رایزنی رهبران جمعیت در بلخ؛ عطامحمد نور استعفا می‌کند؟

نور حق نشر عکس General Ata Mohammad Noor
Image caption ولایت بلخ در شمال افغانستان به دلایل سیاسی، اقتصادی و اجتماعی اهمیت دارد و پایگاه اجتماعی آقای نور است

منابع نزدیک به عطامحمد نور، رئیس اجرائی حزب جمعیت و والی بلخ گفته‌اند که هیئتی متشکل از اعضای ارشد حزب جمعیت به ریاست صلاح‌الدین ربانی، رئیس این حزب و وزیر خارجه افغانستان در مزار شریف مشغول رایزنی در مورد این هستند که ایا آقای نور از ولایت بلخ کناره‌گیری کند یا خیر.

آقای ربانی در حالی به مزار شریف به دیدار والی بلخ می‌رود که به نظر می‌رسد اختلافات آقای نور با دولت مرکزی به اوجش رسیده است.

گزارش‌ها حاکی از آن است رهبران دولت وحدت ملی، اشرف غنی و عبدالله عبدالله هردو خواهان کناره‌گیری آقای نور از ولایت بلخ هستند.

شاه حسین مرتضوی، سخنگوی رئیس جمهوری افغانستان، در واکنش به نشر گزارش‌ها مبنی بر برکناری آقای نور گفته که "تغییر و تبدیل والی‌ها و ماموران حکومت یک امر معمول و عادی است و نباید یک موضوع عادی و معمول را جنبه سیاسی و حیثیتی داد".

آقای نور حدود پانزده سال می‌شود که به عنوان والی بلخ کار می‌کند. ولایت بلخ در شمال افغانستان به دلایل سیاسی، اقتصادی و اجتماعی اهمیت دارد و پایگاه اجتماعی آقای نور است.

او رئیس اجرائی حزب جمعیت اسلامی نیز است. این حزب در ساختار قدرت دولتی سهم برجسته‌ای دارد. آقای عبدالله هم از اعضای این حزب است. غیر از وزیر خارجه، شماری دیگر از مقام‌های ارشد دولتی هم از اعضای جمعیت اسلامی هستند.

آقای نور روابط خود با دفتر ریاست جمهوری را عمدتاً در چهارچوب رئیس اجرائی حزب جمعیت اسلامی تعریف می‌کند تا به عنوان والی بلخ که او را در جایگاهی مربوط به یکی از زیرمجموعه‌های دفتر ریاست جمهوری قرار می‌دهد.

حق نشر عکس fb
Image caption اشرف غنی (چپ) در دیدار با عطا محمد نور در دفتر ولایت بلخ در مزار شریف

فراز و نشیب در روابط غنی و نور

اوایل امسال اشرف غنی، رئیس‌جمهوری افغانستان پس از آن‌که آقای نور دوباره والی بلخ تعیین شد، در سفری به مزار شریف از دستاوردهای او ستایش کرد و از او خواست در کارهای "بزرگ‌تری" نقش بازی کند.

آن زمان به نظر می‌رسید که روابطش با رئیس‌جمهوری افغانستان نزدیک شده و حتی بحث‌ها در مورد آن بود که آقای نور در انتخابات آینده در کنار آقای غنی قرار خواهد گرفت، اما در پی رویارویی نیروهای امنیتی و تظاهرکنندگانی که بعداً به جنبش 'رستاخیز تغییر' موسوم شد، در ماه جوزا/خرداد امسال و کشته شدن شماری معترض و پس از آن، هدف قرار گرفتن رهبران حزب جمعیت در مراسم تشییع جنازه یکی از معترضان کشته شده، روابط آقای نور و دولت آقای غنی دوباره سرد شد.

پس از آن والی بلخ ائتلافی سه‌جانبه‌ای با معاون اول آقای غنی، ژنرال عبدالرشید دوستم و معاون دوم عبدالله عبدالله، محمد محقق در ترکیه ایجاد کرد و خواهان اعاده قدرت ژنرال دوستم شد که چند ماهی است در تبعید خودخواسته در ترکیه به‌سر می‌برد.

همچنین آقای نور انتقادات شدیدالحنی علیه رهبران دولت وحدت ملی مطرح و باری در هرات از اصطلاح "سقوط" دولت وحدت ملی استفاده کرد.

دو هفته پیش وقتی می‌خواست در یکی از گردهمایی‌های مخالفان دولت در قندهار شرکت کند، به هواپیمای او اجازه پرواز داده نشد.

حامیان دولت به شمول نزدیکان رئیس جمهوری و رئیس اجرائی افغانستان می‌گویند که آقای نور نمی‌تواند هم والی دولت باشد و هم از امکانات دولتی بهره‌مند باشد و هم در اردوگاه مخالفان سیاسی دولت علیه دولت فعالیت کند و از آن انتقاد کند.

حق نشر عکس Tahir Qadiry
Image caption رایزنی رهبران جمعیت اسلامی درباره سرنوشت ولایت عطامحمد نور در مزارشریف. هنوز مشخص نیست که در نهایت آقای نور چه تصمیمی اتخاذ می‌کند

'شرایط کنار رفتن'

آقای نور قبلا گفته بود که برای کنار رفتن از ولایت بلخ شرایطی دارد و برکناری‌اش بدون در نظرداشت خواسته‌های او موجب تنش در ولایت‌های شمالی به‌ویژه ولایت کلیدی بلخ خواهد شد.

مشخص نیست که واقعا در صورت برکناری آقای نور پیامدهای آن چه خواهد بود، ولی منابع نزدیک به آقای غنی و دولت مرکزی گفته‌اند که نمی‌خواهند تصمیمی در این مورد اتخاذ کنند که موجب بی‌ثباتی در شمال افغانستان شود و به همین دلیل با آقای نور مشغول مذاکره هستند تا او خود داوطلبانه کناره‌گیری کند.

اگرچه مشخص نیست که مذاکرات رهبران جمعیت اسلامی با آقای نور به نتیجه‌ای می‌رسد، اما مشخص است که ولایت بلخ برای او، که مرکز اصلی پایگاه اجتماعی‌اش شمرده می‌شود، اهمیت زیادی دارد. به همین دلیل، به نظر می‌رسد که او به‌سادگی از سکانداری این ولایت کنار نخواهد رفت.

آقای نور در زمان جنگ با شوروی هم در همین ولایت سمت فرماندهی بخشی از نیروهای مجاهدین را بر عهده داشت و پس از سقوط رژیم طالبان در پاییز ۱۳۸۰، ابتدا در تشکیلات نیروهای مسلح و سپس به عنوان والی بلخ، به نقش آفرینی در این ولایت پرداخت.