صدها میلیون دلار مالیاتی که واردکنندگان نفت به افغانستان نمی‌پردازند

  • 10 مهٔ 2017 - 20 اردیبهشت 1396
مواد نفتی
Image caption سالانه حدود چهار میلیون تن مواد نفتی وارد افغانستان می‌شود

بی‌بی‌سی دریافته است که دولت افغانستان از حدود چهار میلیون تن مواد نفتی وارداتی به افغانستان، فقط از حدود یک میلیون و ۳۰۰ هزار تن آن مالیات می‌گیرد و از بقیه مواد نفتی که مالیات آن بیشتر از ۴۰۰ میلیون دلار برآورد شده است، بدون مالیات وارد افغانستان می‌شود.

سوال این است که این مواد نفتی چگونه بدون پرداخت مالیات وارد بازار افغانستان می‌شود؟

مقام‌های افغان گفته‌اند مواد نفتی که روزانه وارد افغانستان می‌شود سه نوع اند؛ مواد نفتی که از آن مالیات گرفته می‌شود، مواد نفتی که از پرداخت مالیات معاف است و مواد نفتی که به صورت قاچاق وارد افغانستان می‌شود.

آن دسته مواد نفتی‌ که از پرداخت مالیات معاف است، برای استفاده نیروهای خارجی و نیروهای امنیتی وارد افغانستان می‌شود.

مطالب بیشتر:

نقیب‌الله فایق، رئیس اداره استاندارد افغانستان می‌گوید که حتی اداره‌های که مسئولیت نظارت و تنظیم بازار نفت را دارند، ازجزئیات قرارداد‌ مواد نفتی نیروهای خارجی و نیروهای امنیتی بی‌اطلاعند.

او گفت که احتمالا "حدود یک میلیون‌ تن" مواد نفتی که از پرداخت مالیات معاف است، وارد این کشور می‌شود.

به گفته آقای فایق مواد سوختی که برای نیروهای خارجی و امنیتی وارد می‌شوند، بدون اینکه کیفیت آنها کنترل شود، به نیروهای بین‌المللی و افغانستان تحویل داده می‌شود.

مواد نفتی مورد نیاز نیروهای خارجی براساس یک توافق امنیتی میان دولت افغانستان و نیروهای خارجی از مالیات معاف هستند.

مواد نفتی مورد وزارت دفاع و داخله افغانستان هم از سوی نیروهای خارجی تامین می‌‌شود و مشمول همین معافیت مالیاتی است.

Image caption نقیب‌الله فایق، رئیس اداره استاندرد افغاتستان می‌گوید که حتی اداره‌های که مسئولیت نظارت و تنظیم بازار نفت را دارند، از جزئیات قرارداد‌ مواد نفتی نیروهای خارجی و نیروهای امنیتی بی‌اطلاعند.

آقای فایق می‌گوید مقداری از این مواد نفتی که به نیروهای بین‌المللی و افغان داده می‌شود، در ظاهر در "ذخایر آنها تخلیه می‌شود"، در حالیکه به گفته او ده‌ها تانکر مواد نفتی معاف از پرداخت مالیات از مرزهای مختلف افغانستان از جمله حیرتان، تورغندی و آقینه توسط افراد دیگر خریداری می‌شود.

آمار دقیقی از مقدار مواد نفتی معاف از مالیات در دست نیست ولی به گفته آقای فایق به نظر می‌رسد که مقدار آن به یک میلیون تن برسد.

دولت افغانستان از هر تن مواد نفتی حدود ۱۸۰ دلار مالیات می‌گیرد و اگر از این مواد نفتی مالیات دریافت شود، درآمد دولت بالغ بر ۱۸۰ میلیون دلار خواهد بود.

مسئولان اداره مواد نفتی افغانستان همچنین تایید می‌کنند که مواد نفتی معاف از مالیات بعد از ورود به افغانستان در بازارهای آزاد به فروش می‌رسد.

ولید تمیم، مسئول این اداره می‌گوید: "با تأسف تایید می‌کنم که در بازار افغانستان تیل/ نفت معاف از مالیات موجود است. یافته‌های ما نشان می‌دهد که از بنادر مختلف از جمله اسلام قلعه، نیمروز و فراه (در مرزهای ایران) مقداری تیل به گونه قاچاق وارد افغانستان می‌شود."

او می‌گوید مدارکی در اختیار دارد که نشان می‌دهد در زیر تانکرهای نفت‌کش که برای نیروهای بین‌المللی و افغان مواد نفتی انتقال می‌دهند، ذخیره‌های مخفی جاسازی شده که پنج تا شش تن مواد سوخت معاف از پرداخت مالیات را وارد بازار می‌کند.

مسئولان این دو اداره مقدار مواد نفتی را که از طریق مرزهای باز و به صورت قاچاق وارد افغانستان می‌شود، یک میلیون تن برآورد کرده‌‌اند.

Image caption اداره مواد نفتی افغانستان می‌گوید که روند قاچاق نفت و فرار بسیاری از شرکت‌ها از پرداخت مالیات از سالها تاکنون ادامه دارد.

اگر دولت قادر به کنترل قاچاق شود، از پرداخت مالیات این مقدار مواد نفتی حدود ۱۸۰ میلیون دلار درآمد خواهد داشت.

یکی از تاجران نفت در غرب افغانستان که خواست نامی از او برده نشود، به بی‌بی‌سی گفت که کیفیت و نرخ این نوع مواد سوختی بسیار پایین است.

او گفت: "تاجران و پلیس مرزی با یکدیگر رابطه دارند، اگر فساد وجود نداشته باشد، این تیل (سوخت) وارد کشور شده نمی‌تواند."

تلاش بی‌بی‌سی برای گرفتن واکنش وزارت داخله/ کشور که نیروهای پلیس مرزی افغانستان را در دست داشتن در قاچاقاق مواد نفتی متهم می‌کند، نیز بی‌نتیجه بود.

بخش زیادی از سوخت مورد نیاز افغانستان از کشورهای ترکمنستان، ازبکستان، قزاقستان، آذربایجان، ایران و مقدار کم از پاکستان وارد می‌شود.

راشد پوپل، معاون گمرکات وزارت مالیه/دارایی افغانستان می‌گوید مالیات مواد نفتی بخش عمده درآمد دولت افغانستان است.

او می‌گوید:"حد اوسط مالیات گمرکی از این ناحیه سالانه ۸.۱۰ میلیارد افغانی ( معادل ۱۶۱ میلیون دلار) است."

به گفته مسئولان اداره نفتی و استاندارد افغانستان یک میلیون و ۳۰۰ هزار تن مواد نفتی که به صورت قانونی وارد افغانستان می‌شود و مالیات آن باید بالغ بر ۲۳۰ میلیون دلار شود ولی دولت اکنون فقط ۱۶۱ میلیون دلار مالیات دریافت می‌کند و حدود ۶۹ میلیون دلار دیگر در این به خزانه دولت نمی‌رود.

Image caption افغانستان به نفت وارداتی از کشورهای خارجی وابسته است

اداره مواد نفتی افغانستان می‌گوید که روند قاچاق مواد سوختی و فرار بسیاری از شرکت‌ها از پرداخت مالیات سال‌ها است ادامه دارد.

یک منبع که نمی‌خواهد نامش گرفته شود، به بی‌بی‌سی می‌گوید که برخی از این شرکت‌ها مربوط به شماری از مقام‌های ارشد حکومت، اعضای پارلمان و زورمندان محلی است که نهادهای مسئول نیز قادر به گرفتن مالیات از آنها نشده‌است.

به گفته مسئولان اداره مواد نفتی پراگندگی مسئولیت نظارت از بازار نفت یکی از عوامل این کار بوده است.

ولید تمیم، می‌گوید که درآمد مالیات مواد نفتی بخش عمده از بودجه ملی افغانستان را تامین می‌کند.

به گفته او درآمد ناشی از تجارت مواد نفتی می‌تواند ۶۰ تا ۷۰ درصد در درآمد ملی افغانستان تغییر بیاورد.

حق نشر عکس MOf
Image caption براساس تصویب دولت افغانستان بازرگانان برای وارد کردن هر لیتر نفت باید دو افغانی مالیات بدهند. منبع: وزارت مالیه افغانستان

بی‌بی‌سی تلاش کرد که نظر بخش عواید/درآمد وزارت مالیه/دارایی افغانستان را داشته باشد، اما مجیب شیرزاد، مسئول بخش مالیات وزارت دارایی افغانستان حاضر به گفت‌وگو نشد.

او در پاسخ به ایملی که به بی‌بی‌سی فرستاده است، فرار بسیاری از شرکت‌ها از پرداخت مالیات را رد کرده و نوشته است: "درصورتی‌که اداره مواد نفتی مدارکی در این مورد دارد، آنرا در اختیار اداره مالیات قراردهد تا در گرفتن مالیه از چنین اشخاص کمک صورت گیرد.."

موضوعات مرتبط

مطالب مرتبط