همایش آسیای میانه و افغانستان

کنفرانس دوشنبه درباره آسیای میانه و افغانستان
Image caption نمایندگان حدود 30 کشور در این کنفرانس حضور دارند

روز سه شنبه، 11 نوامبر، یک کنفرانس بین المللی با موضوع "آسیای میانه و افغانستان: چالشها، امکانات و دورنماها" با شرکت کارشناسان و نمایندگان دولتی از حدود 30 کشور جهان در شهر دوشنبه آغاز شد.

در این همایش دو روزه، دیپلماتها و کارشناسان منطقه ای به بررسی اوضاع کنونی افغانستان و تهدیدهای ناشی از تروریسم، افراط گرایی و مواد مخدر، همکاریهای مرزی و بازسازی این کشور پرداخته اند.

این همایش در حالی برگزار می شود که وضع امنیتی افغانستان اخیرا رو به وخامت گراییده و نفس گرفتن دوباره جنبش طالبان اسباب نگرانی بسیاری از مقامات کشورهای منطقه، دیپلماتها و کارشناسان بین المللی را فراهم کرده است.

'کمک به همسایه'

صیف الله صفرف، معاون رئیس مرکز مطالعات استراتژیک تاجیکستان، که از مبتکران این همایش است، می گوید که هدف از برگزاری این کنفرانس پیشنهاد راه حلهایی برای اختلافات دامنه دار در کشور همسایه است.

وی گفت: "در حالی که در افغانستان وضعیت شدت گرفته است، فشار طالبان بر حکومت مرکزی زیاد شده است، تولید مواد مخدر و انتقال آن افزایش یافته است، دولت تاجیکستان، بویژه مرکز مطالعات استراتژیک وابسته به ریاست جمهوری، می خواهد با این ابتکار به حل مسایل این کشور همسایه کمک کند."

آقای صفرف افزود: "می گویند که اگر خانه همسایه ات سوزد، خانه تو هم می سوزد. از این رو ما اندیشه داریم که با جلب کارشناسان بین المللی و داخلی برای افغانستان راه حل بعضی از مشکلات این کشور را پیشنهاد کنیم."

به گفته صیف الله صفرف، در کنفرانس دوشنبه نمایندگانی از کشورهای آسیای مرکزی، روسیه، ایران، افغانستان، هند و پاکستان، کشورهای اروپایی و آمریکا حضور دارند و مرکز مطالعات استراتژیک بریتانیا نیز از مبتکران این همایش است.

هشدار درباره طالبان

در این همایش موضوعات مختلقی بررسی شد، ولی به نظر می رسد از حساس ترین مسایل، گفتگوها در باره مذاکره دولت افغانستان با گروههای جداگانه ای از طالبان بوده است.

با اشاره به این، علی اصغر شعردوست، سفیر ایران در تاجیکستان، که در همایش امروز شرکت داشت، در صحبتی جداگانه با خبرنگاران بر موضع کشور خود علیه مذاکره با طالبان تاکید کرد.

Image caption علی اصغر شعردوست، سفیر ایران در تاجیکستان، در این همایش شرکت داشت

آقای شعردوست افزود: "دیدگاه کشورهای غربی مبنی بر مذاکره با طالبان مقوله ای نیست که مورد قبول ما باشد. افراط گرایی به هر شکلی برای منطقه خطرناک است و تقسیم بندی افراط گرایان به معتدل و غیرمعتدل کار غلط و عبث است و ما فکر می کنیم تنها راه مقابله با پدیده افراط گرایی این است که نیروهای ملی گرا، نیروهایی که در گذشته هم صدای آزادی خواهی مردم افغانستان بوده اند، در جبهه شمال جنگیده اند، آنها را قدرت بدهند و با سلفی گری، افراطی گری بشدت مبارزه کنند و کار افغانستان را به خود افغانهای روشنفکر و ترقی خواه و دیندار بسپارند که آنها بلدند چگونه از کشور خود حفاظت و سعایت کنند."

به اعتقاد سفیر ایران در تاجیکستان، مذاکره با طالبان نه تنها نتیجه ای نخواهد داد، بلکه "به نفود و قدرت رسمی دوباره طالبان و افراطی گری در منطقه می انجامد."

حمایت از جبهه شمال

علی اصغر شعردوست به نقش بیشتر کشورهای منطقه در حل مسایل افغانستان تاکید کرد: "در روزهایی که طالبان در افغانستان می تازیدند، نیروی متحد شمال را تنها دو کشور به جد حمایت می کردند - ایران و تاجیکستان. چطور شده است که امروز ایران و تاجیکستان در صحنه مدیریت آینده افغانستان نقشی نداشته باشند و کشورهایی از چندین هزار کیلومتر آن طرف تر بیایند و برای افغانستان نقشه بکشند، جلسات برگزار کنند و همین ساعت که ما در این کنفرانس نشسته ایم، با طالبان مذاکره کنند؟"

Image caption عبدالغفور لیوال، رئیس مرکز مطالعات منطقه ای در افغانستان

آقای شعردوست افزود: "مگر مردمان تاجیکستان از یاد برده اند که هر روز یک هواپیمای نطامی از ایران در شهر کولاب به زمین می نشست و برای جبهه متحد شمال سلاح می برد؟ این روزها را نه مردم افغانستان از یاد برده اند، نه مردم تاجیکستان. اما آنچه امروز در افغانستان جریان دارد، بر خلاف مصالح منطقه و بر خلاف مصالح افغانها است."

ولی عبدالغفور لیوال، رئیس مرکز مطالعات منطقه ای در افغانستان، می گوید که دولت آن کشور با آن عده از طالبان که "به خاطر مشکلات اقتصادی و یا نارضایتی از دولت با دشمنان آن پیوسته اند، باب مذاکره را گشاده" اعلام کرده است.

آقای لیوال افزود: "این سیاست افغانستان است که با آن عده از افغانهایی که شرایط افغانستان را قبول دارند، قانون اساسی افغانستان را قبول دارند، با آنها همیشه مذاکره کند و حتی آنها را سهم بدهد در قدرت سیاسی، اما آن تعداد گروههایی که به خاطر جنگ از آن طرف مرزها می آیند، بیگانه هستند و یا در خدمت بیگانه ها هستند، آنها حاضر به مذاکره نمی شوند و من فکر نمی کنم مذاکره با آنها مفید باشد."

تاثیرات متقابل

رئیس مرکز مطالعات منطقه ای در افغانستان که در همایش دوشنبه سخنرانی داشت، از بررسی اوضاع آن کشور و تاثیرات آن بر کشورهای آسیای میانه ابراز رضایت کرد، ولی گفت که تاثیرات و نفوذ کشورهای همسایه بر وضع افغانستان در این همایش بروشنی پوشش نیافته است.

عبدالغفور لیوال افزود: "چیزی که کم بود و ما به آن اشاره کردیم، این است که تاثیرات بالمقابل است و همان طور که وضع افغانستان در کشورهای همسایه تاثیر دارد، کشورهای همسایه و سیاستها و استراتژیهای آنها نیز بر افغانستان تاثیر دارد. ما توقع داریم که از این باب هم صحبت شود که استراتژیهای غلط همسایه ها و مداخلات آنها چه قدر در خراب شدن وضعیت آفغانستان مؤثر بوده است."

اقای لیوال همچنین با اشاره به این که بسیاری افغانستان را منشاء تروریسم و افراط گرایی در منطقه می خوانند، گفت: "افغانستان لانه تروریسم نیست، پناهگاه تروریسم نیست، بلکه قربانی تروریسم است، قربانی مواد مخدر است. این پیام را ما باید به ملتهای منطقه برسانیم که افغانستان مثل شما و بیشتر و پیشتر از شما قربانی تروریسم است و باید در سطح منطقه و جهان کمک کنیم که اول افغانستان از مشکل تروریسم و مواد مخدر بیرون آید و بعد از آن تمامی منطقه و جهان آرام شود."

ضمنا، دولتهای آسیای مرکزی تا کنون برخوردهای متفاوتی با جنبش طالبان نشان داده اند. در زمان حکومت طالبان در افغاستان دولتهای ترکمنستان و ازبکستان از قراردادهایی برای بنیاد لوله های گاز از طریق افغانستان صحبت می کردند. ولی تاجیکستان در حمایت از ائتلاف شمال و سقوط دیرتر طالبان تقش کلیدی داشته است.

'مفهوم کهنه امنیتی'

امروزها بیشتر کشورهای آسیای میانه افغانستان را منشاء بسیاری از خطرات، نظیر تروریسم، افراط گرایی و مواد مخدر برای خود می دانند و حتی در تمرینات مشترک نظامی که گهگاهی برگزار می کنند، دشمن احتمالی شان را از سمت افغانستان جستجو می کنند.

Image caption آقای عثمان: ما هنوز هم در دایره نفوذ امنیتی روسیه قرار داریم.

ولی به گفته دولت عثمان، سیاستمدار تاجیک، این مفهوم امنیتی دیگر کهنه شده است: "ما هنوز هم در دایره نفوذ امنیتی روسیه قرار داریم. البته روسیه که یکی از بازیگران جهانی است، افغانستان را همچون منطقه زیر نفوذ کشورهای غربی، بویژه آمریکا می داند. اما اگر افغانستان در آینده با کشورهای آسیای مرکزی سیاستهای دوستانه و بی غرضانه و درستی را در پیش بگیرد، همگرایی افغانستان با آسیای میانه امری واقعی خواهد بود."

ضمنا، دولتهای تاجیکستان و افغانستان طی سالهای اخیر به همکاریهای بیشتری اقدام کرده و طرحهای مشترکی را در زمینه های مختلف، از جمله مبارزه با مواد مخدر و همکاریهای مرزی، به مورد اجرا گذاشته اند.

امامعلی رحمان، رئیس جمهوری تاجیکستان، در همایشهای مختلف مکررا از دولت افغانستان حمایت کرده و از جامعه بین المللی خواسته است که برای حل مسایل این کشور کمکهای بیشتری ارائه کند.

در کنفرانس دوشنبه کارشناسانی از کشورهای هند و پاکستان، روسیه و کشورهای اروپایی نیز شرکت داشند. جرج کرول، معاون یاور وزیر خارجه آمریکا نیز در این همایش سخنرانی کرده و بر دستاوردهایی در زمینه ثبات در مناطق شمال افغانستان و کاهش مزارع خشخاش در این کشور تاکید کرده است.

انتظار می رود شرکت کنندگان همایش آسیای مرکزی و افغانستان روز چهارشنبه توصیه ها و راه حلهایی را به مقامات افغان و کشورهای منطقه و جانبهای ذیدخل در امور افغانستان ارائه بدهند.