تجارت آنلاین در کابل؛ از دمپایی یک دلاری تا خانه صد هزار دلاری

فروشگاه‌های آنلاین در کابل
Image caption فروشگاه‌های آنلاین معمولا برای انتقال اجناس از موتورسیکلت استفاده می‌کنند

فروشگاه‌های آنلاین، پدیده نو در افغانستان است. اگرچه از کار نخستین نمونه آن، چهار پنج سالی گذشته اما این تجارت در یک سال اخیر روزهای درخشانش را گذرانده است.

دسترسی آسان به انترنت و افزایش شمار کاربران شبکه‌های اجتماعی، فرصت طلایی را برای سرمایه گذاران در این بخش فراهم کرد و به سرعت ده‌ها فروشگاه آنلاین ایجاد شد.

حالا مشتریان می‌توانند در فروشگاه‌های آنلاین افغانستان هر آن چیزی که می‌خواهند پیدا کنند؛ از دمپایی یک دلاری تا خانه‌های صد هزار دلاری.

به دفتر فروشگاه آنلاین کلیک در کابل رفتم. صفحه فیسبوک این فروشگاه نزدیک به صد هزار بار پسندیده شده است.

آنها برای تصویربرداری از نمونه‌های اجناس‌شان، استدیوی خاص عکاسی دارند.

استدیو نورپردازی شده و اجناس منظم و با دکوری متفاوت چیده شدند. نهایت تلاش‌شان را می‌کنند تا عکس‌های زیبا و خاص بگیرند زیرا اینجا عکس‌ها فروخته می‌شود.

تصاویر در وب‌سایت و صفحه فروشگاه در فیسبوک گذاشته می‌شود. مشتریان می‌بینند، می‌پسندند و می‌خرند.

مسیح الله استانکزی، موسس فروشگاه انترنتی کلیک، می‌گوید اولین بار در سال ۲۰۱۳ این فروشگاه را تاسیس کردند اما آن زمان نه بازار آماده بود و نه آنها. کار متوقف شد. بار دیگر با گرم شدن بازار این فروشگاه‌ها در سال ۲۰۱۵ شروع به کار کردند.

می‌گوید با شش سفارش در روز شروع کردند و حالا نزدیک به شصت فرمایش در روز می‌گیرند؛ کار و بارشان هر روز بیشتر از دیروز رونق می‌گیرد.

بیشتر فروشگاه‌های انترنتی در افغانستان در شبکه‌های اجتماعی فعال هستند و شمار کم‌شان وب‌سایت دارند.

Image caption فروشگاه‌های آنلاین از اجناس‌شان عکس برداری کرده و در شبکه‌های اجتماعی برای فروش می‌گذارند

تجارتی پر جنجال

عرصه این تجارت خالی از دردسر نیست.

آقای استانکزی می‌گوید بارها شده که فرمایشاتی دروغین داشتند، اگرچه پیش از فرستادن جنس چندین بار با مشتری تماس می‌گیرند و همه چیز را چک می‌کنند اما اتفاق افتاده که کارمندان بخش انتقال کیلومترها راه را رفتند و وقتی به مقصد رسیدند، تلفن مشتری خاموش بوده است.

به باور وی، هنوز فرهنگ خرید آنلاین آنطور که باید در بین مردم افغانستان جا نیفتاده است اما این فرهنگ کم کم نهادینه خواهد شد.

کابل یکی از معدود پایتخت‌های بی آدرس در جهان است. رساندن خرید به مشتری در این شهر و در کوچه پس‌کوچه‌های فراوان آن کار جنجالی است. این رخ دیگری از مشکلات فروشگاه‌های آنلاین است.

فروشات فروشگاه‌های آنلاین محدود به کابل نیست. شمار زیادی از این فروشگاه‌ها اجناس‌شان را به ولایات مختلف نیز انتقال می‌دهند البته زمانی که مشتری پول جنس را به حساب بانکی آنها منتقل کند.

سیستم بانکی برای تمام معاملات آنلاین در افغانستان هنوز به اندازه کافی پیشرفت نکرده و جا اتفاده نیست. به همین دلیل در کابل پول باید نقد پرداخته شود، زمانی که جنس به درب منزل رسید، چک شد و مورد پسند مشتری قرار گرفت.

مسئولان فروشگاه‌های آنلاین برای توسعه کار و بارشان به خارج از افغانستان نیز فکر می‌کنند.

آقای استانکزی می‌گوید برنامه دارند که در آینده نیز تولیدات داخلی افغانستان به خصوص صنایع دستی این کشور را به گونه آنلاین به مشتریان خارجی به فروش برسانند.

Image caption عالیه برای تولد پسرش یک کفش سفارش داده، می‌گوید همیشه از فروشگاه‌های آنلاین خریداری می‌کند

زنان؛ مشتریان اصلی فروشگاه‌های آنلاین

شماری از فروشگاه‌های آنلاین، اجناس‌شان را خودشان وارد می‌کنند و شماری از بازارهای عمده فروشی کابل فراهم می‌کنند.

در هر صورت، رسیدن خرید مورد نیاز به پشت در خانه، سهولتی است که پای بسیاری از شهروندان را به این بازار کشانده است.

مشتریان این فروشگاه‌ها، متفاوت هستند؛ زن و مرد، پیر و جوان.

عالیه صادق یکی از مشتریان همیشگی این بازارها است. او برای تولد پسرش، سری به این بازارها زده و کفشی را پسندیده است. زنگ می‌زند و در ظرف ۲۴ ساعت و اگر بخواهد زودتر از آن، هدیه به پشت دروازه‌اش می‌رسد.

خانم عالیه می‌گوید: "خرید آنلاین مزایای زیادی دارد. از ضیاع وقت جلوگیری می‌شود و برای امثال من که بیرون رفتن مشکل است، سهولت زیاد فراهم کرده است."

بیشتر مشتریان فروشگاه‌های آنلاین در افغانستان زنان هستند. به خصوص آن بخش زنان که برای بیرون رفتن از خانه و گشتن در بازارها، مشکلات خانوادگی دارند.

در سالهای گذشته، تجارت‌های کوچک و بزرگ زیادی در افغانستان صورت گرفته؛ شماری بازار خود را یافته و ادامه دادند و شماری بی ثمر ماندند و پایان یافتند.

اما هر روز، آغاز کار یک فروشگاه جدید آنلاین نشان می‌دهد که این تجارت در افغانستان رو به رشد است.