ناگفته‌های نیمروز۴؛ شهری تشنه در امتداد رودخانه

نیمروز
Image caption نیمروز نسبت به ولایت‌های همسایه‌اش (فراه و هلمند) امن‌تر است

شهر زرنج مرکز ولایت نیمروز که در امتداد دریای بزرگ هلمند واقع شده، به بیابان خشک و ریگزار سوزان می‌ماند. کمبود آب و وزش بادهای موسومی در فصل گرما زند‌گی را در این شهر دشوار می‎سازد. از طرف دیگر تپه‌های خاکی داکو در شرق شهر زرنج تنها تفریح‌گاه برای جوانان نیمروز شده‌است.

در روزهای پایان هفته ده‎ها نفر با موترهای (خودروهای) گوناگون بر دل تپه‌های "داکو" می‌رانند. ریگستان‌های بادآورده "داکو" چیزی از کویرهای دوبی کم ندارد. موترها هم که اغلب شاسی(کمانی) ‌بلند و ساخت ژاپن از دوبی وارد شهر زرنج می‌شوند.

غلام‌سخی که با موتر نیسان نقره‌ای رنگش از تپه‌های خاک بالا می‌رود می‌گوید: "ما در نیمروز جای دیگری برای تفریح‌ و سرگرمی نداریم، به همین خاطر جمعه‌ها برای تفریح اینجا می‌آییم."

سلسله گزارش‌های 'ناگفته‌های نیمروز :

+ ناگفته‌های نیمروز ۱؛ نیمروز گذرگاه اصلی قاچاق انسان به ایران، پاکستان و اروپا

+ ناگفته‌های نیمروز ۲؛ نگرانی بلوچ‌ها از فراموشی زبان و فرهنگ

+ ناگفته‌های نیمروز۳؛ نفوذ ایران در تار و پود زندگی مردم

تقریباً تمامی موترها در شهر زرنج پلیت (پلاک) ندارند و هیچ نشانی از علایم ترافیکی در این شهر به چشم نمی‌خورد.

با این همه نیمروز نسبت به ولایت‌های همسایه‌اش (فراه و هلمند) امن‌تر است. ولسوالی‌های "چهاربرجک" و "خاشرود" این ولایت هر از گاهی سر و کلۀ شورشیان پیدا می‌شود اما ولسوالی‌های "کنگ" و "چخانسور" امنیت بهتری دارند.

جغرافیای هموار نیمروز یکی از دلایل امنیت این ولایت است. هرچند باشندگان شهر زرنج از بلند بودن گراف جرایم جنایی مانند اختطاف(ربودن) و ترورهای هدف‌مند نگران هستند اما حضور شورشیان این شهر حس نمی‌شود. مشکل جدی‌تر مردم در زرنج نبود آب آشامیدی است.

Image caption این تپه‌های شنی به مرکز تفریحی ساکنان ولایت نیمروز تبدیل شده است

شهر تشنه در امتداد دریا(رودخانه)

تعداد مراکز توزیع آب در زرنج محدود است و آب در این مراکز تنها برای دو سه ساعت معدود جاری می‌شود. آبی که منبع اصلی آن دریای هلمند است اما به دلیل نبود امکانات جذب آن در افغانستان، اول به ایران می‌رود و بعد با لوله‌های چهار اینچی که ایران گذاشته، جیره بندی شده و به زرنج می‌آید. همه روزه‌ ده‌ها زن و مرد و کودک برای دسترسی به آب صف‌ می‌بندند و ساعت‌ها انتظار می‌کشند. برخی هم نیمه‌های شب به مراکز توزیع آب می‌آیند تا فردا دست خالی به خانه برنگردند. با گرم شدن هوا، صف‌های انتظار طولانی‌تر می‌شود.

Image caption فریده حمیدی، نماینده نیمروز در مجلس نمایندگان افغانستان مداخله ایران را یکی از دلایل ناکامی طرح آبرسانی در افغانستان می‌داند

لعل‌ ‌بی‌بی که با ده‌ها زن دیگر در صف انتظار برای آب ایستاده است، می‌گوید: "ما در شب‌های سرد زمستان به مراکز توزیع آب می‌آییم، خس و خاشاک را آتش می‌کنیم تا در این‌جا از شدت سرما تلف نشویم. با این هم بعضی روزها پیش از آن‌که نوبت مان برسد، آب قطع می‌شود. من بارها به دروازۀ والی نیمروز رفته‌ام و بخاطر مشکل کمبود آب گریسته‌ام؛ اما هنوز آب نداریم."

در سوی دیگر شهر مرکز دیگری برای فروش آب وجود دارد. کسانی که امکانات مالی بهتری دارند، ترجیح می‌دهند آب را از این مرکز خریداری کنند. یک تانکر آب در بدل صد افغانی(حدود ۱.۵ دلار) به‌فروش می‌رسد. اما این آب از ایران نه، بلکه از پروژه قلعه فتح به این مرکز می‌آید. پروژه‌ای در ولایت نیمروز که به گفته منابع محلی ۲۴ میلیون دلار هزینه برداشته اما برای مردم ظاهراً آب از آب تکان نخورده است.

Image caption مردم ساعت‌ها در شب منتظر می‌مانند تا نوبت آب به آنها برسد

فریده حمیدی، نماینده نیمروز در مجلس نمایندگان افغانستان مداخله ایران و بیشتر از آن فساد را دلیل ناکامی این پروژه می‌داند.

او می‌گوید: "پروژۀ قلعه فتح یک پروژه ناکام بوده است. با مبلغی که روی این پروژه هزینه شده است، باید مشکل آب شهر زرنج به گونه کامل برطرف می‌شد. اما مشکل عدم دسترسی مردم به آب آشامیدنی همچنان باپرجاست."

با این همه زرنج برق دایمی دارد که از ایران می‌آید. برخلاف کابل پایتخت و بسیاری از ولایت‌های کشور که در تاریکی غرق اند.

زرنج که اکثریت باشندگان آن بلوچ‌ها هستند، از معدود شهرهای افغانستان ا‌ست که مردم ولایت‌های مختلف را در خود جا داده است. دلیل انتخاب زرنج برای کار و زندگی، گرم بودن بازار قاچاق انسان و مواد مخدر در این شهر مرزی است.

پس از آن‌که در یکی دو سال اخیر روابط تجاری افغانستان با پاکستان به تیرگی گراییده توجه به ترانزیت از مرزهای غربی کشور بیشتر شده‌است. شهر مرزی زرنج اکنون چشم به راه رونق‌یافتن مسیر تجاری چابهار است تا مگر افزایش داد و ستدهای بازرگانی گرهی از مشکلات مردم باز کند.

Image caption مردم نیمروز منتظرند که با رونق چابهار اقتصاد این شهر نیز رونق یابد و اموالی که از این پل به افغانستان سرازیر می‌شود، بیشتر گردد