عفو 'برادران' یا 'تروریستان'؛ چند دیدگاه درباره رهایی زندانیان طالبان

افغانستان حق نشر عکس Getty Images/ Social Media
Image caption درباره روند رهایی زندانیان طالبان دیدگاه‌های مختلف وجود دارد

اشرف غنی، رئیس جمهوری افغانستان یک هفته قبل اعلام کرد که به مناسبت عید فطر ۸۸۷ زندانی طالبان آزاد خواهند شد. روز دوشنبه منابعی به بی‌بی‌سی گفتند که تاکنون ۸۰ تن از زندانیان طالبان آزاد شده‌اند و روند آزادی این زندانیان در چند روز گذشته بدور از دید رسانه‌ها جریان داشته است.

آزادی این افراد واکنش‌های زیادی را تاکنون در میان مردم و شخصیت‌های سیاسی این کشور به همراه داشته است. بی‌بی‌سی نظر دولت و شماری از منتقدان این اقدام دولت را پرسیده است.

حق نشر عکس Murtazawi
Image caption شاه حسین مرتضوی، معاون سخنگوی رئیس جمهوری افغانستان

شاه حسین مرتضوی، معاون سخنگوی رئیس جمهوری افغانستان

آقای مرتضوی به بی‌بی‌سی گفت که رئیس جمهوری در جرگه مشورتی صلح از رهایی شماری از زندانیان طالبان به هدف حسن نیت خبر داده بود. در روزهای عید فطر قرار شد طی فرمان و احکام‌های جداگانه شماری از زندانیان طالبان رها شوند.

به گفته او در جمع افرادی که شامل حکم و این فرمان هستند: زندانی‌های که دچار بیماری هستند، مسن هستند، دوره‌های محکومت‌شان در حال ختم شدن و همچنین بیش از صد تن کسانی‌اند که پرونده‌های شان از طرف دادستانی کل افغانستان نهایی شده‌اند.

حق نشر عکس tamanna
Image caption فرامز تمنا، نامزد انتخابات ریاست جمهوری افغانستان

فرامرز تمنا، نامزد انتخابات ریاست جمهوری افغانستان

آقای تمنا می‌گوید امتیاز دادن به رقیب می‌تواند تسهیل کننده روند صلح باشد، ولی این کار منوط به این است که پیش شرط‌های از قبل آماده شده باشد؛ در صورتیکه طالبان در جنگ با نیروهای امنیتی افغانستان هستند این کار دو پیامد منفی دارد.

به گفته آقای تمنا در قدم اول باعث کاهش انگیزه نیروهای امنیتی افغانستان در میدان نبرد می‌شود. نتایج دیگرش نیز این است که باعث مشروعیت دادن به جنگ گروه طالبان علیه مردم افغانستان می‌شود.

به گفته او این درست است که باید به طالبان امتیاز داد و آنان‌را برادر خواند ولی حرف مهم این است که تمام اتباع افغانستان باید برادر خوانده شوند. سربازان دولت افغانستان که در جبهه می‌جنگند باید برادر خوانده شوند و حفاظت از جان آنان باید مورد توجه دولت افغانستان باشد؛ زیرا آنان به فرمان رئیس جمهوری افغانستان می‌جنگند.

او معتقد است که آزادسازی افراد طالبان یک تناقض اساسی در سیاست امنیتی محمد اشرف غنی، رئیس جمهوری افغانستان است، و هیج توجیه منطقی و عقلانی در شرایط فعلی افغانستان ندارد و باعث فرادست شدن طالبان در جنگ علیه نیروهای امنیتی افغانستان می‌شود.

حق نشر عکس Toughyan
Image caption طغیان ساکایی، استاد دانشگاه کابل

طغیان ساکایی، استاد دانشگاه کابل

یکی از بستگان طغیان ساکایی که در صفوف نیروهای ارتش افغانستان خدمت می‌کرد، در روزهای اخیر در جنگ با طالبان در ولایت غور در مرکز افغانستان کشته شد. فواد اندرابی،از فرماندهان ارتش افغانستان از بستگان آقای ساکایی بود که معاون دوم رئیس جمهوری افغانستان او را از فرماندهان "دلیر و نیک نام" ارتش خواند.

آقای انداربی یک روز قبل از کشته شدن نوشته بود که رهایی زندانیان گروه طالبان که "بیشترین سربازان ما را در این روزهای مذهبی زیر عنوان جهاد به شهادت می‌رسانند." به روحیه سربازان صدمه وارد می‌کند.

آقای ساکایی می‌گوید که نظر من و کسانی که با ما در ارتباط هستند، این است که جوانان ما با ریختن خون و عرق؛ افرادی را بازداشت می‌کنند که "قاتل مردم افغانستان هستند." برای دستگیری این افراد خون‌های زیادی ریخته و سرمایه‌های زیادی از مردم افغانستان مصرف می‌شود.

او معتقد است که رهایی این زندانیان توسط رهبری دولت در حقیقت ضربه مدهش به پیکر دولت خودش است. در گذشته ثابت شده کسانیکه از زندان رها شده‌اند دوباره به جنگ برگشته و بازهم از سنگرها بازداشت شده‌اند. این داستان ادامه دارد و خود دولت افغانستان خواسته یا نخواسته در این روند شریک است.

آقای ساکایی می‌گوید که با مقام‌های ارشد دولت افغانستان در تماس بوده و آنان نیز معتقدند که رهایی این افراد در حقیقت تیشه زدن به ریشه خود دولت است و اینکه این تصمیم‌ها از کجا آب می‌خورد بسیار پیچیده و مرموز است که "ما درباره آن نمی‌دانیم."

حق نشر عکس Getty Images
Image caption طالبان؛ فقط ۲۶۱ زندانی این گروه رها می‌شوند

طالبان؛ فقط ۲۶۱ زندانی این گروه رها می‌شوند

گروه طالبان اعلام کرده که بر اساس اطلاعات آنان در فهرست ۸۸۷ نفری زندانیان که دولت تصمیم به رهایی آنان گرفته، تنها ۲۶۱ تن زندانی وابسته به گروه طالبان هستند.

این گروه افزوده که دیگر زندانیان کسانی هستند که از سوی آمریکایی‌ها و "اداره کابل" در زمان‌های مختلف براساس اطلاعات نادرست بازداشت شده و در جنگ مشارکت نداشته‌اند.

در خبرنامه این گروه آمده از اینکه "به زندانیان دوباره حق آزادی داده شد، گام خوبی است. ما امیدوار هستیم تمام آن زندانیان مظلوم که به اساس معلومات نادرست و راپورهای (گزارش‌های) غلط استخباراتی (اطلاعاتی) یا هم به اساس خصومت‌های منطقه‌ای گرفتار شده‌اند و از سال‌های متمادی در زندان‌ها افتیده‌اند، نیز رها شوند."

حق نشر عکس Koofi
Image caption فوزیه کوفی، نماینده پیشین مجلس افغانستان

فوزیه کوفی، نماینده پیشین مجلس افغانستان

فوزیه کوفی درباره تصمیم اخیر رئیس جمهوری افغانستان درباره رهایی افراد گروه طالبان می‌گوید که براساس قانون اساسی افغانستان رئیس جمهور صلاحیت عفو و تخفیف مجازات کسانی را که مجرم و در زندان هستند، دارند. او افزود که این صلاحیت در قوانین جزا و سایر قوانین نافذه کشور محدود شده است.

او توضیح داد که در قانون جزا و سایر قوانین مرتبط به حبس مشخص شده که چه افرادی جرمشان قابل تخفیف یا قابل عفو هستند. رئیس جمهوری می‌تواند مجرمینی را که مرتکب جرایم عادی هستند مورد عفو قرار دهد و یا رها کند. اما برخی جرایم از جمله حمله‌های "تروریستی" از مواردی نیست که رئیس جمهور صلاحیت عفو یا تخفیف مجازات آنرا داشته باشد.

خانم کوفی می‌گوید که آنچه اکنون انجام می‌شود ماورای قانون و برخورد سیاسی است. به گفته او نگرانی دیگر بازگشت مجدد افراد رها شده به صفوف نیروهای طالبان است، زیرا زندان‌های افغانستان رویکرد اصلاحی نداشته که زندانی‌ها به زندگی عادی برگردند.

او معتقد است که این یک تصمیم سیاسی و بیشتر انتخاباتی است. با توجه به سیستم قضایی افغانستان اکثر کسانی که در زندان هستند با اسناد و شواهد دستگیر شده‌اند. این افراد یا در حال انجام کاری بوده یا اینکه ارتباط نزدیک به طالبان داشته و از نوعیت جرم و مدت زندان آنها مشخص است که آنان محکوم به زندان طولانی شده‌اند.

حق نشر عکس AminSaikal
Image caption امین سیقل، استاد دانشگاه ملی استرلیا

امین صیقل، استاد دانشگاه ملی استرالیا

او در صفحه توییتر خود نوشته که حکومت افغانستان بدون حمایت آمریکا و کشورهای غربی دوام نمی‌آورد. گروه طالبان درباره مصالحه تا زمانی‎که نیروهای خارجی از این کشور بیرون نرفته‌اند، صحبت نخواهد کرد.

او افزوده که آقای غنی به رهایی زندانیان طالبان ادامه می‌دهد ولی در عوض چیزی را بدست نمی‌آورد. "وضعیت تاسف‌باری است."