ژنرال دوستم پس از بازگشت از 'تبعید' چه کار می‌کند؟

ژنرال دوستم حق نشر عکس Reuters
Image caption ژنرال دوستم پس از ۱۴ ماه ماندن در ترکیه سه ماه پیش به افغانستان برگشت

حدود سه ماه پیش که ژنرال دوستم، معاون اول رئیس جمهوری افغانستان پس از یک سال "تبعید در ترکیه" به افغانستان بازگشت، برخی‌ها به این تصور بودند که گویا این ژنرال قدرتمند ازبک و محمد اشرف‌غنی، رئیس جمهوری باهم آشتی کرده‌اند و به گفته افغان‌ها "شکررنجی‌شان" رفع شده است؛ اما این‌گونه نبوده است.

مدت‌هاست در جلسات کابینه صندلی آقای دوستم در کنار اشرف‌غنی همچنان خالی است. جای خالی‌ای که نشان‌دهنده سردی رابطه دو طرف است.

خبر تازه هم این است که یکی از نزدیکان آقای دوستم گفته که دولت محدودیت‌هایی را بر او اعمال کرده، از جمله ممانعت از سفر به شمال افغانستان. ‌

اختلاف بین رئیس جمهوری افغانستان و معاون اولش به زمانی برمی‌گردد که آقای دوستم پس از یک سوء قصد نافرجام به جانش، اشرف غنی را به قوم‌گرایی متهم کرد. او همچنین علنا از نداشتن اختیارات لازم در دولت و سهم کمتر از قدرت شکایت کرد.

مدتی بعد، احمد ایشچی از مخالفان سیاسی ژنرال دوستم او را به آدم‌ربایی و آزار و اذیت جنسی متهم کرد، اتهاماتی که دفتر آقای دوستم آن را بی اساس و یک توطئه سیاسی خواند، اما منجر شد او به ترکیه سفر کند.

بازگشت آقای دوستم از ترکیه به کابل در ۳۱ سرطان/تیر امسال پس از اعتراضات ۱۹روزه هوادارانش صورت گرفت. این اعتراضات با بازداشت نظام‌الدین قیصاری، نماینده ویژه آقای دوستم در ولایت شمالی فاریاب آغاز شد. بازگشت آقای دوستم و رهایی قیصاری مهمترین خواست این معترضان بود.

Image caption احمد ایشچی از مخالفان سیاسی ژنرال دوستم او را به آدم‌ربایی و آزار و اذیت جنسی متهم کرد، اتهاماتی که دفتر آقای دوستم آن را بی اساس و یک توطئه سیاسی خواند

هفته گذشته معاون اول ریاست جمهوری افغانستان در مصاحبه‌ای با خبرنگار تلویزیون خودش، آیینه، خواست که صحبت‌هایش را نشر کنند. او در این گفت‌وگوی تلویزیونی از این‌که به او اجازه داده نمی‌شود "برنامه‌های امنیتی ضد طالبانی‌اش" را اجرا کند، تلویحا انتقاد کرد.

او گفت: "امروز ما خانه قرمال / خانه‎‌نشین هستیم، به ما چه خانه‌نشستن؟ ما چه کار داریم که چهار ساعت سه ساعت در جلسه کابینه بشینیم و بودجه افغانستان را تصویب کنیم، همین چهار ساعت را ما با قومندان/فرماندهان قول اردو/ارتش تیر کنیم (بگذرانیم)، چند ولسوالی را سقوط می‌دهیم."

"مگر ژنرال دوستم رونالدوی افغانستان است؟"

ژنرال دوستم در همان اوایل آغاز دولت وحدت ملی هم چندان از محدوده صلاحیت‌هایش که از طرف اشرف غنی تعیین شده بود، راضی نبود.

یک منبع نزدیک به ژنرال دوستم داستان نارضایتی او را به خبرنگاران بی‌بی‌سی چنین تعریف کرده است:

در روزهای اول دولت وحدت ملی قرار شد رسیدگی به موضوعات جوانان و ورزش جزو صلاحیت‌های معاون اول رئیس جمهوری باشد. ژنرال دوستم در یکی از جلسات کابینه/ شورای امنیت با نارضایتی از صندلی/چوکی خود بلند می‌شود و در حالی‌که گویا با پای خود توپ را پاس می‌دهد، به افراد حاضر در جلسه از جمله آقای غنی می‌گوید: "شما از ژنرال دوستم چه جور/درست کردید؟! مگر ژنرال دوستم رونالدوی افغانستان است؟" آقای دوستم سپس جلسه را ترک می‌کند.

این نارضایتی تمام نشد که هیچ، بیشتر و بیشتر هم شد؛ از طرف دیگر گویا آقای غنی هم چندان سودای آشتی با معاونش را در سر نداشته است.

حق نشر عکس Reuters
Image caption اختلافات بین آقای غنی(وسط) و آقای دوستم (چپ) در اوایل حکومت وحدت ملی آغاز شد

یک منبع نزدیک به ژنرال دوستم به بی‌بی‌سی گفت که دولت آقای غنی محدودیت‌هایی را بر معاون اول ریاست جمهوری وضع کرده است. به طور مثال در آستانه انتخابات مجلس نمایندگان قرار بود معاون اول رئیس جمهوری به شمال سفر کند، اما ارگ موافقت نکرد.

منابع نزدیک به عبدالرشید دوستم می‌گویند که او در سه ماه گذشته در هیچ یک از جلسات هفتگی کابینه دعوت نشده و حتی آجندای جلسات هم با او در میان گذاشته نمی‌شود. تلاش‌ها برای قناعت دادن ارگ برای اجازه دادن به حضور معاون اول رئیس جمهوری در جلسات هم ناکام بوده است.

گلنور بهمن، مشاور مطبوعاتی ژنرال دوستم به بی‌بی‌سی گفت: "در جلسات هفته‌وار هیچ شرکت نکردند، فقط دو ملاقات مشخص با رئیس صاحب جمهور داشتند، در جلسات دعوت نشدند، اگر هم دعوت شدند، پس دوباره تلفن صورت گرفته که جلسه به وقت دیگری به تعویق افتاد و بعد وقت دوم را خبر ندادند، فهمیده می‌شود که تعمدی در کار است که معاون اول ریاست جمهوری در جلسات شرکت نکند."

ریاست جمهوری افغانستان اما در پاسخ به این سئوال‌ها که آیا محدودیت سفر به شمال برای آقای دوستم وضع شده یا خیر یا این‌که چرا به جلسات دعوت نشده است، فقط گفته که آقای دوستم از تمام صلاحیت‌هایش برخوردار است.

حق نشر عکس Reuters
Image caption ژنرال دوستم پس از ۱۴ ماه ماندن در ترکیه سه ماه پیش به افغانستان برگشت

اگر نگاهی به تقویم انتخاباتی افغانستان بیاندازیم، عمر دولت آقای غنی تا بهار آینده است، بعید به نظر می‌رسد که تا آن‌زمان یخ‌های دو طرف آب شود؛ بویژه این‌که آقای دوستم بارها نشان داده است که برای انتخابات ریاست جمهوری سال آینده آستین بالا زده است.

در جار و جنجال‌های فعلی اگر بپرسید که آیا امکان دارد ژنرال دوستم بار دیگر در "تکت انتخاباتی" اشرف‌غنی وارد میدان انتخابات شود، جواب نه را با قاطعیت می‌شنوید، اما بلافاصله باز هم می‌شنوید که در "سیاست افغانی" هیچ چیز بعید نیست.

مطالب مرتبط