روزنامه‌های کابل: دوشنبه، ۲۶ میزان

صدور حکم تازه اشرف غنی، رئیس جمهوری افغانستان در مورد بهبود وضعیت دسترسی به اطلاعات دولتی و همچنین احتمال نفوذ گروه موسوم به دولت اسلامی (داعش) به شمال کشور، از موضوع‌های اصلی مورد بحث روزنامه‌های چاپ امروز کشور است.

حفیظ‌الله زکی در سرمقاله روزنامه افغانستان با اشاره به صدور حکم تازه رئیس جمهوری درباره اجرای قانون دسترسی به اطلاعات نوشته که این قانون دو سال پس از تصویبش، هنوز "ناشناخته" مانده، که دلیلش از نظر نویسنده، "بی‌توجهی به قانون" است.

این قانون با طی فرایندی سه‌ساله در میزان ۱۳۹۳ به امضای رئیس جمهوری رسید، اما حکومت در حوت همان سال با صدور "رهنمودی" اطلاع‌رسانی را به مقام‌های ارشد و سخنگویان آنها محدود کرد که باعث انتقادهای دفاع از رسانه‌ها شد. حالا با صدور حکم جدید آقای غنی، کار اطلاع‌رسانی دولتی را مسئولیت سه مقام هر نهاد دولتی دانسته است.

سردبیر روزنامه افغانستان معتقد است که قانون دسترسی به اطلاعات در وضعیتی قرار دارد که کم‌تر کسی از محتوا و سودمندی آن باخبر است. او افزوده که هنوز نهادهای مسئول این قانون را اجرائی نکرده و این "غفلت و بی‌توجهی" باعث شد که سال ۲۰۱۶ "بدترین سال" برای خبرنگاران از نظر دسترسی به اطلاعات دولتی باشد.

سرمقاله‌نویس روزنامه افغانستان با تاکید بر این که دسترسی به اطلاعات در حقوق شهروندی و اصل آزادی بیان ریشه دارد، به این موضوع اشاره کرده که دسترسی شهروندان به اطلاعات به تحکیم پایه‌های دموکراسی، بهبود مشارکت سیاسی و نظارت عمومی از کارکردهای دولت کمک می‌کند.

Image caption ماندگار نسبت به آنچه که جابه جایی پاکستانی‌ها زیر عنوان "مهاجر" در شمال افغانستان خوانده، ابراز نگرانی کرده

اطلاعات روز در سرمقاله خود نوشته که حکم تازه رئیس جمهوری به منظور تسریع دسترسی مردم و رسانه‌ها به اطلاعات صادر شده است. روزنامه آن را "گام مهمی" در راستای اجرای قانون دسترسی به اطلاعات دانسته و افزوده که این حکم می‌تواند نهادهای دولتی را در برابر مردم پاسخگوتر کند.

سرمقاله‌نویس اطلاعات روز اما معتقد است که هنوز هم دسترسی به اطلاعات با "موانع جدی" مواجه است، از جمله عدم طبقه‌بندی اطلاعات است که بهانه‌ای شده برای مقام‌های تنبل و ناکارآمد تا هرگونه داده‌ای را با محرمانه تلقی کردن در اختیار رسانه‌ها قرار ندهد.

از نظر اطلاعات روز مشکل دیگر این است که قوانین اجرایی نمی‌شود و قانون دسترسی به اطلاعات هم با همین سرنوشت مواجه است. روزنامه افزوده است که نهاهای دولتی و افراد قدرت‌مند قوانین را نقض می‌کنند. به نظر نویسنده، نهادهای دولتی "ناکارآمدتر از آن است که حکم تازه رئیس جمهوری بتواند زمینه واقعی دسترسی به اطلاعات را فراهم کند.

اطلاعات روز سومین مشکل در برابر دسترسی به اطلاعات در نبود سازکار درست برای ارائه اطلاعات از جانب نهادهای دولتی دانسته است. به نظر روزنامه، سخنگویان نهادهای دولتی "مقامهای تشریفاتی" و "بی‌خبر" آنها شمرده می‌شوند. انتقاد نویسنده این است که حکم تازه آقای غنی مکانیسم مشخصی در این مورد تعیین نکرده است.

در نهایت، براساس تحلیل سرمقاله‌نویس اطلاعات روز، برای اجرایی کردن حکم تازه رئیس جمهوری و قانون دسترسی به اطلاعات هیچ گونه ضمانت اجرایی در نظر گرفته نشده است. به نظر نویسنده، مقام‌هایی که از ارائه اطلاعات سرباز زنند، نهادی نیست که آنها را مجازات کند و سرانجام آنها "غیرمسئول" خواهند ماند.

Image caption مریم حسینی در هشت صبح تناقض شعار و عمل در زندگی شهری به ویژه کارکرد نهادهای مسئول برنامه ریزی شهری را بررسی کرده است

ماندگار با اشاره به اظهارات اخیر ژنرال عبدالرشید دوستم، معاون اول رئیس جمهوری افغانستان در مورد احتمال نفوذ داعش در شمال کشور، نوشته که برنامه‌هایی برای "ناامن" ساختن شمال در دست اجرا است. به نظر روزنامه، موضوع اخراج تند و سریع مهاجران از پاکستان و جابه‌جایی آنها در شمال کشور هم مرتبط به همین موضوع است.

به نوشته ماندگار، در حالی که ساکنان خود ولایت قندوز به دلیل و ناامنی آواره شده‌اند، "پاکستانی‌ها" زیر نام "مهاجر" افغانی به این ولایت فرستاده می‌شوند. روزنامه افزوده هزاران نفر دیگر در ولایت‌های غربی نیز زیر عنوان "آوارگان داخلی" مستقر شده‌اند.

به نظر روزنامه، اگر اطلاعات رسمی و غیررسمی را کنار هم قرار دهیم، می‌توان دریافت که افغانستان در حال تبدیل شده به "جغرافیای بحران‌خیز تازه‌ای" است که با استقرار "نیروهای پاکستانی" در آن، این کشور به صورت بی‌سر و صدا "زیر کنترل" پاکستان قرار خواهد گرفت.

سرمقاله‌نویس ماندگار افزوده که موضوع انتقال اعضای گروه موسوم به دولت اسلامی (داعش) به شمال کشور نیز برنامه‌ای است که سازمان اطلاعات ارتش پاکستان در عقب آن است. نویسنده هشدار داده که اگر جلو آن گرفته نشود، افغانستان آرام‌آرام به "کام پاکستان" فرو خواهد رفت.

Image caption اطلاعات روز

هشت صبح در سرمقاله خود این پرسش را مطرح کرده که آیا نهادهایی که نیروی مسلح دارند، بانک اطلاعات دقیقی از تجهیزات خود دارد یا نه. از نظر نویسنده، مشخص نیست که وزارت دفاع و وزارت داخله (کشور) چنین بانکی داشته باشد و اگر دارد، چرا به مردم نمی‌گوید که دارد.

سرمقاله‌نویس هشت صبح این سوال را به دنبال آن مطرح کرده که گزارش‌هایی مبنی بر پیوستن یک واحد ارتش با تمام تجهیزاتش به گروه طالبان در ولایت جنوبی ارزگان و همچنین دهها سرباز دیگر در ولایت‌های هلمند و فاریاب در رسانه‌ها منتشر شد.

روزنامه تاکید کرده که وزارت دفاع و داخله باید بانک اطلاعاتی حاوی اطلاعات دقیقی از تجهیزات خود داشته باشد و اگر به عنوان یک خودرو زرهی ارتش به طالبان افتاد، باید بتوان آن را از بین ببرد، ولی اگر چنین بانکی نداشته باشد، "هر فرمانده فاسدی" می‌تواند تجهیزاتش را به شبکه‌های مافیایی بفروشد تا به دست طالبان برسد.

هشت صبح افزود: "مشکلی که حالا وجود دارد این است که وزارت دفاع، نمی‌داند که چه تعداد از واسطه‌های زرهی و جنگ‌افزار‌های سنگین به دست طالبان افتاده است. افتادن تجهیزات به دست دشمن در جنگ، خیلی محتمل است، اما آن‌چه که مایه سرافگندگی است، این است که وزارت دفاع کشور فهرست تجهیزاتی که به دست طالبان افتاده است را در اختیار نداشته باشد."