چرا داعش به سفارت عراق در کابل حمله کرد؟

سفارت عراق در منطقه شهر نو کابل در مرکز شهر کابل قرار دارد حق نشر عکس Sayed Saadat /FB
Image caption سفارت عراق در منطقه شهر نو کابل در مرکز شهر کابل قرار دارد

حمله به سفارت عراق در کابل در نوع خود بی‌سابقه است. هیچگاه در سال‌های اخیر دیپلمات‌ها، سفارت یا شهروندان عراقی یا یک کشور مسلمان یا عربی در افغانستان مستقیما هدف حمله قرار نگرفته‌اند. نیروهای ترک حتی در جریان ماموریت رزمی ناتو هدف قرار نمی‌گرفتند.

چند ماه پیش وقتی سفیر امارات و ۵ دیپلمات این کشور در نتیجه انفجاری در مهمانخانه والی قندهار در کنار شماری از میزبانان افغانستان زخمی و کشته شدند، منابع متعدد گفتند که طالبان مسئول آن بودند؛ هرچند طالبان مسئولیت این حمله را رسما به عهده نگرفتند ولی منابع دیگر به نقل از طالبان گفتند که آنها نمی‌دانستند که دیپلمات‌های اماراتی آنجا هستند.

اما امروز بلافاصله پس از آغاز حمله و تایید نیروهای امنیتی افغانستان که سفارت عراق مورد حمله قرار گرفته و پیش از آنکه گروه موسوم به دولت اسلامی یا داعش مسئولیت بگیرد، نگاه تحلیلگران به شاخه "خراسان داعش" در افغانستان معطوف شد.

سفارت عراق در کابل دو هفته پیش مراسمی را برای تجلیل از پیروزی نیروهای عراقی در موصل برگزار کرد و سفیر عراق در افغانستان به خبرنگاران گفت نیروهای عراقی این کشور را به "صورت کامل" از وجود داعش پاکسازی خواهد کرد.

حق نشر عکس Bashir Ahmad Qasani / FB
Image caption نشست خبری دو هفته پیش سفارت عراق در کابل

هرچند به نظر می‌رسد که نیروهای امنیتی افغانستان به صورت موثر و سریع به حمله واکنش امروز نشان دادند و هیچ آسیبی به دیپلمات‌های عراقی وارد نشد، اما این حمله یکبار دیگر این نگرانی را تایید می‌کند که داعش در افغانستان به گونه‌ای نیرومند شده که حالا می‌تواند هر جایی را که بخواهد حتی در پایتخت افغانستان هدف قرار دهد.

فعالیت‌های شاخه خراسان گروه داعش در دو سال گذشته بیشتر در ولایت شرقی ننگرهار متمرکز بوده و نیروهای امنیتی افغانستان به کمک حملات هوایی نیروهای ناتو به شدت مشغول سرکوب داعش در این ولایت بوده‌اند.

دیروز ناتو در خبرنامه اعلام کرد که در حملات هوایی چند روز پیش نیروهای این سازمان در ولایت کنر، در کنار ابوسعید، رهبر این گروه در افغانستان، ۴ فرمانده دیگر این گروه نیز کشته شدند.

آمریکا اخیرا اعلام کرده که در یک رشته عملیات پی‌هم،‌ ضربات جدی به برنامه‌های داعش برای گسترش حضورش در افغانستان وارد خواهد کرد.

وزارت دفاع آمریکا (پنتاگون) در ماه آوریل امسال (حدود سه ماه پیش) در عملیاتی علیه مواضع داعش در افغانستان، بزرگترین بمب غیر اتمی خود موسوم به "مادر تمام بمب‌ها" را به کار برد.

این بمب غارها و تونل‌هایی را در ولسوالی اچین واقع در ننگرهار در شرق افغانستان هدف قرار داد که شبه‌نظامیان داعش در آنها پنهان شده بودند.

با وجود آن، در ماه‌های اخیر از گسترش فعالیت‌های داعش در نقاط مختلف افغانستان و حتی در ولایت‌های نسبتا امن شمالی و غربی افغانستان گزارش‌های مخابره شده است.

در چند ماه اخیر داعش مسئولیت چندین حمله خونین در کابل و بلخ در شمال افغانستان را به عهده گرفت.

از جانب دیگر کشورهای منطقه از جمله روسیه و ایران صریحا از "گسترش نفوذ داعش در افغانستان" پیوسته ابراز نگرانی می‌کنند و روسیه در چندین مورد دولت افغانستان و متحدان غربی آن را متهم کرده که تلاش کافی برای مقابله با نفوذ داعش در افغانستان انجام نمی‌دهند. اتهامی که دولت افغانستان و متحدان غربی آن را رد می‌کنند.

روسیه و ایران در حدی از نفوذ داعش در افغانستان ابراز نگرانی کرده‌اند که در یک سال اخیر صریحا از برقراری تماس با طالبان صحبت کرده‌اند. مقام‌های محلی در افغانستان حتی در چند مورد اعلام کردند که روسیه و ایران مستقیما به طالبان کمک تسلیحاتی فراهم می‌کنند تا مانع گسترش حضور و سد در راه برنامه های داعش شوند.

این دو کشور کمک تسلیحاتی به طالبان را رد کرده‌اند اما گفته‌اند که تماس‌شان با طالبان برای مقابله با داعش و کمک به روند صلح افغانستان است.

اما از سوی دیگر مقام‌های افغان به داعش به عنوان نام دیگری از پیکارجویان افراط‌گرا نگاه می‌کنند که برای منافع کشورهای منطقه اسلحه برداشته‌اند.

یک منبع دولت افغانستان که نخواست نامی از او گرفته شود، به بی‌بی‌سی گفت که یکی از کشورهای همسایه افغانستان حتی از نام گروه داعش برای "پیشبرد اهداف خود در افغانستان" بهره می‌برد.

شماری از تحلیلگران نیز بدین باورند که داعش توانایی انجام حملات نظیر حمله امروز در افغانستان را ندارد و این گروه‌های ستیزه‌جویی منطقه‌ای به شمول شاخه‌های از طالبان هستند که تحت نام داعش منافع کشورهای همسایه افغانستان را در این کشور دنبال می‌کنند.

رئیس جمهوری افغانستان اما بارها از خطر داعش در کشورش حرف زده است. او در کنفرانس روند کابل شمار نیروهای داعش را حدود هفت هزار نفر برآورد کرد. امنیت ملی افغانستان داعش را خطر درجه یک برای کشور می داند. به ویژه اینکه افراد وابسته به داعش تمام خطهای قرمز جنگ را عبور کرده اند. حملات مرگبار به صورت کورکورانه به عبادتگاه‌ها، مساجد، تظاهرات و مسافران غیرنظامی در راه‌ها را هدف می‌گیرند.