صد زن؛ آیا مقایسه ترزا می و مارگارت تاچر رویکرد جنسیتی دارد؟

حق نشر عکس Getty Images/AP

از زمانیکه ترزا می به نخست وزیری بریتانیا رسیده رسانه‌ها به اشکال مختلف او را با مارگارت تاچر (بانوی آهنین) مقایسه کرده‌اند. آیا این مقایسه‌ای منصفانه و یا طعنه‌ای جنسیتی است؟

تابستان سال ۲۰۱۶ وقتی ترزا می نخست وزیر بریتانیا شد تمامی رسانه‌ها با دیدگاه‌های متفاوت به یک نتیجه گیری رسیدند. به عنوان نمونه روزنامه گاردین به طنز در تیتری نوشت :"تاچر بازمی‌گردد." و یا روزنامه دیلی تلگراف اعلام کرد"حزب محافظه کار بانوی آهنین دیگری یافته است."

پس از اولین حضور نخست وزیر جدید در مجلس عوام بریتانیا، روزنامه نگاری حتی نوشت:"خانم می نه فقط مارگارت تاچر را تداعی می‌کند بلکه تقلید کاریکاتور گونه‌ای از نخست وزیر اسبق بریتانیاست."

دستاورد ترزا می به عنوان دومین زنی که در تاریخ بریتانیا به مقام نخست وزیر رسیده، مثل بسیاری دیگر از جنبه‌های سیاست این کشور زیر سایه میراث مارگارت تاچر قرار گرفته است.

ولی آیا این مقایسه مشروع و منصفانه است؟ و یا طعنه‌ای جنسیتی است و زنان سیاستمدار را فقط به خاطر جنسیت و زن بودن آنها مورد قضاوت قرار می‌دهد؟

الیزابت اونس، استاد علوم سیاسی در دانشگاه گلدسمیت می‌گوید به این بستگی دارد که به چه روشی آن دو را با هم مقایسه می‌کنید.

+ صد زن، دیدگاه: عوض کردن جهان از عوض کردن پوشک مهمتر است

+ صد زن؛ عکاسی، عشق جدید دختران در افغانستان

+ صد زن: ماجرای ختنه شدن من

Image caption مریسا بیت، یکی از سردبیران مجله آنلاین پول

او می‌گوید:"مقایسه مارگارت تاچر و ترزا می کار مشروعی است چون هر دو آنها سیاستمداران و نخست وزیران محافظه کار هستند و تمامی رهبران محافظه کار دوران معاصر را با مارگارت تاچر مقایسه می‌کنند. در عین حال هر دو جز؛ معدود زنانی هستند که افتخار رسیدن به مقام نخست وزیری را دارند. به این دلایل مقایسه آنها کاملا طبیعی و عادی است."

پروفسور سارا چایلدز، استاد علوم سیاسی و رییس بخش پژوهش‌های جنسیتی دانشگاه بریستول نیز با این نظر موافق است."این مقایسه اجتناب ناپذیر و طرح این موضوع منصفانه است. ولی نکته مهم این است که این دو نفر را چگونه با هم مقایسه می‌کنند و چه قضاوت‌ها و نکاتی در این مقاسه مطرح می‌شود."

در هفته‌های اول نخست وزیری ترزا می، زمانیکه همه روی سوابق و زندگی شخصی نخست وزیر جدید بریتانیا تمرکز داشتند، تشابه او با مارگارت تاچر خیره کننده بود. هر دو آنها فرزند خانواده‌های معمولی هستند که به ارشدترین مقام سیاسی بریتانیا رسیده‌اند. مارگارت تاچر دختر یک خواروبار فروش و ترزا می فرزند یک کشیش ساده است.

به گفته الیزابت اونس هر دو آنها در شیوه رهبری بسیار قاطع هستند. "مارگارت تاچر را با لقب بانوی آهنین به یادمی آوردند و باید به خاطر داشت که ترزا می نیز از زمان رسیدن به مقام نخست وزیری قاطعیت و سختگیری شدیدی نشان داده است. یکی از نمونه‌های آن برکناری سیاستمداران نزدیک به دیوید کامرون از جمله جورج اوزبورن وزیر دارایی سابق بود."

حق نشر عکس Getty Images

تفاوت‌ها

و البته این دو زن سیاستمدار تفاوت‌هایی نیز دارند. یکی از اظهار نظرهای مهم و تاریخی مارگارت تاچر این بود که "چیزی به عنوان جامعه وجود ندارد." در حالیکه ترزا می در اولین سخنرانی در مقام نخست وزیر از مسئولیت جامعه برای کمک به افراد آسیب پذیر و کم بضاعت صحبت کرد. برخی حتی می‌گویند مارگارت تاچر مسئول وجهه محافظه کاران بعنوان"حزبی بی‌رحم" بریتانیاست، وجهه‌ای که تراز می بشدت آنرا محکوم کرده است.

و یا برخلاف مارگارت تاچر که بشدت با اتحادیه‌های کارگری می‌جنگید، تراز می در کنفرانس امسال حزب محافظه کار تعهد داد که مشارکت نمایندگان کارگران در هیئت مدیره موسسات را حفظ خواهد کرد.

یک تفاوت فاحش دیگر آنها این است که ترزا می خود را یک فمنیست می‌داند، برای جذب زنان به حزب محافظه کار تلاش می‌کند و یکی از بنیانگذاران گروهی به نام "زنان برای پیروزی" است که هدف آن تشویق زنان عضو حزب به شرکت در انتخابات و ورود به پارلمان است.

پروفسور سارا چایلدز معتقد است که ترزا می در "روند تقویت نقش زنان در حزب محافظه کار یک عنصر کلیدی بوده است." خانم می شش مقام کابینه خود از جمله مقام مهم وزارت کشور را به زنان داده است. در حالیکه مارگارت تاچر در تمام دوران یازده ساله نخست وزیری حتی یک وزارت را به زنان نداد.

__________________

صد زن

Image caption صد زن

فصل صد زن ۲۰۱۶ بی‌بی‌سی فارسی در مورد زنان، شخصیت‌های تاثیر‌گذار و دغدغه‌های آنها است. این مجموعه شامل مطالب متنوعی از جمله گفت‌‌وگو‌، گزارش و یادداشت از زنان در نقاط مختلف جهان است.

با ما همراه شوید، در تلویزیون، وب‌سایت و رادیو. همچنین ما را در شبکه‌های اجتماعی دنبال کنید، فیسبوک، اینستگرام، توییترو یوتیوب.

با هشتگ #صدزن در بحث‌های ما شرکت کنید

__________________________________________

با این وجود صلاحیت و اعتبار ترزا می بعنوان یک فمینیست معمولا زیر سئوال می‌رود. با وجودیکه او در دوران عهده‌داری مقام وزارت کشور برای اصلاح و بهبود شرایط زندان‌ها به خصوص برای زندانیان زن اقدامات فراوانی انجام داده ولی به خاطر تعطیل نکردن یکی از بدترین زندان‌های زنان در بریتانیا مورد انتقاد قرار گرفته است و همواره از کاهش بودجه خدمات عمومی دفاع کرده که به وضعیت رفاهی و درآمد زنان در لایه‌های آسیب‌پذیر جامعه بشدت لطمه می‌زند.

مواردی که ذکر شد فقط عناوین و نمونه‌های برجسته از تشابه و تفاوت‌ها بین ترزا می و مارگارت تاچر بودند. از دوران نخست وزیری ترزا می کمتر از شش ماه می‌گذرد و همانطور که پروفسور چایلدز خاطر نشان می‌کند "باید به خاطر داشت که هر یک از این زنان در دوران و شرایط کاملا متفاوتی به قدرت رسیده‌اند."

بنابراین تا حدی می‌توان استدلال کرد که مقایسه آنها کار باطلی است. ولی چون تا امروز فقط دو زن به مقام نخست وزیری بریتانیا رسیده‌اند همه به تجزیه و تحلیل رفتار و عملکرد آنها و مقایسه آنها با یکدیگر علاقه فراوانی نشان می‌دهند.

آیا این حد از کنجکاوی و تمرکز روی رفتار و عملکرد نخست وزیران زن جای تعجب دارد؟ آیا بخشی از این کنجکاوی و اظهار نظرها نشان دهنده تبعیض‌های جنسیتی در دیدگاه و قضاوت‌‎های ماست؟

از نگاه الیزابت اوانس، نکته منفی "مقایسه این دو سیاستمدار از منظر ظاهر، نحوه لباس پوشیدن و زن بودن آنهاست." و موارد بسیار زیادی از این نوع مقایسه‌ها صورت گرفته است.

کوئنتین لتس، در روزنامه دیلی میل نوشت:"روح تاچر ظاهر شده است. ترزا می نیز کت‌های سورمه‌ای مدل سلطنتی و گردنبندهایی با مهره‌های درشت می‌پوشد و آرایش موی او مدل رایج در میان زنان شهرستانی طرفدار حزب محافظه کاراست."

حق نشر عکس Getty Images

در یک گفتگو که تصادفا تصویر و صدای آن ضبط شده، کنت کلارک، یکی از سیاستمداران قدیمی حزب محافظه کار زیر لبی به مالکوم ریفکین یکی از همکارانش می‌گوید "خانم می زن بسیار دشواری است و من و تو هر دو زیر دست مارگارت تاچر کار کرده‌ایم."

کیف و کفش تعریف کننده شخصیت

و درست به همان ترتیب که زنانه بودن ظاهر مارگارت تاچر (از جمله علاقه او به کیف/دست‌کول) به یکی از نمادهای توضیح شخصیت او بدل شد در مورد ترزا می نیز کفش‌های او و حتی علاقه‌اش به پخت نان و کیک به موضوع ستون‌های متعددی در روزنامه‌های بریتانیا بدل شده که گاه حجم آن از بررسی تصمیمات سیاسی نخست وزیر فراتر می‌رود.

در هر دو مورد رسانه‌ها با مرتبط کردن شیوه رهبری آنها با نمادهای سنتی زنانگی عملا شجاعت سیاسی آنها را زیر سئوال می‌برند.

احتمالا با ورود تعداد بیشتری از زنان به سطوح ارشد سیاست بریتانیا این مقایسه‌ها بین ترزا می و مارگارت تاچر به مرور رنگ خواهد باخت و مقایسه‌های سطحی و طعنه آمیز برای رسانه‌ها دشوار‌تر خواهد شد.(هر چند شکی نیست که آنها باز هم تلاش خواهند کرد به این روش ادامه دهند.) و با عملی شدن سیاست‌های ترزا می و شکل گرفتن دیدگاه خاص او در مورد بریتانیا به مرور سایه سنگین مارگارت تاچر بر نخست وزیر جدید به کنار خواهد رفت.

با توجه به وظیفه سنگین مذاکرات مربوط به خروج بریتانیا از اتحادیه اروپا دوران نخست وزیری ترزا می احتمالا با اقدامات او در آینده و نه در مقایسه با میراث به جا مانده از نخست وزیران زن گذشته مورد قضاوت قرار خواهد گرفت.

+ صد زن، آیا زنان مکزیک کمتر از مردان فاسدند؟

+ صدزن؛ مبارزه هر روز زنان مراکشی با آزار خیابان