دفتر طالبان در قطر بسته خواهد شد؟

دفتر طالبان در دوحه حق نشر عکس AFP
Image caption آمریکایی‌ها نیز موجودیت این دفتر را زیر سوال برده‌اند، اما هنوز تصمیمی در این مورد گرفته نشده است

یک منبع دولت افغانستان به بی‌بی‌سی تایید کرده که موضوع بستن دفتر سیاسی طالبان در قطر مدت‌ها است میان دولت‌های افغانستان و آمریکا مورد بحث بوده است.

این منبع که به دلیل حساسیت موضوع نمی‌خواهد نامی از او گرفته شود، می‌گوید دولت افغانستان چند ماه پیش از قطر خواست تا توضیح بدهد که موجودیت دفتر طالبان در این کشور چه توجیهی دارد.

این منبع گفت اکنون آمریکایی‌ها نیز موجودیت این دفتر را زیر سوال برده‌اند، اما هنوز تصمیمی در این مورد گرفته نشده است.

روزنامه گاردین چاپ بریتانیا دیروز به نقل از "چندین منبع مطلع از این گفت‌وگوها"، گزارش داد که در دیدار روز پنجشنبه میان دونالد ترامپ و اشرف غنی در نیویورک، رئیس جمهوری آمریکا از آقای غنی خواست تا با بسته شدن دفتر سیاسی طالبان در دوحه پایتخت قطر موافقت کند.

اما منابع دولت افغانستان به ‌بی‌بی‌سی گفتند که در این دیدار در مورد بسته شدن دفتر طالبان صحبتی نشد.

حق نشر عکس AFP
Image caption دونالد ترامپ در دیدار با اشرف غنی به دلایل مختلف خواستار بسته شدن دفتر طالبان در دوحه شده است

به گفته یکی از این منابع، اکنون بحث‌ها میان افغانستان و آمریکا در این موارد جریان دارد که در صورت بسته شدن دفتر قطر، سرنوشت ۳۶ عضو گروه طالبان حاضر در آن چه خواهد شد؟ پیام چنین تصمیمی در مورد "تعهد دولت افغانستان نسبت به روند صلح" چه خواهد بود و مهم‌تر از همه این‌که چگونه ممکن است اروپایی‌ها را برای بستن این دفتر متقاعد ساخت که در حال حاضر "مهم‌ترین حامی ادامه کار" دفتر طالبان در قطر هستند.

روزنامه گاردین گزارش داده که دونالد ترامپ به چند دلیل خواهان بسته شدن این دفتر است. اول اینکه او می‌خواهد نشان دهد که این دفتر ابتکار ناکام سلفش، باراک اوباما، است که نتوانسته به تسهیل مذاکرات صلح با طالبان کمک کند.

در کنار آن عربستان سعودی و امارات متحد عربی، دو شریک مهم منطقه‌ای آمریکا خواهان بسته شدن این دفتر هستند؛ زیرا آن را نماد اعتبار دیپلماتیک قطر می‌دانند.

این دو کشور در ماه ژوئن/جون روابط خود را به صورت کامل با قطر قطع کردند و پیوسته دوحه را به حمایت از گروه‌های تروریستی متهم می‌کنند.

رئیس جمهوری آمریکا تلاش کرده میان قطر و عربستان سعودی میانجی‌گری کند ولی صریحا از مواضع عربستان حمایت کرده است که احتمالا دلیل دیگر حمایت آقای ترامپ از بسته شدن دفتر سیاسی طالبان لبیک گفتن به درخواست عربستان سعودی در این مورد است.

گاردین گزارش داده که دونالد ترامپ در دیدار سه‌شنبه گذشته با تمیم بن‌حمد الثانی، امیر قطر در مورد بسته شدن دفتر طالبان صحبت کرده اما مشخص نیست که دیدگاه امیر قطر در این مورد چه بوده است.

اشرف غنی نیز در ماه فوریه در نشست امنیتی مونیخ گفت که این دفتر باید بسته شود زیرا به باور او نمایندگی گروه طالبان در قطر کمکی در زمینه گفت‌وگوهای صلح با طالبان انجام نداده است.

حق نشر عکس Getty Images
Image caption موضوع بسته شدن دفتر گروه طالبان در قطر به دنبال تغییر استراتژی نظامی آمریکا در قبال افغانستان برای افزایش فشارها بر این گروه مطرح شده است

دولت افغانستان بدین باور است که موجودیت این دفتر به گروه طالبان مشروعیت سیاسی داده و به پاکستان کمک کرده تا از این طریق با فشارهای فزاینده جامعه بین‌المللی برخورد کند که علیه پاکستان به دلیل حمایت سیاسی و نظامی از طالبان علیه وجود دارد.

بحث مسدود شدن دفتر گروه طالبان در قطر در زمانی مطرح می‌شود که پس از اعلام استراتژی جدید آمریکا برای افغانستان این گروه به شدت تحت فشار نظامی قرار گرفته است.

حملات هوایی و زمینی دولت افغانستان و ائتلاف بین‌المللی به رهبری ناتو در این کشور علیه مواضع گروه طالبان به‌شدت افزایش یافته و مقام‌های افغان مدعی هستند که در یک ماه گذشته هزارها جنگجوی طالبان در نقاط مختلف این کشور کشته شده‌اند.

آمریکا نیز قرار است ۳ هزار سرباز تازه نفس به افغانستان بفرستد، شمار هواپیماهای اف‌۱۶ در پایگاه هوایی بگرام را به ۱۸ برساند و روند تجهیز نیروهای امنیتی افغانستان را بیش از بیش تسریع کند.

وزارت دفاع افغانستان هم گفته است که براساس استراتژی جدید نظامی این کشور تا پایان سال آینده بیشتر مناطق تحت کنترل گروه طالبان از وجود این گروه پاکسازی خواهد شد.

بنا تلاش برای بستن دفتر سیاسی طالبان نیز بخشی از فشارهای سیاسی بر این گروه قلمداد می‌شود تا طالبان تا حد در انزوا قرار بگیرند که به مذاکرات صلح تن دهد.

داوود اعظمی، گزارشگر بی‌بی‌سی می‌گوید دفتر قطر برای طالبان از اهمیت ویژه برخوردار است؛ زیرا آنها از طریق آن می‌توانند با هرکسی تماس بگیرند، به هر جا که بخواهند سفر کنند و همچنین طالبان از طریق این دفتر حمایت‌های مالی هم دریافت می‌کنند.

مایکل سمپل، کارشناس مسایل طالبان و استاد دانشگاه بلفاست در مورد احتمال بسته شدن دفتر طالبان در قطر ابراز نگرانی می‌کند.

او به روزنامه گاردین گفته است: "من نگرانم که اگر دفتر سیاسی طالبان در دوحه بسته شود، تندروان در داخل این گروه از این فرصت استفاده کرده و خواهند گفت که آمریکا علاقمند صلح نیست. این دلیل خوبی را به آنها می‌دهد تا مذاکرات صلح را رد کنند و به جنگ ادامه دهند."

حق نشر عکس AFP
Image caption دفتر سیاسی گروه طالبان در سال ۲۰۱۳ در قطر گشوده شد

دفتر سیاسی گروه طالبان در سال ۲۰۱۳ در قطر گشوده شد ولی پس از فاش شدن مرگ ملا عمر، بروز اختلافات میان رهبران طالبان در سال ۲۰۱۵ و کناره‌گیری سید طیب آغا، رئیس این دفتر و از دستیاران نزدیک ملا عمر روبه کاهش بوده است.

در حالیکه به نظر می‌رسد آمریکا و دولت افغانستان تلاش دارند نشان دهند که از تمام اهرام برای فشار آوردن به طالبان استفاده خواهند، سوالی مطرح این است که طالبان از چه طریقی با این فشارها برخورد خواهند کرد؟

آیا توانایی تشدید جنگ و مقاومت در برابر حملات زمینی و هوایی در حال افزایش نیروهای امنیتی افغانستان و ناتو را دارند؟

یا اینکه بالاخره آن طوری که دولت‌های آمریکا و افغانستان آرزو دارند، در نتیجه فشارهای فزاینده نظامی و سیاسی به روی میز مذاکره حاضر خواهند شد .