رادیو کابل، از 'کوته لندنی' تا 'استودیو شماره ۴۸'

Image caption خدیجه معروف به پروین، نخستین آوازخوان زن بود که در رادیو آواز خواند

رادیو حدود یک قرن پیش به خانه‌های مردم در افغانستان راه باز کرد. برای نخستین بار در سال ۱۳۰۴ خورشیدی امان‌الله خان شاه، سابق افغانستان به کمک مهندسان آلمانی دستگاه‌های رادیو را به این کشور آورد. اما بر اثر حوادث داخلی بعد از مدتی از فعالیت باز ماند و در حمل سال ١٣٢٠ خورشیدی فعالیت خود را دوباره از سر گرفت که تا کنون ادامه دارد.

" کوته لندنی"، که اولین بار صدای رادیو کابل از آن پخش شد، ساختمانی بود که با سبک معماری انگلیسی در شهر قدیم کابل خودنمایی می‌کرد. این ساختمان، که در دامنه کوه "شیردروازه" در غرب کابل بنا شده بود، حالا اصلا نشانی از آن وجود ندارد.

در سال ١٣٢٩ خورشیدی صدای خدیجه با نام مسعتار "پروین" برای اولین بار از رادیو پخش شد. این صدا از جعبه جادویی خیلی از افغان‌ها را شگفت زده کرد. در جامعه بسته آن زمان شنیدن صدای زن از رادیو کم‌تر از یک انقلاب کوچک نبود.

استودیو شماره ۴۸ در ساختمان کنونی رادیو افغانستان، که حدود نیم قرن از ساخت آن می‌گذرد، پس از آن راوی انقلاب‌ها، قیام‌ها و کشمکش‌های زیاد سیاسی و اجتماعی بوده است. صداهای ماندگاری از چهره‌های سرشناس دنیای موسیقی و سیاست از این‌جا پخش شده است.

حق نشر عکس .
Image caption نخستین ساختمانی که رادیو کابل کارش در آن آغاز کرد، کوته لندنی در غرب کابل بود

سی‌وسه سال است که نفیسه فیصل، گوینده و مجری نامدار، شاهد فراز و فرود رادیو افغانستان است. او می‌گوید: "خیلی علاقه داشتم تا روزی پایم به رادیو کابل کشیده شود. حتی آن زمان عبور از کنار دروازه رادیو برایم یک خواب بود."

Image caption صداهای بسیاری در بایگانی رادیو افغانستان وجود دارد که شنیده نشده

خانم فیصل افزود: "متعلم مکتب بودم که درخواست کار به رادیو دادم. استخدام من در رادیو حدود شش ماه طول کشید تا این که یک روز برایم گفتند می‌توانی کارت را آغاز کنی. آن روز برایم یک روز ماندگار و فراموش نشدنی است."

Image caption رادیو افغانستان به لحاظ داشتن بایگانی غنی، با رسانه های شنیداری منطقه مقایسه شده است

رادیو کابل که تنها رسانه شنیداری در افغانستان بود، رفته‌رفته فراگیر شد و به "رادیو افغانستان" تغییر کرد. آرشیو این رادیو از غنی‌ترین آرشیف‌ها در سطح منطقه خوانده می‌شود. هزاران نوار صوتی شاهان، رؤسای جمهوری پیشین و هنرمندان سرشناس چند دهه‌ در این جا نگهداری می‌شوند.

Image caption رادیو در افغانستان پیشینه نودساله دارد

محمد‌صدیق ظریف‌یار، معاون اداره آرشیو رادیو، طلایی‌ترین سال‌های عمرش را در نگهداری داشته‌های آرشیو سپری کرده است. او نوجوان حدود ۱۷ ساله بود که وارد رادیو شد و ۴۳ سال است که مشغول خدمت در این رسانه است.

او می گوید: "همان گونه که افغانستان روزهای دشواری را پشت سر گذاشته، آرشیو هم از تحولات و جنگ‌ها در امان نبوده، اما با کمک همکاران و مسئولان توانستیم آن را حفظ کنیم."

Image caption ظریفیار بیش از چهار دهه در بایگانی رادیو افغانستان کار کرده

با وجود فعالیت بیش از هفتاد شبکه تلویزیونی در کشور، رادیو هنوز هم مشتاقان فراوانی در افغانستان دارد. ۲۵۰ شبکه رادیویی در سراسر کشور برنامه پخش می‌کنند. آمار یک نهاد حامی رسانه های آزاد در افغانستان موسوم به "نی" نشان می‌دهد که هفتاد درصد مردم افغانستان اخبار خود را از راه رادیو به دست می‌آورند. در برخی شبکه‌ها مجریان زن هستند.

Image caption رادیو افغانستان هنوز به نوسازی نیاز دارد
Image caption ساختمان رادیو تلویزیون ملی افغانستان
Image caption رادیو در افغانستان هنوز هم مخاطبان بسیاری دارد

موضوعات مرتبط