انتخابات افغانستان؛ چرا رنگ غزنی در نقشه انتخابات خاکستری است؟

حق نشر عکس Getty Images
Image caption غزنی، ولایتی بی انتخابات

غزنی در کجای افغانستان واقع شده و چند نماینده در پارلمان دارد؟

غزنی در جنوب افغانستان موقعیت دارد و ولایتی است که ساکنان آن به اقوام مختلفی تعلق دارند. اما اکثریت جمعیت این ولایت را پشتون‌ها و هزاره‌ها تشکیل می‌دهند. سهم این ولایت در پارلمان، یازده نماینده است.

ترکیب جمعیتی غزنی به گونه‌ای است که تفکیک هر کدام از ولسوالی‌ها بر مبنای تعداد جمعیت ساکن در آنها آسان نبوده است. در چهار ولسوالی عمدتا هزاره‌ها زندگی می‌کنند، در هفت ولسوالی عمدتا پشتون‌ها ساکن هستند و هفت ولسوالی دیگر به همراه مرکز ولایت دارای جمعیت مختلط هستند. در این میان مناطقی که ساکنانش هزاره هستند، از نظر امنیتی در وضعیت مطلوبی قرار دارند و برگزاری انتخابات در آنها با مانع و تهدید چندانی روبرو نبوده است. به همین دلیل در انتخابات پارلمان سال ۲۰۱۰ یازده نماینده از غزنی از ملیت هزاره به پارلمان رفت و جنجال از آن به بعد آغاز شد.

در سال ۲۰۱۰ در غزنی چه اتفاقی افتاد؟

انتخابات در اکثر مناطق پشتون‌نشین به دلیل تهدیدهای امنیتی ناشی از حضور و فعالیت گروه طالبان برگزار نشد. در مناطقی هم که برگزار شد، به دلیل سخت‌گیری‌های سنتی، زنان تقریبا به صورت کلی نتوانستند در رای‌گیری‌ها شرکت کنند. فضل احمد معنوی که در آن زمان رئیس کمیسیون مستقل انتخابات بود می‌گوید زنان حتی در مرکز غزنی اجازه چندانی نداشتند که به پای‌های صندوق‌های رای حاضر شوند.

وقتی نتایج انتخابات اعلام شد، همه‌ای نمایندگان هزاره بودند، ساکنان مناطق ناآرام غزنی خود را عاری از نمایندگی در پارلمان احساس کردند و دست به دامن ریاست جمهوری حامد کرزی شدند تا کاری بکند.

آقای کرزی دستور تشکیل دادگاهی را داد تا پس از انجام تحقیقات لازم، در مورد مشروعیت و شفافیت انتخابات غزنی اعلام موضع کند.

صدای اعتراض موافقان و مخالفان نتایج انتخابات غزنی با گذشت هر روز بلندتر و بلندتر می‌شد تا آنکه این مسئله به نحوی مسکوت گذاشته شد و توافق تلویحی به میان آمد تا نتایج انتخابات پذیرفتنی تلقی شود.

حق نشر عکس Getty Images
Image caption در انتخابات بیست و هشتم میزان/مهر مردم غزنی چنین صندوق‌هایی نخواهند داشت تا در آن رای بریزند

چه راه حل‌هایی برای مسئله غزنی پیشنهاد شد؟

اول، راه‌حل اصلی که هر دو طرف آن را قبول داشتند این بود که دولت امنیت تمامی ولسوالی‌ها را به گونه‌ای تامین کند که مردم بتوانند با خیال آرام در رای‌گیری‌ها شرکت کنند و در روز انتخابات نماینده دلخواه خود را برگزینند.

اما تحقق چنین امری مقدور نبود و تهدیدات امنیتی از ناحیه فعالیت و حضور طالبان در این ولایت به حدی است که در ماه‌ اسد/مرداد مرکز آن برای چند روز در کنترل طالبان درآمد و اعضای این گروه دفتر کمیسیون انتخابات در غزنی را هم به آتش کشیدند و تمامی مدارک و اسناد مربوط به انتخابات نابود شد و یا به سرقت رفت.

دوم، تقسیم غزنی به سه حوزه انتخابی؛ این راه حل را کمیسیون انتخابات پیشنهاد کرد. بر اساس آن این سه حوزه شامل حوزه مرکز و ولسوالی‌های اطراف آن، ولسوالی‌های عمدتا هزاره نشین و ولسوالی‌های عمدتا پشتون‌نشین بود اما این طرح مخالفت فعالان هزاره را به دنبال داشت و مورد قبول واقع نشد. آنها می‌گفتند تقسیم ولایت به چند حوزه خلاف قانون است.

سوم، تقسیم غزنی به ۱۱ حوزه انتخابی، برگزاری انتخابات در محل‌های ناآرام امری حتمی در نظر گرفته نمی‌شود و هر حوزه نماینده مورد توافق بزرگان محلی را به عنوان نماینده خود به پارلمان می‌فرستد. مخالفان این طرح می‌گویند اصل نمایندگی و انتخاب شدن و انتخاب کردن در صورت عملی کردن این طرح نقض می‌شود.

سه نفر زن که باید از غزنی نمایندگی کنند چگونه انتخاب خواهند شد؟

در صورت حوزه‌ای کردن انتخابات و تقسیم ولایت به سه حوزه، هر کدام از حوزه‌ها در کنار شماری از مردان یک نماینده زن خواهند داشت. اما در صورتی که برای گزینش یازده نماینده، غزنی به یازده حوزه تقسیم شود موضوع انتخاب زنان جنجال دیگری خلق خواهد کرد چرا که نمایندگی سه زن از این ولایت امری الزامی است.

در نظر گرفتن غزنی به عنوان یک حوزه واحد برای انتخاب سه زن از آن، طرحی است که اختلاف نظری در موردش بروز نکرده اما جزئیات تحقق آن ممکن است محل اختلاف‌نظرهایی باشد به این دلیل که برگزاری انتخابات در مناطق ناآرام در هر صورتی دور از امکان است و سخت‌گیری‌های سنتی در آن مناطق نیز باعث خواهد شد نامزدی زنان در انتخابات امری دشوار باشد.

کمیسیون انتخابات چه مدت زمان برای حل مسئله غزنی داشت؟

اعضای جدید کمیسیون دو سال قبل مشخص شدند. با گذشت یک سال، پیش‌رفتی در کار این کمیسیون در رابطه به برگزاری انتخابات دیده نشد و کمیسیون دچار جنجال‌های داخلی شد، یک سال پیش، رئیس کمیسیون بار دیگر تغییر کرد و ماه‌ها بعد کمیسیون همچنان رئیس دبیر خانه نداشت. تا آنکه در اواخر سرطان/تیر امسال احمد شاه زمانزی، از سوی رئیس جمهوری به عنوان رئیس دبیرخانه کمیسیون منصوب شد.

به این ترتیب، حل مسئله غزنی نیاز به زمان داشت اما مسایل داخلی کمیسیون و عزل و نصب‌های متعدد، باعث شد تا موضوع غزنی همچنان حل ناشده باقی بماند.

تاریخی برای برگزاری انتخابات در این ولایت مشخص شده است؟

کمیسیون مستقل انتخابات بر اساس ماده یکصد و چهارم قانون انتخابات، پیشنهاد تعویق چهار ماهه انتخابات ولایت غزنی را به کمیته‌ای شامل روسای شورای امنیت ملی، دادگاه عالی و کمیسیون نظارت بر تطبیق قانون اساسی سپرده است. انتظار می‌رود همزمان با برگزاری انتخابات ریاست جمهوری که بهار سال آینده در نظر گرفته شده، انتخابات پارلمانی و انتخابات شورای ولایتی نیز در غزنی برگزار شود.

تا آن زمان، سرنوشت ۱۱ نماینده برحال چی می‌شود؟

سخنگویان کمیسیون مستقل انتخابات می‌گویند نمایندگان قبلی تا زمانی که امکان برگزاری انتخابات پارلمانی در غزنی فراهم نشده است، به کار خود ادامه خواهند داد و همچنان نمایندگان غزنی شناخته خواهند شد.

#ازمابپرس ابزاری است که به شما امکان می‌دهد تا با سوال‌ها و دیدگاه‌های خود در تهیه مطالب و گزارش‌های بی‌بی‌سی فارسی سهیم شوید.

درباره #ازمابپرس بیشتر بدانید