"د يوګوسلاویا وېشلو یو خوار ملت را څخه جوړ کړ"

Image caption کنفرانس کې زما دنده دا وه چې د خبري ژبې لارښود چې د بي بي سي اکا‌‌‌‌‌‌ډمي له خوا جوړ شوی و دلته خبریالانو ته ورښکاره کړم.

د سربیا پلازمېنې بلګراد ته مې د لومړي ځل لپاره سفر کاوه، موخه مې د بي بي سي په هغه کنفرانس کې برخه اخیستل ول چې د سربیا لپاره د انلاین خپرونې د پېل په ویاړ جوړ شوی و.

زما دنده دا وه چې د خبري ژبې لارښود چې د بي بي سي اکا‌‌‌‌‌‌ډمي له خوا جوړ شوی و دلته خبریالانو ته ورښکاره کړم.

‌‌‌‌‌‌ډېرو لارښود وستایه او د خبري ژبې د دقت پر اړتیا یې ټینګار وکړ. د بلګراد د ژورنالیزم پوهنځي يوه استاد وویل"په تېرو شلو کلونو کې سربي ژبې پخوانی کره والی له لاسه ورکړی او د انګریزي ټکو او ګرامري جوړښت تر یرغل لاندې ده."

ژبپوهانو په کنفرانس کې له ځوانانانو غوښتنه وکړه چې د خپلې ژبې د کره والي او سوچه پاتې کېدو خیال وساتي. هغوی ویل چې د انټرنټ او خواله رسنیو د انقلاب له امله نه یوازې انګریزي توري د سربیا ژبې ته ننوتلي، ځینې ان د انګلیسی ژبې ګرامري جوړښت په خپله ژبه کې پرته له پاملرنې کاروي او داسې باور لري چې ګواکې په دغه کار يې ژبه عصري بریښي، په داسې حال کې چې په خپلې ژبې کې په داسې بې پروایۍ د پردۍ ژبې ورګډول ناسم کار دی.

Image caption د کنفرانس ګډونوال د سربي ژبې په هکله خبرې کوي.

بلې ژبپوهې د بې ځایه ټکو د جوړلو نه سر ټکاوه او ویل یې د ژورنالست دنده شاعري نه ده، خلکو ته باید مفهوم ورسوي.

په کنفرانس کې ځایي خبریالانو د انلاین خپرونو پر ځانګړتیا هم خبرې وکړې.

د (بي-٩٢) انلاين خپرونې یوه خبریال وویل "اکثر وخت د انلاین مشران دا غلطي کوي چې دوی د ورځې ټولې پېښې را اخلې او که څوک ورته ووایي چې ولې دا کار کوې نو وایي، خلک به وایي پلانی خبر ترې پاته وو، بې خبره به ښکاره شو، خو خبره دا ده چې د خبرونو د تر لاسه کولو لپاره اوس خلک ‌‌‌‌‌‌ډېرې وسیلې لري. هغه څه چې نشته ژور تحلیل دی، ځکه خو په جرئت سره هغه موضوع ګانې راواخلئ چې سپړل یې غواړئ. خپله کاري ‌‌‌‌‌‌ډله په بې ځایه کارونو مه بوختوئ".

د دغه یوه ورځني کنفرانس په پای کې کوربنو د ښار د لیدلو بلنه راکړه.

له دوی سره د څو ساعتونو لپاره د بلګراد کتلو ته ووتلم.

د نولسوه نوییمو کلونو خبرونه را په ياد شول چې د بي بي سي په نړۍ دا وخت کې به مې د يوګوسلاویا د ټوټه کېدلو په اړه لیکل، پر بلګراد د ناټو بمبارۍ او د خلکو کډوالي. او اوس په دغه ښار کې ولاړه وم.

سربي ژبه له روسي سره خورا ‌‌‌‌‌‌ډېر ورته ټکي لري. پام مې شو چې د بلګراد مانا "سپین ښار" دی. راته وویل شول چې دوه زره درې سوه کاله پخوا دلته د کلت قوم اوسېدو. ما چې ګومان کاوه غلط به مې اورېدلي وي، له مېلمه پالو مې وپوښتل چې کلت قوم هغه د اروپا په شمال کې چې اوسېږي؟ هغوی وویل "هو کلت قوم له ایرلن‌‌‌‌‌‌ډه دلته راغلی و، غوښتل یې ایټالیا ته ولاړ شي، خو خلک یې دلته د پېړیو لپاره مېشت شول. کله چې سربیان دې ښار ته راغلل نو له لیرې یی د ښار سپین دیوالونه تر سترګو شول، او دوی دغه ځای ته د سپین ښار نوم ورکړ."

Image caption په کنفرانس کې ځایي خبریالانو د انلاین خپرونو پر ځانګړتیا هم خبرې وکړې.

‌‌‌‌‌‌د ټکسي چلونکو نه بیا تر خبریالانو یوه ورته خبره راته کوله چې موږ په يوګوسلاویا کې یو پياوړی هیواد وو، نه مو ختیځ ته اړتیا درلوده او نه لوېدیځ ته. دوه ویشت میلیونه خلک وو، خو اوس وړوکي بې وسه هیوادونه یو او نورو ته مو د تمې کاسه نیولې.

‌‌‌‌‌‌ډېرو د اوسني حکومت نه ګیله کوله چې دریځ یې روښانه نه دی. بس د ځان د بډایه کولو لپاره لګیا دی.

په بازار کې مې پر کمیسونو، خولیو او دستمالونو د پوتین عکسونه ولیدل. پر یوه د هغه له عکس سره لیکلې ول، پلان سم په مخ روان دی. راته وویل شول چې ځایی خلک له روسیې سره مینه لري، ځکه د ناټو په بمباریو کې د دغه هېواد د اورګا‌‌‌‌‌‌ډي لاره، فابریکې له مېنځه ولاړې او د لوېدیځ دغه کار د خلکو له زړونو نه دی وتلی.

خو نورو بيا ويل، هېواد یې خپلو مافیایی ‌‌‌‌‌‌ډلو، اولګارشي، هم هغه پخوانیو کمونستانو چې په نولسوه نوییمو کلونو کې بډایه شولې ټوټه کړ.

د یوه ورځني سفر په پای کې مې د بي بي سي د سربیایی څانګې له مشرې سره د خدای په امانۍ پر مهال د کره ژبې د لارښود د پراخولو ژمنه وکړه.

هغې په ډېرې خوشالۍ خپله ژمنتیا وښودله او وروسته یې په ټیټ غږ راته وویل: "سمه ده چې زموږ دنده د خبرونو رسول دي، خو زه وایم چې د ځوان نسل تعلیم تر ټولو مهمه خبره ده. د اروپایي ټولنې د یو لړ مرستو له مخې زموږ ټول ځوانان په وړیا توګه د اروپا په هره برخه کې د شپږو میاشتو لپاره زدکړې کولای شي، خو زموږ د ځوانانو یوازې دوه سلنې دغو بورسونو ته عریضه ورکړې، پرې خبر لا ندي. زما به یو کار دا وي چې ځوانان تعلیم ته وهڅوم."

بریا مې ورته وغوښته او رخصت مې ترې واخیست.