انرژی تجدیدپذیر؛ امیدی جدید برای افغانستان

انرژی تجدیدپذیر حق نشر عکس FARSHAD USYAN

از هر سه شهروند افغان، یک نفر شب‌ها را بدون برق در تاریکی سر می‌کند. در روستاها وضعیت به مراتب بدتر است. این سرزمین آفتاب و باد و آب شاید بتواند سهم بیشتری از انرژی‌های تجدیدپذیر داشته باشد.

افغانستان در نوامبر ۲۰۱۶ میلادی به تعدادی از کشورهای در حال توسعه که بیشترین آسیب پذیری را نسبت به تغییرات اقلیمی دارند پیوست و با امضای تفاهمنامه مراکش برای توجه به محیط زیست در حوزه اقتصاد و سهم گرفتن در خنثی سازی مجموع کربن و دستیابی به ۱۰۰ درصد انرژی از طریق منابع تجدیدپذیر تعهد کرد.

قبل از این تعهد، در ماه اگوست/اوت ۲۰۱۶ وزارت انرژی و آب افغانستان اعلام کرده بود که با حمایت بانک توسعه آسیایی طرح برنامه توسعه یک نقشه‌راه را می‌ریزد تا از منابع تجدیدپذیر انرژی توسط حد اکثر مردم افغانستان به طور موثر استفاده شود و این طرح شامل تاسیسات بزرگ و کوچک و افزایش مشارکت در بخش‌های خصوصی می‌شود.

حق نشر عکس farshad usyan

نشانه‌هایی از پیشرفت بالقوه‌ای در این زمینه نیز مشهود است از جمله پروژه خورشیدی و بادی در ولسوالی گذره هرات با هزینه ۵ میلیون دلار که توسط دولت ژاپن حمایت مالی می‌شود و توسط دفتر مشاوره‌ای سازمان ملل متحد (UNOPS) در همکاری با وزارت انرژی و آب و شبکه توزیع هرات اجرا می‌شود.

این کارخانه از ۱ میلیون و ۷۰۰ هزار واحد پالایش خورشیدی (پنل) و ۳۰۰ کیلووات توربین‌های بادی ساخته شده است که انتظار می‌رود از این دو منبع، سالانه سه هزارمگاوات برق تولید کند. این مقدار انرژی سالانه برای تامین برق حدود ۳۴۰ خانواده کافی است.

امکانات پیشرفت افغانستان درزمینه انرژی تجدیدپذیر

افغانستان سالانه ۷۵ تا ۸۰ میلیارد متر مکعب آب سطح ارضی دارد که تنها از ۲۵ تا ۳۰ درصد آن در داخل کشور استفاده می‌شود.

باقی ۷۰ تا ۷۵ درصد آن بدون بهره‌برداری به کشورهای همسایه به خصوص پاکستان و ایران سرازیر می‌شود.

حق نشر عکس farshad usyan

تا کنون در ۵۵۴ محل ظرفیت ساخت بند آبی در افغانستان بررسی و مطالعه شده است که از این میان ۴۰۰ مورد آن قابلیت ساخت بند/سد برق و بند آبیاری را دارد.

مسئولان شرکت برق افغانستان (برشنا) می‌گویند افغانستان در یک سال ۳۰۰ روز آفتابی دارد و این کشور از ظرفیت خوبی برای استفاده از انرژی پاک برخوردار است. این شرکت مطالعه‌ای را در ولایت‌های افغانستان به راه انداخته تا مشخص شود که کدام مناطق افغانستان برای تولید برق از خورشید مناسب است.

انرژی باد، انرژی قابل تجدید بوده که می‌تواند سهم قابل ملاحظه‌ای در حفظ محیط و ساختار بیلانس انرژی یک کشور داشته باشد. نخستین دستگاه تحقیقاتی انرژی بادی در منطقه "هوتل سفید" روستای شکیبان ولسوالی زنده‌جان در ولایت هرات در غرب افغانستان نصب شده و مورد بهره‌برداری قرار گرفته‌ است.

افغانستان دارای هزاران تنگی (تنگراه)، کوه و تپه‌ است که می‌توان از آن انرژی بادی استحصال کرد.

حق نشر عکس farshad usyan

از اینکه افغانستان یک کشور کوهستانی است و دارای "تکتونیک"‌های قدیمی و جدید می‌باشد، ظرفیت انرژی بادی در ساحات سلسله‌کوه‌های هندوکش به خصوص هندوکش مرکزی و ساحات هرات به وفور وجود دارد.

با این حال اقتصاد این کشور متکی به کمک‌های جهانی است و از طرف دیگر نابسامانی‌های امنیتی باعث می‌شود بیشترین بودجه دولتی وقف آن شود و این باعث کاهش بودجه انکشافی برای مصرف روی تاسیسات انرژی تجدیدپذیر می‌شود.

آسیب‌پذیری افغانستان از تغییرات اقلیمی

مرکز مطالعات افغانستان معاصر، که از مدت‌ها قبل مصروف مطالعه مسایل انکشاف انرژی در افغانستان است، به این نتیجه رسیده است که امکانات سرمایه‌گذاری در عرصه انرژی زمین‌گرمایی یا جیوترمال در افغانستان میسر است.

مدیر برنامه محیط زیست سازمان ملل متحد (UNEP) در مورد این موضوع در افغانستان چنین ‌می‌گوید:

"چون اکثریت مردم افغانستان از چوب و زغال سنگ برای نیازهای گرمایش خود استفاده می‌کنند، گزینه‌های انرژی بیشتری لازم است ارایه شود. برنامه محیط زیست سازمان ملل همچنین از مزایا و مطالعاتی که از کار کنسرسیوم در بیوگاز در افغانستان صورت می‌گیرد حمایت می کند."

افغانستان به لحاظ تولید گازهای گلخانه‌ای از جمله کشورهای متوسط جهان محسوب می‌شود. اما به دلیل خشکسالی در برخی مناطق آن، سیلاب و رانش زمین و بهمن از جمله آسیب‌پذیرترین کشورها در مقابل تغییرات اقلیمی می‌باشد. این آسیب‌پذیری بیشتر به خاطر در معرض قرار گرفتن آن در برابر عوامل تغییرات اقلیمی است.

حق نشر عکس FARSHAD USYAN