مذاکره آمریکا با طالبان: 'توافق' بر سر چارچوب کلی صلح

نیروهای آمریکایی حق نشر عکس Getty Images

واشنگتن اخیرا اعلام کرد که هیأت مذاکره کننده آمریکا و طالبان در مورد چارچوب کلی صلح برای پایان جنگ ۱۷ ساله افغانستان به توافق رسیده‌اند.

مذاکرات شش روزه آمریکا با نمایندگان طالبان اخیرا در قطر برگزار شد.

رئیس جمهور افغانستان خواستار گفتگوهای مستقیم با گروه طالبان شده است، اما تاکنون طالبان این پیشنهاد را رد کرده و دولت را "آلت دست" عنوان کرده‌اند.

گروه طالبان از سال ۱۹۹۶ تا ۲۰۰۱ در افغانستان حکومت کرد و اکنون نیروی عمده شورشی در این کشور به حساب می‌آید.

حکومت طالبان زمانی پایان یافت که آمریکا، پس از حملات یازده سپتامبر ۲۰۰۱، برای جنگ با گروه القاعده - که از افغانستان به عنوان پایگاه استفاده می‌کرد - به این کشور حمله کرد.

تحلیلگران می‌گویند رسیدن به توافقی اساسی برای صلح می‌تواند سال‌ها طول بکشد.

زلمی خلیلزاد، نماینده ویژه ایالات متحده برای صلح افغانستان پس از مذاکرات شش روزه به کابل رفت تا دولت افغانستان را در جریان این مذاکرات قرار دهد.

حق نشر عکس Arg
Image caption آقای خلیلزاد پس از شش روز مذاکره با طالبان با آقای غنی دیدار کرد

او در مصاحبه‌ای به نیویورک تایمز گفت: "ما پیش نویسی از چارچوب کلی توافق داریم که باید به تفصیل به آن پرداخته شود تا به توافقنامه نهایی تبدیل شود." او افزود که بر پایه بخشی از طرح پیشنهادی، طالبان متعهد می‌شوند که نگذارند افغانستان به پناهگاه امنی برای تروریست‌ها تبدیل شود.

استراتژی دولت ترامپ این است که با اعمال فشار بر طالبان آنها را به میز مذاکره با دولت افغانستان بکشد.

دولت آمریکا امکان خروج کامل نیروهای آمریکایی را در قبال استقرار آتش بس و تعهد طالبان به مذاکرات مستقیم با دولت افغانستان در نظر دارد.

طالبان می‌گویند تنها زمانی با دولت مذاکره خواهند کرد که بر سر تاریخ دقیق خروج نیروهای نظامی آمریکا توافق شده باشد.

درگیری ۱۷ ساله تلفات زیادی را به همراه داشته است. براساس آمار سازمان ملل، از سال ۲۰۰۹ تا اکنون، هر ساله حدود ۶۰۰۰ تا ۱۱۰۰۰ غیرنظامی کشته شده‌اند.

حق نشر عکس Reuters
Image caption خروج نیروهای آمریکا از افغانستان شرط اساسی طالبان برای صلح افغانستان عنوان شده

در این مذاکرات چه گفته شد؟

آقای خلیلزاد در مصاحبه نیویورک تایمز گفت که طالبان قول داده‌اند به گروه‌های تروریستی مانند القاعده پناه ندهند. این خواسته اصلی آمریکا در صورت خروج نیروهایش از افغانستان است.

او گفت: "طالبان متعهد شده‌اند تا اقدامات لازم را انجام دهند تا افغانستان هرگز تبدیل به بستری برای گروه‌های تروریستی بین‌المللی نشود."

تا پیش از این مصاحبه، نماینده ویژه آمریکا تنها تعدادی توییت در مورد مذاکرات منتشر کرده و گفته بود "پیشرفت قابل توجهی صورت گرفته" اما جزئیاتی ارائه نکرده بود.

حق نشر عکس Getty Images
Image caption زلمی خلیلزاد در یک هفته گذشته مشغول گفت‌وگو با نمایندگان گروه طالبان در قطر بوده

جیل مک گریفینگ، سردبیر بی‌بی‌سی در آسیای جنوبی می‌گوید بحث و گفتگوها آشکارا در مرحله مقدماتی قرار دارد و هنوز بسیار مانده است تا درباره مسائل عمده‌تری که لازمه صلحی پایدار در افغانستان است، توافق حاصل شود. اما پس از سالها بن‌بست، پیشرفت قابل توجهی صورت گرفته است.

یکی از مقامات ارشد طالبان که در این مذاکرات حضور داشت به بی‌بی‌سی گفت که هر دو طرف موافقت کرده‌اند که دو کمیته تشکیل دهند تا به برنامه‌های دقیقی و مشخصی برای اجرای دو بخش کلیدی این توافق برسند:

  • چه زمانی نیروهای تحت رهبری آمریکا از افغانستان خارج خواهند شد؟
  • تعهد طالبان مبنی بر اینکه اجازه نخواهد داد تا در آینده گروه‌های جهادی بین‌المللی مانند القاعده از این کشور به عنوان پایگاه استفاده کنند.

این مقام طالبان، که نخواست نامش فاش شود گفت که این کمیته‌ها راه‌های خروج نیروهای آمریکا را شناسایی می‌کنند و زمان مورد نیاز برای خروج کامل این نیروها را ارزیابی می‌کنند. او گفت: "ما پیشنهاد کردیم که خروج نیروها طی شش ماه اتفاق بیفتد اما موضع ما انعطاف‌پذیر است".

حق نشر عکس Arg
Image caption اشرف غنی با بیان این که ارزش‌هایی وجود دارد که قابل بحث نیست، افزود: وحدت ملی، حاکمیت ملی و تمامیت ارضی، دولت مرکزی قوی و رعایت حقوق اساسی اتباع کشور از جمله این ارزش‌ها است

دولت چه می‌گوید؟

اشرف غنی، رئیس جمهور افغانستان، روز دوشنبه بار دیگر از طالبان خواست که با دولت این کشور مذاکره کنند.

او به نگرانی‌هایی اشاره کرد که درصورت شریک شدن طالبان در قدرت، آزادی‌‌های کنونی را در خطر می‌داند. فعالان حقوق زنان به طور خاص به دلیل برخوردهای سخت و تند طالبان با زنان در زمان حاکمیت‌شان، نگران بازگشت آنان به قدرت هستند.

آقای غنی گفت: "ما متعهد به تضمین صلح هستیم. اما ارزش‌هایی وجود دارد که غیر قابل مذاکره است،" او "اتحاد ملی، حاکمیت ملی، تمامیت ارضی، دولت مرکزی قوی و رعایت حقوق اساسی اتباع کشور" را از جمله این ارزش‌های غیرقابل مذاکره دانست.

به گفته دفتر آقای غنی، زلمی خلیلزاد در نشست روز یکشنبه‌اش با رئیس جمهوری افغانستان گفت که با طالبان درباره تدارکات حکومت آینده در کابل مذاکره‌ای صورت نگرفته است.

وضعیت فعلی افغانستان چیست؟

قدرت و منطقه تحت نفوذ طالبان از زمانی که نیروهای نظامی خارجی در سال ۲۰۱۴ افغانستان را ترک کردند، افزایش یافته است.

هزاران سرباز تحت رهبری ناتو در بخش‌های آموزش، پشتیبانی و مبارزه با تروریسم باقی مانده‌اند.

آمریکا با ۱۴۰۰۰ نفر بزرگترین سهم را در نیروهای خارجی مستقر در افغانستان دارد. گزارش شده که دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا در نظر دارد که نیمی از این نیروها را خارج کند.

حدود ۸۰۰۰ نیروی نظامی از ۳۸ کشور دیگر نیز در افغانستان حضور دارند.

آقای غنی اخیرا گفته بود که بیش از ۴۵ هزار نیروی امنیتی افغانستان از زمان تشکیل حکومت وحدت ملی (۲۰۱۴) کشته شده‌اند.

برآورد شده است که حدود ۱۵ میلیون نفر - نیمی از جمعیت افغانستان - در مناطق تحت کنترل طالبان یا جاهایی که ستیزه جویان به صورت آشکار حضور دارند و به طور مرتب حمله می‌کنند، زندگی می‌کنند.