abakora ivyaha baragabanutse mu gihugu c'ubu Hollandi ari navyo bituma usanga ubusho bugaragara."

Mu gihe igitigiri c'ivyaha vyandikwa mu bitabo cagabanutse 25% muri ino myaka umunani, hari abavuga kw'ivyo vyoba bituruka ku kwugara ibiro vy'igipolisi, mu kugerageza kugabanya ikoresha ry'amahera, ugaca usanga bisigaye bigoye kumenya ivyaha vyakozwe.