په دې وسیله کې د غږ اوريدل او ویډیو لیدنه شونې نه ده.

پيلوزی، ادبي هنري خپرونه

د دې اوونۍ پېلوزي کې مو دا مطالب راغونډ کړي دي

سېمانا نېګرا Semana Negra فسټيوال

د (سېمانا نېګرا) يا تورې اوونۍ په نامه د پوليسي يا جنايي کتاب فسټيوال د جولای په نهمه د اسپانيا په شمال (هېخون) کې پيل شو. (سېمانا نېګرا) يو داسې ادبي فعاليت ته ځانګړی شوی ژانر يا اصطلاح ده، چې د ليکوالو، ادبيانو او ادبي ناقدانو ترمنځ په کې د ګردی مېزونو غونډې، د کتابونو پېژندنه او ليکنو ته په کې جايزې ورکول کېږي.

پر دې سربېره په کې د يو ستر کتاب نندارتون فعاليت هم وي چې تازه له چاپه راوتلي جنايي او پوليسي ناولونه په کې نندارې ته وړاندې کېږي. د (سېمانا نېګرا) فسټيوال د تنظيمونکې ډلې غړې (مارينا ټايوو) پېلوزي ته وويل چې د فسټيوال د لګښت وه برخه پيسې د (هېخون) ښار چارواکي او هم مرستندويان بربابروي:

((دا يو ګډ کتاب فسټيوال دی چې ۲۳ کاله مخکې د اسپانيا په شمال دغه وړوکي ښار (هيخون) کې پيل شوی دی، د فسټيوال د لګښت يو برخه پيسې د (هيخون) چارواکي ورکوي، بيا موږ دری څلور سپانسران لرو. يو پېپسي شرکت دی چې نه يوازې پيسې ورکوي بلکې د شاوخوا ۴۰ هنرمندانو د ټوکو او کومېډي ليکنو يو په زړه پورې کتاب هم برابروي او خلکو ته يې وړيا ورکوي. دا خورا يو ستر فسټيوال دی، د لسو ورځو په اوږدو کې يو نيم مليون خلک ورته راځي. دا موده توره اوونۍ بلل کېږي چې په اسپانوي کې يې (سېمانا نېګرا) بولو. ځکه توره اوونۍ ورته وايي چې په (هيخون) او ټوله اسپانيا کې جنايي ناولونه په کې وړاندې کېږي، دوی يې (تور ناورلونه) هم بولي))

د فسټيوال دغه فعاليت د (سېمانا نېګرا) په شهرت کې او په اسپانيا کې د (crime fiction) يا د جنايي خيال ليکنې پر تګلوري د اغېز فعال رول لوبولی دی. د ډېرو هغو سترو کتاب نندارتونو پر خلاف چې په اروپا، اسيا او امريکا کې ترسره کېږي، د اسپانوي ژبې نړۍ کې دغه ډول فعاليتونه يوازې سوداګريزې موخې نه لري، بلکې دا د يو داسې مشهور کلتور څرګندونه ده چې عامه خلکو ته په کې بلنه ورکول کېږي چې د لوستنې په فرهنګ کې برخه واخلي. دغه فسټيوال چې لس ورځې به دوام لري،مېرمن مارينا ټايوو وايي په اسپانوي ژبه ليکنو ته يې د جايزو نظام جوړ کړی دی:

((په دغه فسټيوال کې په تېرو ۲۳ کلونو کې موږ د ۵ مهمو جايزو نظام جوړ کړی، چې ليکوال ورته په ډېر ارزښت ګوري. سږ کال موږ پنځه کسان لرو چې د جايزې اخيستلو وروستي پړاو ته رسېدلي دي، دوه يې د ارجنټاين، دوه له اسپانيا يو مکسيکی او يو کولمبی دی، او دوی ټول يوازې په جنايي ناول ليکنه کې غوره شوي دي، بيا موږ يو به جايزه لرو چې په خيالي يا ساينسي خيال او وېرونې ليکنه کې ده، چې ورته نومول شوي، ټول اسپانويان دي، او دغه ناولونه بايد په اسپانوۍ ژبه ليکل شوي نوي))

پښتو ناول

که څه هم په نورو ژبو په تېره بيا اروپايي ژبو کې د جنايي يا پوليسو ناول ليکنې دود پراخ دی، او په اړه يې د (سېمانا نېګرا) په څېر بېلابېل فسټيولونه جوړېږي، خو پښتو ژبه کې د دغه ډول ليکنو کچه خورا ټيټه ده. د دې اوونۍ پېلوزي بنډار مو په پښتو کې د جنايي يا پوليسي ناول ليکنو ته ځانګړی کړی دی، چې د پښتو ژبې ليکوالان او کره کتونکي نجيب منلی او اسد الله غضنفر په کې راسره خبرې کوي.

مصری ليکوال نصر حامد ابو زيد ومړ

دا اوونۍ مصری ليکوال نصر حامد ابو زيد د خپل عمر په ۶۷ کلنۍ د قاهرې په يو روغتون کې ومړ. ده د قران او تفسير په اړه ليکنې کړې وې، چې ځينو ليکنې يې ناندرۍ راپارولې وې. نوموړی په ۱۹۹۵ کال کې د خپلو ليکنو له امله محاکمه او مرتد وبلل شو او بيا هالنډ ته جلا وطن شو. په اړه دې يې يو راپور لرو

د پېلوزي فرهنګي خبرونه:

Image caption دغه هنري اثر چې (اندي وارهول Andy Warhol) په ۱۹۶۳ کال کې کښلی د (سپينو زرو ليز) نومېږي

د امريکا د پخوانۍ فېلمستورې (الېزابېت ټېلر Elizabeth Taylor) يو انځور د لندن په يو مزاد کې په (۶.۷) مليون پونډه پلورل شوی دی. دغه هنري اثر چې (اندي وارهول Andy Warhol) په ۱۹۶۳ کال کې کښلی د (سپينو زرو ليز) نومېږي او له ۲۰ کلونو راهيسې بيا تر اوسه کوم نندارتون کې نه و وړاندې شوی. دغه انځور د مېرمن (ټېلر) له هغو انځورونو و چې ښاغلي (وارهول) د دغې فېلمستورې د ناروغۍ په مهال کښلي دي. اټکل کېده چې دغه انځور د ۶ او ۸ مليون پونډو ترمنځ وپلورل شي. د (کرسټي) مزادونو اداره وايي دغه هنري اثر د (وارهول) له دوو هغو يوازنيو انځورنو دی چې (مېرمن ټېلر) په کې له خپلو مشهورو بنفشه يي سترګو سره ښيي. دغه مزاد چې (له جګړې وروسته او اوسنيو اثارو ماښامنی) نومېده، خرڅلاو ته وړاندې شوو اثار په کې (۴۵.۶۴) مليون پونډه پانګه راغونډه کړه.

Image caption د امريکا د (ټايم) مجلې لېډي ګاګا د نړۍ د (۱۰۰) اغېزلرونکو کسانو تر منځ بللې ده.

پر فېسبوک د مشهورې سندرغاړې (لېډی ګاګا) د مينه والو شمېر له لسو مليونو اوښتی دی. دا اوس پر فېسبوک لس مليون او نژدې ۷۰۰ زره مينه وال لري. د (فېمکورټ) وېبپاڼې د ارزونې له مخې دغه سندر غاړې اوس له ولسمشر باراک اوباما هم، چې پر فېسبوک يې مينه وال له لسو مليونو کم دي، مخکې شوې ده. له دې سره ليډي ګاګا پر فېسبوک د مينه والو د شمېر له مخې شپږم ځای لري. اوسمهال په ترتيب سره د (ټکساس پوکر Texas Poker) لوبه، مايکل جکسن، (مافيايي جګړې Mafia Wars)، په خپله فېسبوک او د (کور سړی Family Guy) ټلوزيوني ټولګه له لېډي ګاګا زيات مينه وال لري. ليډي ګاګا په ۱۹۸۶ کال کې په امريکا کې زېږدلې، او بيا يې خپل هنري ژوند يې د راک موسيقۍ په غږولو پيل کړی دی. په ۲۰۰۸ کال کې يې د شهرت (Fame) په نامه خپل لومړی سندريز البوم وړاندې کړ چې په بريتانيا، کاناډا، جرمني او يو شمېر نورو هېوادونو کې تر ټولو زيات پلورل کېدونکی البوم و. د امريکا د (ټايم) مجلې لېډي ګاګا د نړۍ د (۱۰۰) اغېزلرونکو کسانو تر منځ بللې ده.

Image caption په ۲۰۰۸ کال کې د ټايمز ورځپاڼې مېرمن (بېرلي) له ۱۹۴۵ کال راهيسې د بريتانيا له ۵۰ سترو ناول ليکونکو بللې وه.

مشهوره بريتانوی ناول ليکونکې (بېريل بېنبرېج Beryl Bainbridge) د خپل عمر په ۷۵ کلنۍ مړه شوه. دا د انګستان په (ليور پول Liverpool) کې زېږېدلې وه او پنځه ځله د خپلو ليکنو له مخې (بوکر) جايزې ته نومول شوې وه، او دوه ځله يې د وايټبرېډ (Whitbread) په نامه ناول جايزه هم ګټلې ده. د دې د ۱۹۸۹ کال له ناول چې (An Awfully Big Adventure يا يوه خورا ستره پېښه) نومېږي، شپږ کاله وروسته ترې فېلم جوړ شو، او (الن رېکمن Alan Rickman) او (هو ګرانټ Hugh Grant) په کې لوبغاړي وو. دغه ناول ليکونکې چې په (تياره کومېډۍ) ليکنې کې يې ځانګړتيا درلوده، (سپېکټېټر Spectator) او (ايونېنګ سټنډرډ Evening Standard) ورځپاڼو ته يې هم کالمونه ليکل. په ۲۰۰۸ کال کې د ټايمز ورځپاڼې مېرمن (بېرلي) له ۱۹۴۵ کال راهيسې د بريتانيا له ۵۰ سترو ناول ليکونکو بللې وه. دې يو شمېر ټلوزيوني ډرامې هم ليکلې وې، او په ۲۰۰۰ کال کې يې د (ډېم Dame) لقب وګاټه، چې د (سر Sir) لقب ته ورته ښځينه څېرو ته ورکول کېږي.

د (سرپنټاين ګالرۍ Serpentine Gallery) دوبنۍ خيمه ييزه ودانۍ چې د نړيوال فرانسوي نوښتګر معمار (جان نووېل Jean Nouvel) له خوا ډزاين شوې، په لندن کې پرانستل شوې ده. دا يوه ستره سور رنګه ودانۍ ده چې هندسي بڼه لري، او د لندن ګالرۍ د کلنۍ ودانيزې لړۍ لسمه ټولګه ده. دغه ودانۍ د سترنج سېټونو او د مېلو کمپلو په ګډون له داسې شيانو ډکه ده چې موخه يې لوبې او ساتېري ده. دغه خيمه ييزه ودانۍ چې تر اتلونکي اوکتوبر به پرانيستې وي، په بريتانيا کې د ښاغلي نووېل لومړۍ بشپړه ودانۍ ده.

Image caption دا يوه ستره سور رنګه ودانۍ ده چې هندسي بڼه لري، او د لندن ګالرۍ د کلنۍ ودانيزې لړۍ لسمه ټولګه ده.

او د دې اوونۍ د سيمې فرهنګې خبرونه:

((پښتانه د کلتوري ښکېلاک ه زنځيرونو کې))، د غوث خيبري ليکنه

((افغانستان په نږلسمه پېړۍ کې))، د سيد قاسم رښتيا ليکنه

((سبا به ناوخته وي)) د ډاکټر ابراهيم شينواري ليکنه

((خامکي دسمال))، د عبد السميع وحدت د لنډو کيسو ټولګه

دا ټول دانش خپرندويه ټولنې دغه کتابونه چاپ کړی دي.

دغه راز د قرآنکريم پښتو ژباړه چې عبد الباري غيرت کړې، د قرآنکريم له متن سره يو ځای په ښکلي کاغذ له چاپه را وتلې ده. ښاغلي غيرت د قرآنکريم دغه ژباړه په دريو کلونو کې بشپړه کړې. پښتو وېبپاڼو ليکلي چې له پخوانيو ژباړو سره يې توپير دا دی چې پښتو ګرامر ته په کې پام شوی او ژباړه په روانه او اسانه ژبه شوې ده.

په كندز كې د باغ په نوم نوې مجله له چاپه راووتلې. دغه مجله په څلوېښت مخونو كې په پښتو او دري ژبو خپره شوې ده. باغ مجله د باغوانۍ او کرنې په اړه تازه معلومات خپروي.

د افغانستان د اطلاعاتو فرهنګ وزارت مقامات وايي په كابل كې يې دوه تاريخي منارونه ترميم كړي او د ورانېدو له خطره يې خوندي كړي دي. راپورونه وايي دغه تاريخي منارونه چې شاوخوا اتيا كاله پخوا جوړ شوي، دارالامان ودانۍ ته نژدې دي.