بین اشرف غنی و عطامحمد نور چه توافق‌هایی صورت گرفت؟

عطا محمد نور و اشرف غنی حق نشر عکس Arg/AMN/FB
Image caption محمد اشرف غنی، رئیس جمهوری افغانستان (چپ) و عطا محمد نور، والی پیشین بلخ

بی‌بی‌سی فارسی به اسنادی دست پیدا کرده که نشان می‌دهد محمد اشرف غنی، رئیس جمهوری افغانستان، و عطا محمد نور، والی سابق بلخ، برای پایان تنش‌های سه ماهه، به توافق‌هایی دست یافته‌اند که از جمله شامل تعیین دو وزیر، تشکیل شورای عالی مشورتی، یک سمت دیپلماتیک و چند مقام حکومتی در بلخ است.

آقای نور دیروز در مراسم معرفی والی جدید بلخ از دست یافتن به توافق‌هایی سخن گفت و افزود که "بیشتر خواسته‌های حزب جمعیت پذیرفته شده" اما جزئیاتی در این باره ارائه نکرد.

این اسناد نشان می‌دهد که در کنار معرفی اسحاق رهگذر به عنوان والی بلخ، رئیس جمهوری افغانستان طبق فرمان‌های جداگانه میرویس بلخی را به عنوان وزیر معارف (آموزش و پرورش) و نجیب آقا فهیم را به سمت وزیر دولت در امور رسیدگی به حوادث معرفی کرده است.

همچنین، رئیس جمهوری غنی فرمانی را درباره تشکیل شورای عالی مشورتی امضا کرده است. در فرمان آمده است که این شورا به منظور تحقق صلح پایدار، تقویت وحدت ملی و انجام اصلاحات با نخبگان جهادی، سیاسی و اجتماعی مشورت می‌کند. جلسات این شورا تحت ریاست رئیس جمهوری برگزار خواهد شد.

Image caption فرمان رئیس جمهوری درباره تشکیل شورای عالی مشورتی

بخش دیگری از توافق میان ارگ و عطا محمد نور، تعیین محمد فرهاد عظیمی، نماینده پارلمان به عنوان سفیر افغانستان در قزاقستان و منصوب کردن چند مقام محلی در ولایت بلخ است.

به نظر می‌رسد که در مقابل این "امتیازات" از سوی ارگ ریاست جمهوری، عطا محمد نور دست‌کم معرفی والی جدید بلخ را پذیرفته است.

پس از آن که دفتر ریاست جمهوری در ۲۷ قوس/آذر اعلام کرد، رئیس جمهوری استعفای عطامحمد نور را پذیرفته و به‌جایش فرد دیگری والی بلخ شده، روابط آنها تیره شد. آقای نور در واکنش گفت که استعفای او مشروط بوده و اعلام آن نادرست است.

او که همچنان خود را "والی بلخ" می‌دانست و عملاً در این سمت کار می‌کرد، در این مدت علیه رهبران حکومت وحدت ملی، به‌ویژه اشرف غنی، رئیس جمهوری اظهارات تندی داشت اما رهبران حکومت وحدت ملی از اظهار نظر مستقیم به سخنان آقای نور خودداری کردند.

Image caption حکم رئیس جمهوری افغانستان برای معرفی وزیر معارف

'تک‌روی'

والی پیشین بلخ با بیان این که از خواسته‌های خود "عقب‌نشینی نکرده و نمی‌کند"، افزود که این توافقات باعث "تحکیم پایه‌های دولت و قانونمند شدن آن خواهد شد".

با این حال، منابعی از شورای رهبری حزب جمعیت می‌گویند که تیم مذاکره کننده حزب جمعیت در این توافق‌ها دخیل نبوده و این کار را "دور زدن" حزب جمعیت و "تک‌روی" خوانده‌اند.

حفیظ منصور، عضو شورای رهبری حزب جمعیت به بی‌بی‌سی گفت: "جمعیت یک حزب بدون آرمان نیست، یک فرد خودش رفته تعامل کرده، ما تجربه آن را در گذشته داشتیم، احمدضیا مسعود یک بار به تنهایی رفته بود، دیدیم که دست خالی برگشت. حالا هم آقای عطا رفته ولی مردم همراهش نرفته‌اند."

آقای منصور می‌گوید عطا محمد نور چیزی خاصی به دست نیاورده است. به باور این عضو شورای عالی جمعیت اسلامی، امتیازاتی را که آقای نور درحال حاضر به دست آورده، ریاست جمهوری حاضر بود در روز نخست جنجال‌ها به آقای نور واگذار کند.

حزب جمعیت اسلامی امروز با انتشار بیانیه‌ای از حل و فصل مسئله بلخ استقبال کرده و گفته است که برای این حزب امنیت مردم بلخ و حفظ دستاوردهای هفده سال اخیر در آن ولایت از اولیت برخوردار است و از همین رو، "پیرامون حل قضیه ولایت بلخ به عطا محمد نور تفویض صلاحیت گردید".

در بیانیه همچنین آمده است که "جمعیت اسلامی سایر مطالبات مهمی را که شامل مذاکرات این حزب و حکومت بود - تاکنون به بهانه‌های مختلف از سوی ارگ پذیرفته نشده‌اند - به عنوان خواسته‌های اصلی این حزب و نیازهای ملی در هماهنگی با سائر احزاب و جریان های همسو، پیگیری می‌کند."

خواسته‌های مذاکره کننده‌های جمعیت اسلامی شامل دوازده ماده‌ بود که پست‌های حکومتی جزو آن است. در کنار معرفی والی پیشنهادی جمعیت برای ولایت بلخ، تطبیق موافقتنامه تشکیل حکومت وحدت ملی، سهم دادن به احزاب سیاسی در نظام انتخاباتی پارلمان افغانستان و توزیع شناسنامه‌های الکترونیکی مطابق مصوبه پارلمان این کشور از خواست‌های مهم دیگر جمعیت در این گفت‌وگوها خوانده شده است.

آقای نور حدود پانزده سال والی بلخ بود. ولایت بلخ در شمال افغانستان به دلایل سیاسی، اقتصادی و اجتماعی اهمیت دارد و پایگاه اجتماعی آقای نور خوانده شده است.

حزب جمعیت در ساختار قدرت دولتی سهم برجسته‌ای دارد. عبدالله عبدالله، رئیس اجرایی افغانستان هم از اعضای این حزب است. غیر از وزیر خارجه، شماری دیگر از مقام‌های ارشد دولتی هم از اعضای جمعیت اسلامی هستند.