تور نمایشگاه کتاب بدون سانسور با حضور ناشران خارج از ایران، از لندن گذشت

نمایشگاه کتاب بدون سانسور

دومین دوره "نمایشگاه کتاب تهران، بدون سانسور" از دوم تا ۱۴ ماه مه (۱۲ تا ۲۴ اردیبهشت) در دو قاره ارپا و آمریکا؛ یعنی در شهرهای مختلف اروپا و لس‌آنجلس آمریکا برگزار می‌شود.

این نمایشگاه که سال گذشته با حضور ۸ ناشر ایرانی تنها در لندن برگزار شد، امسال با حضور ۱۶ ناشر یعنی اچ اند اس مدیا، ارزان، ایران اودیو بوک، ایران آکادمیا، باران پگاه، خانه هنر و ادبیات دنا، ساتراپ، شرکت کتاب، فردوسی، فروغ گردون، مهری، ناکجا و نوگام برگزار می شود.

این نمایشگاه در کتابخانه مطالعات ایرانی به مدیریت ماشاءالله آجودانی برگزار شد.

صحبت از کتاب و نشر که می شود بعد از اینکه عده ای نگران سرانه مطالعه در ایران هستند و معتقدند که ایرانی ها کمتر از مردم سایر کشورها کتاب می خواند، بلافاصله موضوع سانسور کتاب، تعدد مراکز تصمیم گیری و کاستی های اینچنینی بازار نشر است که خود می نمایاند. بسیاری از نویسنده های صاحب نام همواره از توقیف برخی آثارشان گله مندند و معتقدند تصمیم گیری در این مورد حدود و ثغور مشخص ندارد و نویسنده ای که می خواهد اثرش را در ایران منتشر کند باید از هفت خوانی بگذرد که معلوم نیست کدامها هستند. هدف اصلی و مهم این نمایشگاه حذف سانسور از کتاب و نشر است.

در وبسایت این نمایشگاه که تلاش و حرکتی است برای حذف سانسور کتاب، آمده: "اگر سانسورگران حضور کتاب‌های سانسورنشده را در تهران نمی‌تابند، ما نمایشگاه کتاب تهران‌مان را خارج از مرز ایران برگزار می‌کنیم و خواننده‌ فارسی‌زبان را از خواندن کتاب فارسی بدون سانسور محروم نمی‌کنیم".

Image caption عباس معروفی

"اگر می شد سوره یوسف را از قرآن حذف می کردند"

عباس معروفی مدیر انتشارات گردون که در این دوره نمایشگاه هم حضور دارد، در ایران سردبیری مجله گردون و دبیری جایزه ادبی گردون را برعهده داشت- جایزه ای که برندگانش کسانی چون محمد قاضی، بیژن نجدی، جعفر شهری، احمدرضا احمدی، احمد محمود، بهرام بیضایی، غزاله علیزاده و بیژن جلالی بودند.

کتاب «پیکر فرهاد» آقای معروفی در زمان وزارت مصطفی میرسلیم که هم اکنون نامزد حزب موتلفه در انتخابات ریاست جمهوری است منتشر شد، اما همین کتاب در زمان ریاست جمهوری آقای روحانی که فردی معتدل محسوب می شود، اجازه انتشار پیدا نکرده است.

آقای معروفی با اشاره به همین کتاب و ابراز تعجب از اینکه کتابی بعد از بیست بار تجدید چاپ حالا در محاق توقیف است درباره سانسور می گوید: "از نوزده سالگی که در کانون نویسندگان بودم با مسئله سانسور مواجه بودم و حاکمیت سلیقه های ادواری. وزیر ارشاد، مسئولین و تصمیم گیرندگان نشر و کتاب فکر می کنند که ضامن بهشت و جهنم مردم هستند، در کتابهای ما هیچ نکته غیر انسانی و غیر اخلاقی وجود ندارد. ما هرزه نویس نیستیم ما مراقب و نگران جامعه و بچه هاییم. وضعیت سانسور در ایران به گونه ایست که اگر به تصمیم گیرندگان فرصت بدهند حتی در قرآن هم دست می برند و سوره یوسف را حذف می کنند. برای اینکه از زلیخا از پشت دست می اندازد و پیراهن یوسف را پاره می کند و این صحنه زیباترین صحنه اروتیک تاریخ بشریت است."

"بدون سانسور" می خواهد به ایران نزدیکتر شود

تینوش نظم جو، مدیر انتشارات ناکجا هم در گفتگو با بی بی سی فارسی می گوید که با وجود همه موانع و سختی هایی که در راه بوده، از برگزاری دومین دوره این نمایشگاه راضی است. او می گوید همین تدوامی که بسیاری از علاقمندانی را که سال گذشته به این نمایشگاه آمدند، دوباره به اینجا کشانده، میزان فروش کتابها و برگزاری این نمایشگاه در شهرهای مختلف اروپا و آمریکا دستاوردی است که می تواند زمینه ساز موفقیتهای بعدی باشد.

آقای نظم جو می گوید که برنامه ریزی هایی در جریان است که نمایشگاه کتاب ناشران بیرون از ایران در ایام عید سال آینده در شهری نزدیکتر به ایران برگزار شود، تا مراجعه از ایران راحت تر باشد.

آزاده ایروانی، سرویراستار نشر نوگام هم بیشتر در اینترنت فعال است، می گوید حدود ۶۰ درصد بازدیدکنندگان سایت این انتشارات از ایران به این سایت مراجعه می کنند. او هم از میزان استقبال ناراضی نیست و تاکید می کند که اگر نمایشگاه در ایام آخر هفته برگزار می شد، تعداد بازدیدکنندگان حتما بیشتر می شد. خانم ایروانی می گوید که در مجموع حدود ۴۰۰ نفر از این نمایشگاه دیدار کردند.

وقتی از هادی خوجینیان، مدیر انتشارات مهری درباره طیف سنی مراجعه کندگان سوال می کنم، می گوید که جوانها امسال حتی بیش از سال گذشته به این نمایشگاه توجه نشان داده اند. آقای خوجینیان می گوید که بیشتر مراجعه کنندگان در رده سنی بیست تا سی سال هستند.

جوانی که آس ادبیات ایران را رو می کند، می آید

آقای معروفی هم در پاسخ به همین سوال می گوید که به طور کلی توجه زیادی به جوانان داشته و دارد. او به کارگاه داستان نویسی آنلاینش اشاره می کند که حدود ۱۷۰ شاگرد جوان از سرتاسر دنیا دارد و می گوید من تلاش می کنم که دستاورد زحمات، تحقیق ها، مطالعات و تجربیاتم را به جوانها منتقل کنم و در نهایت منتظر یک جوان بیست پنج تا سی ساله ام که بیاید، یک آس رو کند و توجه دنیا را باز به ادبیات ایران جلب کند. آقای معروفی می گوید که همین رویکرد را در این نمایشگاهها دارد، می گوید: من به منافع مالی و جیب خودم فکر نمی کنم، به این نمایشگاهها می آیم که جوانها را ببینم و با آنها دیالوگ کنم.

از نویسنده سمفونی مردگان درباره سال آینده و حضورش در نمایشگاه بعدی می پرسم، می گوید: من همیشه هستم چون ما با فاشیست ها فرق داریم. آنها می گویند اول با بمب صاف کن، بعد بساز. اما ما دو دست داریم که با آن فقط می توانیم درخت بکاریم تا دنیا را سبز کنیم.

ناشران نمایشگاه کتاب تهران بدون سانسور امسال برخلاف سال گذشته یک بروشور راهنما، حاوی اطلاعات لازم برای بازدیدکنندگان منتشر کرده بودند و وقتی پرسیدم برای معرفی کتاب و نشر ایران به نسل دومی ها و جذب آنها چه کرده اید، ناشران گفتند که تمام تلاششان را برای پاسخگویی کرده اند.

با اینکه در میان عناوین کتابهای موجود در نمایشگاه چند عنوان برای کودکان هم به چشم می خورد، به نظر می رسد که تلاش برای فعالیت در این عرصه هنوز بسیار نوپاست.

مژگان یکی از مراجعه کنندگان که با فرزندش به این نمایشگاه آمده بود گفت خوشحال است که توانسته دو عنوان کتاب برای فرزندنش بخرد، اما او همیشه به هر مسافری که از ایران می آید سفارش کتاب کودک می دهد، تازه بسیاری از مواقع هم از محتوای برخی از آنها راضی نیست. مزگان می گوید که ترجیح می دهد دستش بازتر باشد تا بتواند با چشم باز انتخاب کند و مجبور به خریدن یا خواندن برخی کتابها برای دختر ۵ ساله اش نباشد.