افغانها و جامعه جهانی؛ از حرف تا عمل

هیات شورای امنیت در کابل (آرشیو)
Image caption اخیرا هیاتی از شورای امنیت سازمان ملل متحد برای بررسی اوضاع افغانستان به کابل سفر کرده بود

رابرت گیتس وزیر دفاع آمریکا این هفته از استراتژی جدیدی برای مبارزه با تندروی اسلامی در افغانستان صحبت کرد و گفت که این کار اولویت اساسی باراک اوباما رئیس جمهور منتخب خواهد بود.

آقای گیتس در بخشی از سخنان خود گفت: "بسیار مهم است که هرچه در توان داریم انجام دهیم تا افغانها درک کنند که این جنگ آنهاست و آنها باید در خط مقدم باشند." وزیر دفاع امریکا اضافه کرد که او یک حامی قوی سرعت بخشیدن به روند آموزش و تجهیز نیروهای مسلح افغانستان است.

جنگ افغانها؟

آقای گیتس در حالی از "افغانیزه" کردن جنگ سخن می گوید که حامد کرزی، رئیس جمهور افغانستان، در جریان دیدار اخیر مقامات سازمان ملل متحد از کشورش گفت که او تمام قدرت خود را به کار برده تا از بمباران هوایی آمریکاییها در افغانستان جلوگیری کند اما موفق نشده است.

شماری از کارشناسان مسایل سیاسی معتقدند که حملات هوایی نیروهای آمریکایی، برعلاوه کشتار غیرنظامیان، از محبوبیت حامد کرزی به شدت کاسته و او را رهبر بی کفایت جلوه داده است.

گذشته از آن، کشتار غیرنظامیان به شدت به اعتماد افغانها نسبت به موثریت حضور نیروهای خارجی در کشورشان ضربه زده است و در عین حال، زمینه تبلیغاتی وسیعی را برای طالبان فراهم کرده که نه تنها خشونت را توجیه می کنند بلکه در مناطق خاصی از افغانستان، در حال کسب حمایت مردم عادی هستند.

افزایش نیرو

از سوی دیگر، درحالیکه آمریکاییها قصد افزایش نیروهای خود در افغانستان را دارند، یاب دی هوپ شیفر، دبیر کل سازمان پیمان اتلانتیک شمالی (ناتو) نیز از کشورهای عضو این سازمان خواست تا نیروی بیشتر به افغانستان اعزام کنند.

آقای شیفر که این هفته در پایان اجلاس وزرای خارجه کشورهای عضو ناتو در بروکسل صحبت می کرد گفت: "چالشهای بزرگی پیش روست و متحدین ناتو باید بهتر از گذشته تلاش کنند. ما نیاز به سربازان بیشتر در افغانستان داریم، به خصوص در جریان انتخابات در سال آینده".

مقامات آمریکایی و ناتو درحالی از افزایش نیرون سخن می گویندکه مقامات افغان، از جمله خود حامد کرزی، عدم تمایل خود به ازیاد سربازان خارجی در افغانستان را به روشنی نشان داده اند.

آقای کرزی اخیرا در مصاحبه خود با شبکه تلویزیونی سی ان ان، افزایش نیروی خارجی در افغانستان را مشروط به "اعزام آنها به مناطقی که نیاز هست" و تشدید تلاشها برای آموزش و تجهیز ارتش و پولیس افغانستان دانست.

درحال حاضر، بیشتر از پنجاه هزار سرباز خارجی از چهل کشور مختلف جهان، تحت فرمان ناتو-آیساف در افغانستان حضور دارند که رقم عمده این نیروها از ایالات متحده، بریتانیا، فرانسه، کانادا و آلمان هستند. علاوه بر آن، نزدیک به بیست هشت هزار سرباز دیگر امریکایی نیز در افغانستان در چارچوب نیروهای ائتلاف به رهبری آمریکا در عملیاتی موسوم به "آزادی پایدار" بر ضد شورشیان می جنگند.

با اینحال، بسیاری از کشورها، یا به دلیل شمار اندک سربازانشان و یا به دلیل محدودیتهای ناشی از تعریف ماموریتشان، بیشتر حضور نمادین در افغانستان دارند.

"حکومتی در درون حکومت"

سربازان بیشتر کشورها در قالب تیم های بازسازی ولایتی ( P RT ) سعی می کنند که در سطح ولایات در زمینه های مختلف از جمله بازسازی و آموزش نیروهای مسلح افغان کمک کنند. اما اغلب فعالیت آنها با برنامه های دولت افغانستان هماهنگی اندکی دارد، به همین دلیل ممکن است کمکهای آنها با آنچه دولت افغانستان، سازمان ملل متحد و دیگر سازمان های امداد رسان انجام می دهد، همخوانی نداشته باشد.

اخیرا حامد کرزی رئیس جمهور افغانستان، از نحوه کار تیم های بازسازی ولایتی به شدت انتقاد کرد و گفت آنها "حکومتی را در درون حکومت" تشکیل داده اند. با آن هم به نظر نمی رسد که این انتقاد ها هم راه به جایی برده باشد.

آموزش وتجهیز نیروهای افغان

با وجود توافق عمومی در مورد نیاز به آموزش نیروهای مسلح افغانستان به عنوان نیروی مسئول برای حفظ امنیت در دراز مدت، بسیاری مقامات افغانستان می گویند تلاشهای جامعه جهانی در این راستا، ناکافی و بدون در نظرداشت نیازها بوده است.

اگرچه پیشرفتهایی در آموزش ارتش افغانستان وجود داشته، اما وزارت دفاع افغانستان می گوید شمار سربازانش کافی نیست و به شدت با کمبود تجهیزات روبرو هستند.

آلمان که مسئول آموزش نیروی پلیس افغانستان بود، اخیرا با انتقاداتی جدی از سوی ایالات متحده و دیگر متحدین ناتو، در رابطه با ناکافی بودن مربیان خارجی، آموزش نامناسب و کندی این روند روبرو شد. انتقاداتی که عاقبت منجر به آن شد که آمریکا و تحادیه اروپا خود مسئولیت آموزش پولیس افغانستان را به عهده بگیرد. اخیرا نیز هانس-کریستوف آمون، ژنرال ارشد آلمانی، تلاشهای کشورش در رابطه با آموزش ماموران پلیس افغان را "ناکامی مصیبت بار" خواند و گفت: "با طرز کار آلمانیها، 82 سال طول می کشید که افغانستان صاحب یک نیروی آموزش دیده پلیس شود."

واقعیت های جدید

جنگ افغانستان به شدت در غرب و بخصوص در اروپا حمایت خود را از دست می دهد. یک نظرسنجی اخیر نشان می دهد که بیشتر مردم بریتانیا خواهان بازگشت سربازانشان از افغانستان هستند.

به نقل از مشاوران وزارت دفاع آلمان گفته شده که استفاده از کلمه جنگ در سخنرانی ها یا بیانیه های وزارت دفاع ممنوع شده و دولت این کشور به سختی می تواند حضور نیروهای آلمانی در افغانستان را برای شهروندان خود توجیه کند.

هفت سال پیش، افغانها حتی تصور بازگشت طالبان را نمی کردند، چه رسد به اینکه این گروه تندرو که بعد از سقوط رژیمشان شکست خورده و رانده محسوب می شدند، تبدیل به تهدید امنیتی بزرگی شوند، که با وجود بیش از یکصد و هفتاد هزار قوای مسلح (به شمول ارتش و پلیس افغانستان)، رئیس جمهور کشورشان مجبور به جستجوی راهی برای مذاکره با طالبان شود.

با همه اینها، برای افغانها، امروز نه بازگشت طالبان مایه تعجب است و نه ناتوانی ارتش و پلیس در تامین امنیت و نه فساد گسترده در دستگاه دولت. بلکه بسیاری از افغانها، از یک سو با شگفتی به سخنرانیهای امیدوارکننده رهبران جهانی در مورد کشورشان گوش می دهند و از سوی دیگر با درماندگی به سردرگمی جامعه بین المللی در نحوه کمک به افغانستان نگاه می کنند و کم کم به پذیرش این واقعیت نزدیک می شوند که بعید است وعده های داده شده بعد از سقوط رژیم طالبان، به این زودیها عملی شود.

مطالب مرتبط