کلاس درس و آتش تیربار، مدارس سنگربندی شده کودکان افغان

مکاتب افغانستان
Image caption مکتب ابتدایی خیرآباد که اکنون به عنوان سنگر استفاده می‌شود

وزارت معارف افغانستان به بی‌بی‌سی تایید کرده که ده‌ها مکتب/مدرسه در این کشور اکنون به سنگر جنگ تبدیل شده است. بسیاری از دانش آموزان این مکاتب را ترک کرده و شمار کمی در محیط نظامی به آموزش ادامه می‌دهند.

کبیر حقمل، سخنگوی وزارت معارف/آموزش و پرورش می‌گوید در سراسر افغانستان ۶۷ مکتب اکنون تبدیل به سنگر جنگ شده است. به گفته وی، دست‌کم چهار مکتب در دست طالبان و متباقی در اختیار نیروهای امنیتی افغانستان است.

او می‌گوید که این وزارت در تلاش است این مکاتب را پس گرفته و دوباره به شکل عادی فعال سازند.

دانش آموزان بی‌سرنوشت

شماری از کودکان پشت دیوار مکتبی/مدرسه‌ای سرگرم بازی هستند که روزی در آن درس می‌خواندند و حالا نیروهای امنیتی از آن سنگر ساخته‌اند.

این مکتب در حومه شهر ترینکوت مرکز ارزگان موقعیت دارد؛ جایی که هر روز نیروهای حکومتی با طالبان درگیری نظامی دارند.

مکتب سفید خار در شهر ترینکوت، نمونه دیگر از این مکاتب است. در قسمتی از این مکتب، نظامیان دولت افغانستان مستقر شدند و در قسمت دیگر آن دانش آموزان مشغول آموزش اند.

غازی‌الله یکی از دانش آموزان این مکتب می‌گوید اکنون شمار دانش آموزان در این مکتب بسیار کاهش یافته است.

او می‌گوید:"در مکتب ما پلیس است و در داخل مکتب پاسگاه ایجاد شده. ما مکتب را ترک کردیم چون نگران حمله طالبان به مکتب هستیم. شمار دانش آموزان بسیار کم شده. حالا هر کلاس پنج دانش آموز دارد."

استفاده از مکاتب به عنوان سنگر، پیش از این از سوی مخالفان مسلح نیز صورت گرفته است. ناامنی و نظامی شدن محیط مکاتب از دلایل مهم محروم ماندن شماری از کودکان از آموزش است.

Image caption تصویر مکتبی در شهر ترینکوت که در نتیجه درگیری‌های نظامی تخریب شده است

محمد اشرف غنی، رئیس جمهوری افغانستان در آغاز سال تحصیلی جاری گفت که اکنون سه و نیم میلیون کودک واجد شرایط آموزش در این کشور قادر به رفتن به مکاتب نیستند و حدود یک هزار مکتب در این کشور مسدود است.

اکثر این مکاتب در مناطق تحت کنترل طالبان یا هم در خط مقدم جنگ موقعیت دارند که از آن نیروهای حکومتی و گاهی هم طالبان به عنوان سنگراستفاده می‌کنند.

محمد عیسی از معلمان مکتب سفید خار، می‌گوید نظامیان دولت پس از بیرون راندن طالبان از حومه شهر، در این مکتب مستقر شدند.

او می‌گوید: "قبلا دانش آموزان به مکتب می‌آمدند. از زمانی که پلیس اینجا مستقر شده، شمار دانش آموزان کم شده. درس نیست و همه بی سرنوشت هستند."

این وضعیت شمار مکاتب فعال در این ولایت را به شدت کاهش داده است.

امیرمحمد بارکزی، رئیس شورای ولایتی ارزگان می‌گوید تنها چهار مکتب در شهر ترینکوت فعال است و بقیه مکاتب در ولایت ارزگان یا بسته هستند یا جریان عادی درس در آن وجود ندارد.

او نظامی شدن محیط مکتب را از دلایل عمده این وضعیت می‌خواند.

حق نشر عکس Getty Images
Image caption بسیاری از مکاتب در افغانستان ساختمان هم ندارند

مسئول کیست؟ طالبان یا دولت

یکی از سران قومی منطقه خیرآباد شهر ترینکوت به بی‌بی‌سی گفت طالبان و نیروهای حکومتی هر دو مسئول به وجود آمدن این وضعیت هستند.

او می‌گوید:"وقتی معلم در کلاسی تدریس کند که بر بامش دهشکه (تیربار) نصب باشد و دایم صدای تیراندازی شنیده شود، نتیجه درس در آن مکتب چه خواهد بود؟"

گروه طالبان دولت را مسئول این وضعیت می‌داند. این گروه در گزارشی که اخیرا به نشر رسانده، گفته که نیروهای حکومتی وقتی در ساحات تحت کنترل این گروه عملیات راه اندازی می‌کنند و پیش‌روی می‌کنند، از ساختمان‌های مکاتب و مراکز بهداشتی به عنوان سنگر استفاده می‌کنند.

مسئولان ولایت ارزگان می‌پذیرند که در برخی ساحات مرکز ترینکوت نیروهای آنها از ساختمان مکاتب به عنوان مراکز نظامی استفاده می‌کنند اما می‌گویند اکنون کمیسیونی برای تخلیه این مکاتب ایجاد شده است.

عبدالقوی عمری مسئول امنیت فرماندهی پلیس ارزگان می‌گوید نظامیانی که از امر این کمیسیون سرپیچی کنند، مجازات خواهند شد.

او می‌گوید: "سال گذشته از مکاتب ما هم مخالفان مسلح و هم نیروهای ما هر دو به عنوان سنگر استفاده می‌کردند اما کمیسیون ایجاد شده و به هیچ کسی اجازه نمی‌دهیم که مکاتب را به روی دانش آموزان ببندند."

ولی این مشکل تنها محدود به ارزگان نیست، رئیس معارف/آموزش و پرورش هلمند نیز می‌گوید در بیش از بیست مکتب این ولایت نیروهای حکومتی مستقر هستند و در چند مکتب دیگر که در ساحات تحت کنترل طالبان است، گروه طالبان از مکاتب به عنوان مدارس دینی استفاده می‌کنند.

وزارت معارف می‌گوید بیشتر مکاتبی که این مشکل را دارند، در ولایات قندهار، هلمند و بغلان هستند. تلاش‌های این وزارت برای تخلیه این مکاتب جریان دارد.

این وزارت دو سال قبل نیز در یک نامه رسمی از وزارت داخله/کشور افغانستان خواسته بود که تمامی موسسات تعلیمی را از وجود افراد مسلح خالی کرده و اهمیت آموزش و پرورش را در نصاب درسی نیروهای امنیتی شامل کند.

مطالب مرتبط