رکود بازار گلیم، بافندگان در افغانستان را به 'گلیم غم' نشانده

افغانستان
Image caption زنان بافندگان اصلی گلیم افغانستان هستند

آیسون، زن چهل ساله ای که با چهار دخترش در فاریاب در شمال افغانستان از بام تا شام مشغول گلیم‌بافی است، می‌گوید که برای بافت یک گلیم کلان، ۱۸۰۰ تا ۲ هزار افغانی (حدود ۲۴ تا ۲۶ دلار) مزد می‌گیرند.

۴ نفر برای بافت یک گلیم حدود ۱۰ روز صرف می‌کنند و پولی که نفرشان بابت این کار دریافت می‌کند،‌ حدود ۵۰ افغانی (اندکی بیش از نیم دلار) در روز است.

آیسون (نام مستعار) می‌گوید این پول را برای تامین نیازمندی فرزندانش و تامین مصارف روزانه زندگی‌ مصرف می‌کند.

او می‌گوید: "بیکاری است؛‌ مردان خانواده و بچه‌ها کار ندارند. کاش همین شغل ادامه پیدا کند تا زندگی و روزگارما بهتر شود."

آیسون نزدیک به سه دهه است که پیشه‌اش گلیم‌بافی است و اکنون نگران است که حرفه دیرینه و تنها منبع درآمدش را از دست بدهد و دیگر برای گلیم‌بافی نتواند بر تار و پود گلیم شانه بزند.

Image caption اکنون در بازار ولایت فاریاب خریداران گلیم اندک هستند.

‌اداره صنعت و تجارت ولایت فاریاب می‌گوید که صنعت گلیم‌بافی در این ولایت با رکود روبرو شده است.

فاریاب از مراکز اصلی تولید گلیم دست‌بافت در شمال افغانستان است. درآمد حدود ۳۰درصد از جمعیت یک میلیونی فاریاب از گلیم‌بافی تامین می‌شود.

با رکود این صنعت هزاران خانواده که تامین مخارج زندگی‌شان با کارگاه و تار گلیم گره خورده، به خطر افتاده است.

Image caption یک مترمربع گلیم به ۴۰۰ الی ۵۰۰ افغانی فروخته می‌شود.

قمرالدین، از تاجران گلیم در ولایت فاریاب است و برای بافت گلیم روستا به روستا می‎رود تا به مردم نخ و تار گلیم بدهد، تا آنان ببافند و او در بازار بفروشد، ولی این تاجر کهنه‌کار گلیم حالا شکایت دارد و می‌گوید: "مزد کارگر و درآمد تاجر هردو کاهش یافته است."

او از اینکه صنعت گلیم‌بافی و فروش آن از رونق افتاده بسیار نگران است. گلیم‌های انبارشده در مغازه‌اش را نشان می‌دهد و می‌گوید که همه آنها در فاریاب بافته می‌شوند.

می‌گوید زمانی یک متر مربع گلیم به ۵۰۰ تا ۵۵۰ افغانی فروخته می‌شد ولی آن‌زمان این مقدار افغانی حدود ۱۱ تا ۱۲ دلار می‌شد.

با گذشت چند سال اکنون قیمت یک مترمربع گلیم به ۴۰۰ تا ۵۰۰ افغانی کاهش یافته که با توجه به کاهش زیاد ارزش افغانی در برابر ارزهای خارجی حدود ۵ دلار می‌شود که سودی ندارد.

قمرالدین می‌گوید که چهار نفر حدود ۱۰ روز کار می‌کنند تا یک گلیم بافته شود.

Image caption چهار نفر حدود ۱۰ روز کار می‌کنند تا یک گلیم بافته شود

اتحادیه گلیم‌بافان ولایت فاریاب نیز گفته که دو سال پیش ماهانه حدود صد هزار متر مربع گلیم در این ولایت تولید و به فروش می‌رسید، اکنون این مقدار به ۳۰ هزار متر مربع کاهش یافته است.

نصیر عظیمی، رئیس اتاق تجارت و صنعت فاریاب به بی‌بی‌سی گفت که درآمد ۳۰درصد جمعیت فاریاب به صنعت گلیم‌بافی وابسته است ولی با کمرنگ شدن تجارت گلیم این صنعت نیز با رکود مواجه شده است.

به گفته او حالا حدود ۷۰ درصد شرکت‌های که در بخش گلیم فعالیت داشتند، از فعالیت بازمانده‌اند، به دلیل اینکه گلیم‌های تولید شده بازار ندارند.

ناامنی در شاهراهی که شهر میمنه، مرکز ولایت فاریاب را به مزارشریف و کابل وصل می‌کند، نیز تاثیر مستقیم به تجارت گلیم داشته است.

این مسیر بعد از افزایش حضور شورشیان بارها شاهد درگیری میان نیروهای امنیتی و طالبان بوده و حتی چندین بار موقتا مسدود شد.

گلیم افغانی با طرح و نقشه های قدیمی بافته و به بازار عرضه می‌شود. این هم مشکل دیگری است که با توجه به تغییر ذوق مشتریان کار کمتری در زمینه ارائه طرحهای جدید و مشتری‌پسند انجام شده است. نبود مشتری باعث شده که بازارهای شهر میمنه مملو از گلیم‌های تولید شده باشد.

Image caption به رغم شکایت تاجران فاریابی، وزارت تجارت و صنایع افغانستان می‌گوید که گلیم هنوز هم یکی از اقلام عمده صادراتی این کشور است

خیر محمد خیری، بازرگان عمده فروش شهر میمنه، می‌گوید که هر روز چشم به راه مشتری است و شب‌ها به دلیل نبود مشتری، دست خالی به خانه بر می‌گردد.

او می‌گوید: "حالا نه خرید است و نه فروش. تاجر نیست، سرمایه گذاری نیست. دولت از وضعیت تولیدگان نمی‌پرسد. در گذشته دولت حمایت می‌کرد، مشکلات تجار را بررسی می‌کرد. پول در اختیارشان می‌گذاشت. اکنون گلیم که خریده‌ایم بر روی دست ما مانده است. خریدار ندارد."

به رغم شکایت تاجران فاریابی، وزارت تجارت و صنایع افغانستان می‌گوید که گلیم هنوز هم یکی از اقلام عمده صادراتی این کشور است و سالانه حدود ۷۰۰ هزار متر مربع قالی و گلیم به کشورهای خارجی صادر می‌شود.

گلیم افغانستان علاوه بر کشورهای منطقه به اروپا، آمریکا، استرالیا و ترکیه نیز صادر می‌شود.

در حال حاضر در ۲۱ ولایت افغانستان قالی و گلیم تولید می‌شود، اما ولایات شمالی و مرکزی افغانستان در بافت گلیم شهرت ویژه دارند.