صلح افغانستان: حرف‌های ترامپ از پشت پرده مذاكرات با طالبان بيانگر چيست؟

دونالد ترامپ حق نشر عکس Reuters
Image caption آقای ترامپ گفته که مذاکرات بسیار جدی با گروه طالبان در جریان است

سخنان اخیر دونالد ترامپ در مورد مذاکرات صلح با گروه طالبان بیانگر آن است که دولت آمریکا با تمام قوا و به طور جدی در پی دست یافتن به توافق با این گروه به منظور پایان دادن به جنگ طولانی و پرتلفات افغانستان است.

آقای ترامپ که در کنفرانس تلفنی به مناسبت عید شکرگزاری با سربازان آمریکایی مستقر در افغانستان صحبت می‌کرد، گفت: "ما در حال مذاکره بسیار بسیار قوی در افغانستان هستیم که خیلی از مردم در باره آن نمی‌دانند."

او تاکید کرد که "ما نمی‌دانیم که این روند موفق خواهد شد یا نه، شاید نشود، کسی نمی‌داند. اگر چیزی اتفاق بیافتد، عالی خواهد بود و من بسیار خوشحال می‌شوم."

در طول سه ماه گذشته تا کنون، میان نمایندگان طالبان و زلمی خلیلزاد، نماینده ویژه آمریکا برای صلح افغانستان، سه دور مذاکرات در قطر برگزار شده است.

آقای خلیلزاد تا حالا فقط به ابراز خوشبینی و امیدواری "محتاطانه" به دست یافتن به یک توافق صلح اکتفا کرده و جزییات بیشتری دراین مورد ارائه نکرده است.

اما منابع گروه طالبان در گفت‌وگو با خبرگزاری‌های مختلف در مورد جزییات این نشست‌ها مطالبی گفته‌اند که از جمله شامل تعیین جدول زمانی برای خروج نظامیان خارجی از افغانستان، آزادی زندانیان این گروه و خروج رهبران طالبان از فهرست تحریم‌ها بوده است.مقام‌های آمریکایی در این باره اظهارنظری نکرده‌اند.

تاخیر انتخابات ریاست جمهوری افغانستان هم به نقل از منابع طالبان موضوع دیگری است که دراین نشست‌ها مورد بحث قرار گرفته و روزنامه وال استریت ژورنال هم با اتکا به منابع دولتی آمریکا گزارش داده که گروه طالبان خواهان تعویق برگزاری انتخابات هستند.

زلمی خلیلزاد در نشست خبری اخیرش در کابل ابراز امیدواری کرد برگزاری انتخابات ریاست‌‎جمهوری "ضرب‌الاجلی" برای دولت افغانستان و طالبان برای رسیدن به یک توافق صلح باشد.

حق نشر عکس Getty Images
Image caption از حضور نظامی آمریکا در افغانستان ۱۷ سال می‌گذرد که به طولانی‌ترین جنگ تاریخ آمریکا مشهور شده است

مذاکرات مستقیم آمریکا و طالبان نگرانی‌های زیادی را به وجود آورده که ممکن است آمریکا با دور زدن دولت افغانستان در پی سازش با طالبان باشد.

تا کنون دولت افغانستان و مقامات سفارت آمریکا در کابل تاکید داشته‌اند که واشنگتن تنها نقش تسهیل‌کننده دراین مذاکرات را دارد اما صحبت‌های تازه رئیس جمهوری آمریکا این گمانه‌زنی را تقویت می‌کند که دونالد ترامپ برای پایان دادن به طولانی‌ترین جنگ تاریخ آمریکا به دنبال اجرای برنامه‌های خویش است.

با این که تا حالا اشرف غنی، رئیس جمهوری افغانستان، مهمترین متحدان آمریکا در این کشور پنداشته شده، اما تلاش‌های واشنگتن برای تماس مستقیم با طالبان و گزارش‌هایی در مورد "بی‌علاقگی" ترامپ برای دیدار با رئیس جمهوری افغانستان گمانه‌زنی‌هایی را به وجود آورده که دولت دونالد ترامپ به هر قیمتی می‌خواهد با گروه طالبان به توافق برسد.

حتی اگر هزینه این توافق تاخیر انتخابات، ایجاد دولت موقت و صدمه رساندن به مشروعیت دولت افغانستان باشد.

دونالد ترامپ همواره به نقش آمریکا در جنگ افغانستان با تردید نگاه کرده و بارها پیش از ریاست جمهوری‌اش از جنگ افغانستان انتقاد کرده و پس از ریاست جمهوری‌اش هم هیچ وقت از آن به عنوان یک ماموریت مورد تایید خود یاد نکرده است.

اشرف غنی در نشستی که ماه‌ها پیش با روزنامه‌نگاران در کابل داشت، در پاسخ به سوالی که مطرح کرده بودم گفت که از زمان آغاز زمامداری دونالد ترامپ وقت زیادی را برای متقاعد ساختن دولت آمریکا برای ادامه حضور نظامی در افغانستان اختصاص داده است.

او گفت که این کار آسانی نبود و حتی اشاره کرد که از راه‌های مختلف برای قانع کردن ترامپ استفاده کرده تا تصمیم به خروج نیروهای آمریکایی نگیرد؛ از جمله به کشته شدن پسر ژنرال جان کلی، رئیس دفتر دونالد ترامپ اشاره کرد که در سال ۲۰۱۰ در جریان جنگ با طالبان در سنگین هلمند کشته شد.

حق نشر عکس Arg
Image caption مقام‌های آمریکایی در کابل و دولت افغانستان تاکید داشته اند که نقش آمریکا در مذاکرات تسهیل‌کننده است

با این حال برای آمریکا و به ویژه نظامیان این کشور که هزینه مالی و جانی فراوانی در جنگ ۱۷ ساله افغانستان پرداخته‌اند، قبول این مساله که افغانستان را با این تصور ترک کنند که در آن "شکست" خورده‌اند پذیرفتنی نخواهد بود.

آمریکا روی افغانستان به ویژه نیروهای امنیتی این کشور سرمایه‌گذاری زیادی کرده و سالانه میلیاردها دلار در این زمینه هزینه می‌کند.

تا حالا هم به نظر می‌رسد این نظامیان آمریکایی بودند که دونالد ترامپ را متقاعد ساخته‌اند تا به ادامه حضور این کشور در افغانستان تن دهد.

اما تشدید دیپلماسی صلح از سوی دولت ترامپ و اذعان بی‌سابقه بلندترین مقام نظامی آمریکا به اینکه طالبان در جبهه جنگ شکست نمی‌خورد، نشان‌دهنده این است که مواضع نظامیان و دولت ترامپ در مورد افغانستان هم در حال نزدیک شدن است.

شورای مشورتی صلح

رئیس جمهوری افغانستان در چند روز گذشته مشغول دیدار و رایزنی با شماری از رهبران و گروه‌های سیاسی بوده تا برای ایجاد "بورد مشورتی صلح" زمینه‌سازی کند

هرچند گفته شده که این بورد فعالیت موازی با شورای عالی صلح نخواهد داشت اما به گفته مقامات آمریکایی هدف از تشکیل آن نمایندگی از دولت افغانستان در مذاکرات متمرکز صلح با طالبان خواهد بود.

قرار است این بورد در چند روز آینده ایجاد شود.

حق نشر عکس Getty Images
Image caption گفته شده که گروه طالبان خواهان تاخیر در انتخابات ریاست جمهوری است

زلمی خلیلزاد هم در نشست خبری‌اش در کابل با اشاره به این بورد گفت: "نمی‌خواهم انتظارات نادرست به وجود بیاورم ولی دولت نیاز دارد تا یک هیات معتبر و همه‌شمول مذاکره‌کننده را که نماینده همه افغان‌ها باشد، ایجاد کند و فکر کنم این کار در جریان است. طالبان هم هیات مذاکره‌کنند خود را تغییر داده‌اند و احتمالا تغییرات بیشتری هم در راه است."

ظاهرا آقای خلیلزاد در تلاش است که با ایجاد این هیات جدید مذاکره‌کننده، هم نمایندگان گروه‌های مختلف سیاسی و قومی در مذاکرات مشارکت داشته باشند و هم به این نگرانی دولت افغانستان به نحوی پرداخته شود که تاکید دارد مذاکرات باید مستقیم میان دولت افغانستان و طالبان صورت بگیرد.

به نظر می‌رسد که شورای عالی صلح دراین مذاکرات نقش فعالی نخواهد داشت. بیشتر تحلیل‌گران بر این باورند که این شورا از زمان تشکیل تا حالا نتوانسته گام مهمی در پیش‌برد مذاکرات با گروه طالبان بردارد و عملا اعتبار خود را دراین زمینه از دست داده است.