د برتانيا مېشتو افغانانو د پښتو ستونزه

د خپريدو وخت: 15:47 گرینویچ - دوشنبه 11 فبروري 2013 - 23 سلواغه 1391

ژبه موږ جوتوي او نورو انسانانو ته مو سپينوي

د جمعې شپه ده، زموږ په کور کې ټول تربرونه او ترلې سره ټول شوي يوو. دا مو عادي کورنۍ ناسته ده. په خوړو، خندا او زما د ورور له خوا په افغاني سندرو او زما د ترۀ له خوا د موسيقۍ په غږولو محفل تود دى.

کله چې په سندرو ستړي شوو نو زما ترۀ د پوښتنو لوبه پيل کړه. داسې پوښتنې چې ځواب يې اسانه نه دى. خونه ټولې غلې ده، يوازينى غږ د شنو چايو د سور کولو او د افغاني نقلو د خرپولو تر غوږ کېږي.

زما ترۀ د شمالي امريکا د يوۀ مرغۀ پښتو نوم له موږ وغوښت چې په انگريزي ژبه کې ورته ماکينگبرډ وايي.

ټولو يو بل ته سره وکتل هيچا ځواب نه درلود.

ترۀ مې ځان بريالى وليد نو غوښتنه يې وکړه چې يوه زمزمه شوې نغمه ورته په پښتو ووايو. ټولو وخندل ځکه چې هيچا يې نه ځواب لارۀ او نه يې غاړه ورته اېښوده.

بې ځوابه شويو ځوانانو په خپلو کې خبرې پيل کړې، ټولو انگريزي ژبه سره ويله. انا مې غصه شوه په قهر يې وويل: دا څه سره واياست خو پښتو وواياست.

د انا همدې پوښتنې اړ ايستلم چې د ځوانو برتانيا مېشتو افغانانو د مورنۍ ژبې ستونزې ته پام وکړم.

په برتانيا کې د افغانانو يوه ټولنه اټکل کوي چې په دې هېواد کې لسګونه زره افغانان ژوند کوي. د برتانيا د ملي احصايو اداره هم همدا شمېره مني.

په دغو کسانو کې به ډېر واورې چې پښتو او دري ژبه نه سره وايي. ښايي تاسو ووايست چې نو د برتانيا مېشتو افغانانو بيا خپلو ژبو ته اړتيا څه ده؟ که انگريزي ووايي بس يې ده.

خو ژبه تش د دوو انسانانو ترمنځ د افهام او تفهيم وسيله نه ده، ژبه انسان ته هويت، دود، تاريخ او د ټولنې ارزښتونه ورکوي.

"ژبه تش د دوو انسانانو ترمنځ د افهام او تفهيم وسيله نه ده، ژبه انسان ته هويت، دود، تاريخ او د ټولنې ارزښتونه ورکوي."

موږ چې کله بهرنيو هېوادونو ته ځو نو د هغه ځاى له ژبې او د ژوند له بدلېدونکي حالت سره ځان اعياروو. په برتانيا کې هم افغانانو د ځان اعيارولو کار پيل کړى دى. خو په يوۀ ټولنه کې گڼې ژبې پاېيدلى شي افغانان بايد په برتانيا کې هم خپلې ژبې پښتو او دري ژوندۍ وساتي.

ما داسې برتانيا مېشت افغان پلرونه او ميندې ليدلي دي چې له خپلو اولادونو سره انگريزي وايي چې خپله انگريزي پرې پخه کړي. داسې کسان مې هم ليدلي چې له خپلو ماشومانو سره پښتو يا دري وايي خو هغوى په انگريزي ځواب ورکوي.

په دې ډول که څه هم د دواړو غاړو ترمنځ خبرې کېږي او په يو بل سره پوهېږي خو پښتو او دري ژبې له برتانيا مېشتو افغانانو ورو ورو ورکېږي.

که همدا حال روان وي نو راتلونکى برتانيا مېشتى افغان نسل به يوازې او يوازې انگريزي ژبه وايي.

دغه حالت همدا اوس هم محسوس دى.

زۀ يې خپله ښه مثال يم. زۀ له خپلو همځولو خپلوانو سره انگريزي وايم او نورو ځوانان هم له يو بل سره خپله مورڼۍ ژبه نه وايي.

موږ ځکه دلته انگريزي وايو چې په همدې ژبه زده کړې کوو، په ښوونځي کې يې وايو، د ښوونځي کورنى کار په انگريزي ژبه ليکو او له خپلو ملگرو سره په همدې ژبه خبرې کوو.

همدا ژبه بيا په کور کې هم وايو ځکه چې راته اسانه ده.

د هرې جملې يا لغت په رايادولو کې بيا بيا حافظه نه پوښتو خو که په پښتو يا دري خبرې وکړو نو ټکني به يوو.

که موږ د ژوند ډېره برخه په داسې ځايونو کې تېروو چې انگريزي په کې حاکمه وي نو د ماکينگبرډ په څېر مرغۀ ته به د پښتو يا دري نوم له کومه کوو؟

"د ژبې ژوندي ساتل لندن کې تش د شنبې او يکشنبې د ورځې په مکتبونو نه کيږي بلکې په فعال ډول ويل، لوستل او ليکل چې په خپله خوښه شوي وي ژبه ژوندۍ ساتلى شي."

د خپلې مورنۍ يا پلارنۍ ژبې زده کړه په داسې حالت کې څرنگه ممکنه ده چې موږ يې يوازې د ډېرو بنسټيزو لارښوونو يا سلام دعا لپاره کاروو او په نورو برخو کې ترې کار نه اخلو؟

زۀ کومه پلمه يا د خپل دغه حالت سپيناوى نه کوم بلکې شته حقيقت بيانوم.

ژبه موږ جوتوي او نورو انسانانو ته مو سپينوي. زموږ کلتور ژوندى ساتي، بايد ځوانانو برتانيا مېشتو افغانانو ته د مورنۍ ژبې اهميت روښانه کړو.

بايد دا مسووليت او پوهاوى ورکړو چې د برتانيا مېشتو افغانانو په توگه دوى د افغان کلتور او ژبو سفيران دي.

بايد پښتو او دري ژبې ژوندۍ وساتو.

ځينو افغانانو دغه حالت احساس کړى دى. اوس د شنبې په ورځو د پښتو او دري ښوونځي پيل شوي دي. يو کم شمېر ځوانان حتى په فارسي ژبه د رسمي ښوونځيو يو مضمون لولي چې د ايرانيانو له امله پيل شوي دي.

خو پښتو او دري لا تر اوسه د برتانيا د ښوونځيو په رسمياتو کې نه دي ځاى شوي.

افغانان يې بايد په برتانيا کې له سيمه ييزو ادارو وغواړي. خو شرايط سملاسي نه شي بدلېدلى.

د برتانيا مېشتو افغانانو شمېره کمه ده او د سترگو په رپ کې به خپل حالت بدل نه کړي.

ايرانيان او پاکستانيان هم ورته ستونزې لري.

ځينې فکر کوي چې په دې برخه کې ايرانيان ډېر فعاله دي. خو د ژبې ژوندي ساتل لندن کې تش د شنبې او يکشنبې د ورځې په مکتبونو نه کيږي بلکې په فعال ډول ويل، لوستل او ليکل چې په خپله خوښه شوي وي ژبه ژوندۍ ساتلى شي.

که چيرې ما هم له کمکيني خپل دغه مسووليت ته پام کړى واى نو نن به مې له خپلو همځلو او کشرانو سره په انگريزي ژبه خبرې نه کولاى.

ښايي هغه وخت به زموږ په کور کې له شرمه له خندا نه شنه کېدو چې د ماکينگبرډ نوم مو په پښتو نه و زده.

ښايي په ډېر وياړ مو په خپله ژبه کوم شعر ويلى واى او دعوه مو درلوداى چې د شمالي امريکا دغه مرغۀ ته معادل نوم په پښتو کې دا يا هغه دى.

په دې اړه نور مطالب

BBC © 2014 .بي بي سي د پرديو ويبپاڼو د مطالبو مسووليت نه اخلي

.دا پاڼه که د سټايل شيټ براوزر لرونکې ويبپاڼې له خوا ( سي ايس ايس ) وليدل شي ښه به ښکاره شي. که څه هم په اوسني بروزر کې هم دا پاڼه تاسو ليدلى شئ خو تاسو به پوره تصوير پکې نه وينئ . لطفآ د خپل براوزر پر نوي کولو فکر وکړئ او يا که يې کولى شئ د سټايل شي برخه له کاره وغورځوئ .