په امريکا کې د پښتو ژبې راتلونکی

Image caption په امريکا کې انګريزې د اکثريت ژبه ده، او د اکثريت په ژبه خبرې کول خلکو او په تيره بيا ماشومانو ته ډېره ښه او اسانه بريښي

یو څو اونۍ وړاندې د خپل زوى په غوښتنه د هغه له همصنفيانو سره د يو مشهور موزيم سيل ته تللې وم.

د موزيم له تګ نه يوه ورځ مخکې مې زوى راته وویل : " مورې، پام دې وي چې په ښوونځې کې راسره په پښتو ژبه خبرې و نه کړې!

دا لومړې ځل نه دی چې له خپل زويه داسې يو څه اورم. سره له دې چې هغه په کور کې له ټولو سره ډېره ښه پښتو وايي خو چې کله د کور نه د باندې ځي، نو دا ځان ته وياړ بولي چې په انګريزي ژبه خبرې وکړي.

په امريکا کې انګريزې د اکثريت ژبه ده، او د اکثريت په ژبه خبرې کول خلکو او په تيره بيا ماشومانو ته ډېره ښه او اسانه بريښي.

کله چې پښتانه ماشومان په خپلو کې سره لوبې کوي، نو د انګريزي نه دوى د لومړۍ ژبې په حيث کار اخلي حتی که د ټولو پښتو هم زده وي.

ځیني مېندې او پلرونه بیا په وار وار په دې ټينګار کوي چې ماشومان يي په خپلو مینځو کې یواځې پښتو ووایې.

د والدينو د زيار په نتيجه کې پښتو د کور ژبه کېږي او انګريزي چې ماشومان ځان په کې ډېر هوسا ګڼي، د بهر ژبه ګرځي.

ډېر امريکا مېشتي پښتانه اندېښنه لري چې څنګه خپله ژبه ژوندۍ وساتي او څنګه د پښتو او پښتنو ښې بېلګې راتلونکي نسل ته وړاندې کړي.

د ښې روزنې تر څنګ دوى غواړي چې د پښتو ژبې ډيوه د خپلو ماشومانو زړونو کې بله وساتي. د والدينو وېره پر ځاى ده.

د امريکا له سيستم سره سم، د ماشومانو ډېر وخت ښووونځيو کې تېرېږې او په تلویزیون او د کور نه بهر په هر ځای کې انګریزي ژبه مسلطه ده.

څلور ډلې پښتانه

په عمومي ډول امريکا مېشت پښتانه د پښتو ژبې له پلوه په څلورو برخو وېشل شوي دي.

لومړۍ برخه يي هغه پښتانه دي چې هڅه کوي ماشومان يي بې له کومې ستونزې روانه پښتو ووايي او تر څنګ يي تر يو حده پورې ليک او لوست هم زده کړي.

ډېرې مېندې او پلارونه لا خپل ماشومان دې ته نه پرېږدي چې ډېر کارتوني وګوري. د داسې کورنيو په فکرکه ماشومان له وړکتوبه خپله ژبه زده نه کړي نو چې کله يي ښوونځې ته مخه شوه، نه يې شي زده کولاى.

په دې وروستيو کې له ځينو کورنيو سره داسې مفکوره پيدا شوې ده چې غواړي خپل ماشومان د اوړي په رخصتيو کې افغانستان ته بوځي چې مورنۍ ژبه یې لا پياوړې شي.

ځکه همدا ژبه ده چې د يو مهم رول په لوبولو سره، ماشومان د خپل هېواد، فرهنګ او خلکو سره په تماس کې ساتي.

دویمه برخه بیا هغه مېندي او پلرونه دي چې خپلو ماشومانو ته په وړکتوب کې د بېلا بېلو دلايلو له مخې کافي وخت نه شي ورکولای.

ځکه نو کله يې چې ماشومان لږغټ شي یوازې انګریزي ژبه وایي. ډېر وخت د داسې ماشومانو پلرونه بهر کار کوی او مېندې يې د کور په کارونو بوختې وي او ماشومان يې په ساعتو ساعتو کارتوني ته کښېني چې له دې لارې يې ماشومان انګریزي ژبه په ډېره اسانۍ سره خپلوي.

وروسته چې بيا مور او پلار په پښتو يوه پوښتنه کوي، نو ماشوم غوره بولې چې ځواب په انګريزي ورکړي. ډېر هغه ماشومان چې له ډېر ماشومتوبه وړکتونونو ته ځي، د هغوی اوله ژبه انګرېزي کېږي، ځکه دوی ټوله ورځ له کور ه بهر له انګریزي ژبه ویونکو سره وي.

په ځنډ د خبرو پیل

دریمه برخه هغه مېندې او پلرونه دي چې ماشومان یې په وړکتوب کې په ډېر ځنډ خبرې پيلوي چې په انګريزې کې ورته سپیچ ډیلې وایي. د ډاکټرانو په وينا، دا ډول ماشومانو سره باید يوازې په یوه ژبه خبرې وشي، ځکه د دوو ژبو زده کول به دوى لا ډېرو ستونزو سره مخاخ کړي.

دغه والدین نو بیا مجبوره کېږي چې خپل ماشوم سره یوازې انګریزي ووایې، چې په ښوونځي کې د ښوونکو په خبره پوه شي او د نورو زده کوونکو څخه وروسته پاتې نه شي. داسې يو ماشوم سره د کور نور غړي لکه کوچني خويندې او وروڼه هم په انګريزي اوړي.

څلورمه برخه بیا هغه پښتنې میندې او پلرونه دي چې غواړي د اولادونو اوله ژبه یې انګریزي وي، چې په ښوونځي کې د امریکایي ماشومانو سره ښه رقابت وکړاى شي. د دغسې مېندو او پلرونو شمېر لږ دى. کله چې دغه ډول مېندې او پلرونه نور پښتانه وګوري نو خپلو ماشومانو سره سمدستي په انګریزي خبرې پيل کوي، چې خپله سويه د نورو افغانانو سره پر تله لوړه وښيي.

دلته سوال دا پیدا کېږي چې د پښتوژبې راتلونکې به په امریکا کې څنګه وي؟

ډېر يې ښه ويلي دي چې "يو قوم هغه وخت مري چې ژبه يې ومري" ځکه نو د خپلې ژبې په هېرولو سره باید له خپل قوم او فرهنګ سره جفا ونه شي.

زه به د يوې افغانې مور په حيث خپلو هڅو ته دوام ورکوم چې خپلو ماشومانو ته پښتو ورزده کړم. زه هيله لرم چې د نورو افغانانو هم د خپل هېواد او ژبې سره مينه لا ډېره شي.

زه خو به زیار وباسم چې زوی مې پښتو زده کړي خو آیا هغه به دومره زیار له خپلو ماشومانو سره وباسي او که نه، دا مالومه نه ده.

ورته مطالب