جوانان کشور جنگ‌زده‌ای که 'نیمه پر لیوان را می‌بینند'

نسل مثبت

در کشوری که بی‌وقفه از آن خبرهای بد و هولناکی می‌رسد، گروهی از جوانان تلاش دارند تا به جامعه‌ جنگ‌زده خود انرژی مثبت تزریق کنند. این عده از جوانان که "نیمه پر لیوان را می‌بینند"، می‌خواهند با رویاها و برنامه‌های بلندپروازانه در فرآیند تحول اجتماعی کشورشان نقشی داشته باشند.

این گروه که از دو سال پیش به اینسو فعالیت می‌کند، سعی دارد با برگزاری نشست‌های آموزشی و هنری و همچنین مسابقات ورزشی، "مثبت‌اندیشی"را در افغانستان ترویج کند.

تازه‌ترین نشست این گروه زیر عنوان "سال نو را با افکار مثبت برنامه‌ریزی کنیم" در یکی از دانشگاه‌های دولتی در شهر کابل برگزار شد. در این همایش ده‌ها جوان شرکت کردند تا شاید دریابند که چطور در زندگی‌ رو به جلو حرکت کنند، با جهان در آمیزند و احساس باانرژی‌بودن بکنند.

برخی کارشناسان به این باور هستند که از ده سال به اینسو در جامعه خسته و پرچالش افغانستان که سخت نیازمند انرژی مثبت است، مثبت‌اندیشی غیرواقعبینانه‌ با شعارهایی مانند "خواستن توانستن است"رونق پیدا کرده است.

Image caption نشست گروه "نسل مثبت" به مناسبت سال نو در دانشگاه برهان الدین ربانی

طارق اقتداری، بنیانگذار این گروه با بیان این که تمرکز "نسل مثبت" بر جوانان است، افزود با توجه به این که آنها در حال شکل‌دهی هویت فردی خود هستند، باید در این مرحله تکوینی برای ظرفیت‌سازی آنها تلاش شود. به گفته او، نسل نو نباید قربانی عملکرد و تفکر نسل پیش از خود شود.

طارق می‌گوید که نسل نو با پیشرفت‌های خیره‌کننده در زمینه‌های فناوری، رسانه‌ها و ارتباطات آشنا شده است و اغلب تمایلات و دغدغه‌های خاص خود را دارد. "این نسل گاهی بیشتر از نسل‌های بزرگسال خود می‌داند و توانایی‌هایی دارد که نسل بزرگسال گاهی وقت‌ها ندارد."

وضعیت نسل جوان افغانستان

با توجه به این که حدود نیمی از جمعیت افغانستان زیر ۱۵ سال و کمتر از ۳ درصد بالای ۶۵ سال سن دارند، کارشناسان می‌گویند برای تقویت توسعه ‌پایدار در این کشور، سرمایه‌گذاری برای رشد قابلیت‌های جوانان اهمیت زیادی دارد. این در حالی است که بر اساس اعلام حکومت افغانستان، این کشور حدود ۲ میلیون بیکار دارد که بیشتر آنان جوان هستند.

حق نشر عکس Getty Images
Image caption سازمان ملل در مورد وضعیت جوانان در افغانستان هشدار داده است

از روح‌الله رضوانی، روان‌شناسی که در کابل کار می‌کند، پرسیدم وضعیت روحی نسل جوان افغانستان را چگونه ارزیابی می‌کند. روح‌الله رضوانی گفت اگر نسل جوان را به دو بخش تحصیل‌کرده و غیرتحصیل‌کرده تقسیم‌ کنیم، نارضایتی‌هایی در بین هر دو گروه دیده می‌شود.

آقای رضوانی گفت: "هرچند ویژ‌گی‌هایی مانند آرمان‌گرایی، تصور شکست‌ناپذیری، داشتن فرصت و زمان برای رسیدن به آرزوها توانسته ظرفیت‌هایی را در میان عده‌ای از جوانان به ویژه در شهر کابل ایجاد کند، اما اغلب جوانان تحصیل‌کرده به دلایل گوناگون از جمله عدم دستیابی به شغل منطبق با سطح تحصیلی و سطح و سبک زندگی مناسب ناراضی و در بعضی موارد دچار خشم پنهان هستند."

او درباره نسل جوان غیرتحصیل‌کرده و کم‌سواد هم گفت: "میزان ناامیدی و اضطراب و همچنین خشم‌های پنهان اجتماعی در میان این طبقه جوانان بالا به نظر می‌رسد که باعث ایجاد موج مهاجرت‌ها، افزایش خشونت‌ پنهان در خانواده‌ها و فرار از خانه شده است."

این روانشناس در باره وضعیت کلی نسل جوان افغانستان گفت این نسل از یکسو با عقب‌افتادگی ساختاری مواجه است و از سوی دیگر، برای این نسل فرصت‌هایی برای بهره‌گیری از جدیدترین دستاوردهای علمی و فناوری و رسیدن به رفاه و پایداری اقتصای و اجتماعی وجود دارد.

حق نشر عکس RR/fb
Image caption روح‌الله رضوانی، روان‌شناس

ضرورت به مثبت‌اندیشی

روح‌الله رضوانی با اشاره به اهمیت تفکر مثبت در افغانستان می‌گوید مثبت‌اندیشی در جامعه‌ای که با احساس ناامیدی، سرخوردگی و درماندگی مواجه است، از ضروریات بسیار حیاتی است.

با این حال، آقای رضوانی می‌گوید که از ده سال به اینسو در افغانستان مثبت‌اندیشی غیرواقعبینانه‌ای رونق پیدا کرده است. او از مراجعان خود نام می‌برد که در اثر این نوع مثبت‌اندیشی، انتظارات دور از واقعیت پیدا کرده و تصامیم غیرمنطقی اتخاذ کردند که در نتیجه سرخوردگی، شکست و عقب‌گرد را تجربه کردند.

این روان‌شناس تصریح کرد که این عده جوانان دچار خطای فکری هستند و فکر می‌کنند صرفا با خواستن، تخیل کردن، مطالعه کتاب‌های انگیزشی و گوش دادن به سخنرانی‌ها به آرزوهایشان می‌رسند. "درحالی که مهارت‌ها و توانمندهایی واقعی در این جوانان شکل نگرفته است."

حق نشر عکس Thinkstock
Image caption برخی از روانشناسان راز موفقیت در افراد را تلفیق رؤیاها و واقعیت می‌دانند

او با انتقاد از جوانانی که سطح انتظارات غیرواقعبینانه‌ دارند می‌گوید که این افراد معمولا مهارت لازم برای کارآفرینی، برنامه‌ریزی و انضباط ندارند تا بتوانند برای یک کار بلندمدت اقدام کنند.

این روان‌شناس با بیان این که جوانان خود را فقط به تفکر مثبت محدود نکنند، افزود: "ما انسان‌ها در موقعیتی که قرار داریم، هم محدودیت‌ها، مشکلات، سختی‌ها و موانعی داریم، هم یک سری امکانات، توانایی‌ها، فرصت‌ها و امیدواری‌ها. پس در عین حالی که ما نسبت به آینده خود امیدوار هستیم، واقع‌بین نیز باشیم. برای پیشرفت بلندمدت می‌بایست آرزوهای خود را در کنار واقعیت قرار دهیم."

آقای رضوانی با بیان این که جامعه افغانستان به جریان‌ها و اقداماتی که مثبت‌اندیشی را ترویج کند نیاز دارد، افزود: اما میان مثبت‌اندیشی واقع‌بینانه و مثبت‌اندیشی توهم‌گونه باید تفاوت قایل شد. "جوانانی که کارهایی در این راستا انجام می‌دهند اگر فعالیت‌های خود را به طور دقیق و واقع‌بینانه پیش ببرند، می‌توانند منشاء اثر‌های بسیار مثبتی در جامعه باشند."

Image caption طارق اقتداری، بنیانگذار "نسل مثبت": تلاش داریم تا بخشی از تغییر مثبت در افغانستان باشیم

بنیانگذار نهاد "نسل مثبت" در پاسخ به پرسشم که آیا فقط تمرکز بر مثبت‌اندیشی منجر بر نادیده گرفتن واقعیت‌ نمی‌شود، گفت: این خوشبینی‌ها به معنی نادیده گرفتن واقعیت‌های ناخوشایند سیاسی و اجتماعی از قبیل ضعف دولت‌داری، وجود فساد، فقر گسترده، بی‌عدالتی و تبعیض در افغانستان نیست.

طارق اقتداری افزود: "اما ما می‌خواهیم بیشتر به موارد مثبت تمرکز کنیم؛ ما می‌خواهیم نیمۀ پر لیوان را ببینیم." او به طور نمونه، از بیشترشدن نقش جوانان در حکومت‌داری و رسانه‌های افغانستان نام می‌برد.

با توجه به وضعیت دشواری که افغانستان با آن روبرو است، نمی‌توان از چنین تلاش‌‌های جوانان که بیشتر پایتخت‌محور است، توقع بلندی داشت، اما نفس وجودی این نوع فعالیت‌ها، در کشوری که تنها در سال گذشته میلادی ۳۵۰۰ غیرنظامی کشته شدند، می‌تواند برای عده‌ای در لحظه انرژی مثبت تزریق کند.