Rwanda: Leta inenga imbabazi zasabwe na Kiliziya Gatolika

Perezida w'u Rwanda, Paul Kagame, yamye anenga uruhare rwa Kiliziya muri jenoside Uwufise ububasha kw’isanamu AFP
Image caption Perezida w'u Rwanda, Paul Kagame, mu bihe byashize, yaneze uruhare rwa Kiliziya muri jenoside

Leta y' u Rwanda yanenze itangazo ry'Abepisikopi baherutse gusaba imbabazi ku ruhare abihayimana n'abayoboke ba Kiliziya Gatolika bagize muri Jenoside ya 94.

Itangazo rivuga ko gusaba imbabazi z'ikivunge bisa no kuba Kiliziya Gatolika idashaka kewemra "uruhare rw'abayo nyarwo" muri Jenoside.

Gusa ministeri y'ubutegetsi bw'igihugu ikavuga ko uruhare rwa Kiliziya yemera ari intambwe n'ubwo bwose ishimangira ko ari ntoya.

Itangazo rya Leta rivuga ko imbabazi zasabwe n'abepiskopi 9 ba Kiliziya Gatolika riterura ngo rivuge uruhare nyarwo basabira imbaabazi.

Ministeri y'ubutegetsi bw'igihugu ivuga ko ibyakozwe bigaragaza umugambi w'aba bihayimana wo kutemera uruhare no guhishira ukuri ku byakozwe n'abayoboke babo.

Kuba basabira imbabazi abantu ariko batavugwa amazina, leta y'U Rwanda isanga uyu ari umugambi wa Kiliziya wo kwigurutsa uruhare urwo ari rwo rwose rujyanye n'icyaha cya jenoside yabaye.

Image caption Kiliziya Gatolika ivuga ko abayoboke bayo batakoze jenodide mu izina ryayo

Leta y'U Rwanda kandi yaninubiye kuba itangazo ryasohowe n'abepiskopi ritarasomwe muri paruwasi zose nk'uko byari byifujwe. Ibi ngo bikaba bivuze ko n'izi mbabazi zisabwe zitavugwagaho rumwe na Kiliziya yose.

Leta y'U Rwanda ndetse n'imiryango irengera inyungu z'abacitse ku icumu bakunze gushyira mu majwi uruhare rwa bamwe mu bihayimana muri jenoside ya 94.

N'ubwo bamwe muri bo barezwe kandi bakaba bafungiye iki cyaha, Kiliziya Gatolika yo yakomeje kuvuga ko yo nk'urwego idafite icyo yirega, ngo abihayimana bahamijwe uruhare babikoze ku giti cyabo.

Kiliziya yari iherutse gusaba imbabazi ku byaha byakozwe n'abayoboke bayo mu ibaruwa yasomewe abakirisitu igira iti:

"Mutubabarire kubera ibyaha by'urwango mu gihugu ndetse no kugera ku rwego rwo kwanga bagenzi bacu kubera ubwoko bwabo."

Iri tangazo rya Leta y'U Rwanda rije rikurikira andi y'amashyirahamwe arengera inyungu z'abarokotse jenoside nayo avuga ko imbabazi zisabwa zikwiye gusobanurwa.

Nk'umuryango Ibuka wo wongeraho ko Kiliziya Gatolika yari ikwiye no gutekereza ku kibazo cy'indishyi kuko yemera ko hari icyaha cyakozwe.

Kiliziya yo ivuga ko itasaba imbabazi mu izina ry'idini ryose. Umuvugizi wa Kiliziya, Musenyeri Philippe Rukamba, yabwiye BBC ko nta ruhare kiliziya yagize mu gutegura jenoside.

Yagize ati:

"Twebwe turasaba imbazi nk'abayobozi ba Kiliziya Gatolika mu izina ry'iyo Kiliziya Gatolika ariko ntituzisabira Kiliziya Gatolika kuko atari yo yakoze jenoside. Turazisabira abakirisitu bakoze jenoside."

Gusa hari n'abandi bibaza impamvu Kiliziya Gatolika ari yo yonyine yasaba imbabazi mu gihe mu Rwanda habarurirwa amadini menshi kandi yose af8ite abayoboke bakekwaho uruhare muri iki cyaha.

Nyuma ya jenoside, bamwe mu bihaye Imana batawe muri yombi banahamwa n'ibyaha baciriwe imanza n'inkiko z'u Rwanda ndetse n'Urukiko Mpuzamahanga Mpanabyaha rwashyiriweho u Rwanda, ICTR, ruri i Arusha muri Tanzaniya.