تغییر مبارزه با تروریسم یعنی چی؟

مقامات افغان می گویند تا در استراتژی جامعه جهانی و به ویژه آمریکا در امر مبارزه با تروریسم تغییر نیاید، جنگ در افغانستان به پایان نمی رسد. ظرف سال های اخیر بارها مقامات افغان چنین خواستی را مطرح کرده اند که به گفته آنان تا هنوز در این زمینه موفقیت دلخواه به دست نیامده است. تغییر در استراتژی های آمریکا در قبال افغانستان به چه معنا است و چقدر آقای اوباما خواهد توانست در دوران زمام داری اش به این گونه خواست ها پاسخ مثبت بدهد؟

سعید حقیقی در یک گزارش ویژه به این موضوع پرداخته است.

Image caption افغانستان خواستار تغییر استراتژی مبارزه با تروریسم است

واژه ها در ساختار زبانی دلالت های خاص دارند ولی گاهی اتفاق می افتد که یک واژه یا ترکیب زبانی چنان متداول شود که بار معنایی تازه پیدا کند.

به گونه مثال در دهه هشتاد میلادی که میخاییل گورباچف بر شوروی حکومت می کرد واژه روسی "پرسترویکا" که به معنای بازسازی است حتی وارد فرهنگ زبان های اروپایی شد.

به باور آگاهان، واژه بازسازی از سوی گورباچف نشانگر تغییراتی بود که او تلاش می کرد در نظام کمونیستی کشورش وارد کند.

واژه انگلیسی Change به معنای تغییر نیز شعار اصلی بارک اوباما، در انتخابات ریاست جمهوری آمریکا بود که از به وجود آمدن تحولات جدید در آمریکا و جهان به وسیله این سناتور حزب دموکرات خبر می داد.

در این اواخر واژه تغییر و تغییرات در میان دولت مردان افغان نیز به فراوانی کاربرد یافته است.

'اولین خواست'

حامد کرزی رییس جمهور افغانستان ساعاتی پس از اعلام پیروزی آقای اوباما در انتخابات ریاست جمهوری آمریکا، خواهان تغییرات در استراتژی آمریکا در امر مبارزه با تروریسم شد.

آقای کرزی در یک کنفرانس خبری گفت: "خواست ما تغییر در استراتژی در مبارزه علیه تروریسم است. به این معنا که مبارزه علیه تروریسم در دهات افغانستان نیست. کشور ما قربانی تروریسم است و خواست ما این است که تلفات غیرنظامی در افغانستان نباشد. در بمباران دهات افغانستان، جنگ علیه تروریسم به پیروزی نمی رسد..."

آقای کرزی افزود: "اولین خواست من از رییس جمهور جدید آمریکا این خواهد بود که در افغانستان تلفات غیرنظامی را از بین برده و جنگ را به جای ببرد که لانه های تروریسم و پرورشگاه های ترورسم است."

Image caption آقای کرزی گفت از رییس جمهور جدید آمریکا می خواهد تلفات غیرنظامیان را متوقف کند

لحظاتی پس از اظهارات رییس جمهور کرزی، زمانی که دیوید پتریوس، فرمانده نیروهای آمریکایی در خاورمیانه وارد افغانستان شد و با وزیر دفاع این کشور دیدار کرد، دقیقا وزیر دفاع افغانستان خواهان تغییرات در برنامه های آمریکا در منطقه و در مبارزه با تروریسم شد.

ژنرال ظاهر عظیمی، سخنگوی وزارت دفاع افغانستان، بر افغانیزه شدن جنگ با طالبان به عنوان یک تغییر استراتژیک تاکید می کند.

آقای عظیمی می گوید: "می خواهیم در همه عرصه ها، در مسایل داخلی افغانستان، افغانیزه شدن مبارزه که در واقع تقویت ارتش ملی و پلیس ملی و نهادهای امنیتی است.. توجه به ابعاد غیرنظامی جنگ، چون در چنین جنگ های که در افغانستان روان است، ابعاد غیرنظامی آن مهم تر از ابعاد نظامی است، مثل مسایل اقتصادی، اجتماعی، حکومت داری، مکافات و مجازات، فساد اداری وغیره... در رابطه با مواد مخدر توقع داریم این مبارزه را با واقع بینی حمایت کنند."

نارضایتی؟

تغییر در کل می تواند به معنای نفی بخشی یا مجموعه ای از وضعیت موجود باشد. اما آیا واقعا دولت مردان افغان از وضعیت موجود در این کشور راضی نیستند؟

احمد ضیا رفعت، از فعالان سیاسی افغانستان به این نظر است که افزایش توان نظامی دولت می تواند میزان نارضایتی های مردم را از دولت کاهش دهد.

او می گوید: "این را حکومت می داند که اگر توان دفاعی اش افزایش پیدا کند و بخش عمده جنگ از افغانستان به پاکستان منتقل شود و از سوی دیگر حامیان قدرتمند وی بیشتر به مسئله افتصای کشور توجه کنند، اینها مجموعه عواملی است که می تواند در مبارزه با تروریسم و ایجاد رضایت مردم از اوضاع تاثیر گذار باشد.. اما اینکه این توقعات را چگونه آقای کرزی بتواند به کرسی بنشاند، این جای سوال دارد."

سیاسی، اقتصادی، امنیتی

ولی مقامات افغان زمانی که بحث تغییرات را مطرح می کنند، خواهان چه چیزی هستند؟

جعفر رسولی، کارشناس مسایل بین المللی در ریاست جمهوری افغانستان از سه محور تغییرات سخن می گوید: سیاسی، اقتصادی و امنیتی.

او می گوید: "سیاسی به این معنا که دولت افغانستان معتقد است راه حل نظامی، یعنی اینکه طالبان را کاملا شکست داد وجود ندارد، باید راه حل سیاسی نیز باشد.. اما تا زمانی که رهبران طالبان مطمئن نشوند که از سوی آمریکا هایی دستگیر شده و به زندانها منتقل نمی شوند، این تلاش دولت افغانستان خنثی می ماند."

Image caption اوباما که با شعار تغییر در انتخابات آمریکا برنده شد، آیا قادر خواهد وضعیت در افغانستان را نیز تغییر دهد؟

آقای رسولی می افزاید: "اما در بعد اقتصادی، وعده های بسیار داده شده اما مقدار کمکی که شده باشد و در زندگی مردم موثر بوده باشد، اندک است. موضوع امنیتی، دولت افغانستان معتقد است که تروریسم از آنسوی مرزهای افغانستان می آید."

او می افزاید: "زدن (حمله) یک خانه مشکوک با موشک از سوی یک هواپیمای بدون سرنشین، راه حل نیست. به فکر ما باید دولت آمریکا کاری را که با افغانستان زمان طالبان کرد، عین کار را با نواحی پاکستان که لانه های تروریسم در آن وجود دارد، بکند. این لانه ها باید ویران شود و بعد یک ساختار اداری، سیاسی و حقوقی متفاوت با گذشته در آنجا با کمک جامعه بین المللی به وجود بیاید و این تضمین هم باید به مردم منطقه داده شود که استثمار پنجابی های پاکستان بر منطقه پشتون و بلوچ ختم شود."

مداخله در امور پاکستان؟

اگر واقعا منظور از تغییرات این باشد که نیروهای ائتلاف جهانی ضد تروریسم به رهبری آمریکا، آنگونه که آقای رسولی می گوید ساختار سیاسی، اداری و حقوقی قبایل آن سوی مرز با افغانستان را متلاشی کنند، آیا این به مفهوم دخالت در امور یک کشور دیگر از سوی افغانستان تلقی نمی شود.

آقای رسولی می گوید: "آیا جهان در کوسوو مداخله نکرد؟ کرد. در رواندا مداخله نکرد؟ ... زمانی که استثمار و بردگی گرفتن انسانها مطرح می شود، یا یک منطقه جهان نظم همه جهان را به هم می زند، در چوکات های حقوقی و سیاسی و به خصوص در منشور ملل و متحد و سندهای دیگر حقوقی، این موضوع وجود دارد و این مداخله کاملا مشروع، منطقی و قانونی است."

ولی آقای رفعت به این باور است که در صورت چنین طرحی، دولت افغانستان به عنوان یک مداخله گر در امور پاکستان شناخته می شود.

به باور این کارشناس افغان، دولت این کشور می تواند در زمینه جلب کمک های جهانی برای قبایل موثر باشد.

آقای رفعت هم چنین به این نظر است که تغییر استراتژی در حال حاضر، در اولویت دولت آقای کرزی قرار ندارد بلکه این دولت می کوشد تا حمایت دولت جدید آمریکا در انتخابات سال آینده این کشور را به دست آورد.

ولی ودیر صافی، استاد دانشگاه و از تحلیلگران مسایل سیاسی به این باور است که تغییر در دستگاه نظام فعلی افغانستان به عنوان یک استراتژی دولت آقای اوباما مطرح است و نه آن چیزی که دولت افغانستان از زعامت جدید آمریکا می خواهد.

با این حال افغانستان خواهان تغییر در استراتژی های آمریکا در امر مبارزه با تروریسم است و عمدتا منظور دولت مردان این کشور از تغییر استراتژی همان تغییر جغرافیای مبارزه از افغانستان به جغرافیای کشورهای دیگر و از جمله پاکستان است.

اما این امر که تا چه اندازه خواست دولت افغانستان مورد توجه دولت مردان بعدی ایالات متحد آمریکا قرار می گیرد، سوالی است که آینده به آن پاسخ خواهد داد.