نامه کرزی به کرملین، درخواست کمک یا چرخش سیاست؟

رئیس جمهور روسیه

دفتر ریاست جمهوری افغانستان نامه ای از دیمتری مدودف، رئیس جمهوری روسیه، را در اختیار خبرنگاران گذاشته که در آن کرملین به در خواست حامد کرزی رئیس جمهوری افغانستان مبنی بر کمک دفاعی پاسخ داده است.

بر اساس این نامه، اظهارات رئیس جمهوری روسیه در پاسخ به نامه آقای کرزی به آقای مدودف نوشته شده است.

هنوز جزییات نامه آقای کرزی به آقای مدودف که در 3 نوامبر 2008 فرستاده شده، مشخص نیست اما رئیس جمهوری روسیه در نامه اش تصریح کرده است که روسیه آماده است تا افغانستان را در بخش نهاد های دفاعی کمک کند.

در بخشی از نامه، آقای مدودف ضمن تایید دریافت نامه "مورخ 3 نوامبر 2008" از سوی آقای کرزی می گوید: "با شما موافقم که تداوم همکاری ها در بخش نهاد های دفاعی موجب همکاری های موثر مشترک میان کشورهای ما می گردد و در امر تامین امنیت در منطقه موثرخواهد بود."

رئیس جمهوری روسیه در پایان این نامه از آقای کرزی خواسته است، که قبل از هر نوع همکاری باید زمینه های همکاری میان افغانستان و روسیه مشخص شود آنهم به نحوی که به گفته آقای مدودف" منافع متقابل طرفین را تامین کند."

در چند سال اخیر افغانستان در سیاست خارجی خود همواره بر سیاست فعال و همه جانبه تاکید کرده است، سیاستی که خط اصلی آن را روابط فعال و متقابل با کشور های همسایه، کشورهای اسلامی، دوستی نزدیک با ایالات متحده آمریکا و غرب و همچنین تجدید روابط با روسیه می سازد.

اما سوال اساسی که مطرح است این است که آیا افغانستان با وجود حضور ناتو، آمریکا و دیگر متحدانش خاک افغانستان، هنوز برای تقویت نهاد های دفاعی خود به روسیه نیاز دارد؟

آیا آنگونه که مقام های نظامی افغان بارها تاکید کرده اند قرار نیست که سیستم نظامی ارتش افغانستان با سیستم نظامی ناتو و کشور های عضو آن هماهنگ شود؟

Image caption آیا افغانستان با وجود حضور ناتو، آمریکا و دیگر متحدانش خاک افغانستان، هنوز برای تقویت نهاد های دفاعی خود به روسیه نیاز دارد؟

اگر چنین است در این میان همکاری روسیه در تقویت نهاد های دفاعی چه معنی می تواند داشته باشد؟

شاید وجود چنین سوالات و ابهام هایی است که برخی از آگاهان مسایل سیاسی و نظامی در افغانستان معتقدند که ممکن است محتویات نامه آقای کرزی و مدودف فراتر از یک تقاضای معمولی کمک باشد.

اسدالله ولوالجی، نویسنده و پژوهشگر که و از افسران پیشین ارتش افغانستان، می گوید که وابستگی ارتش افغانستان به جنگ افزارهای نظامی روسیه روز به روز کاهش می یابد، اما هنوز هم افغانستان به ویژه در نیروی هوایی خود به تکنولوژی روسی وابسته است.

آقای ولوالجی می گوید چندی پیش روسیه اعلام کرد که افغانستان به جای آنکه تسلیحات روسی را از بازارهای دیگر و با واسطه خریداری می کند، روسیه حاضر است مسقیما به افغانستان سلاح بفروشد.

به گفته آقای ولوالجی این اعلام روسیه نشانه روشنی از علاقه روسیه به افغانستان و مسایل آن است، اما با همه اینها او معتقد است که نامه آقای کرزی به آقای مدودف نمی تواند ناشی از نیاز افغانستان به کمکهای روسیه باشد چون به عقیده آقای ولوالجی آمریکا و ناتو خود بارها از روسیه خواسته اند در این زمینه ها با افغانستان همکاری کند.

آقای ولوالجی بعید نمی داند که نامه نگاری آقای کرزی و مدودف به روابط دولت افغانستان و متحدان غربی اش در ماه های اخیر مرتبط باشد.

چرخش سیاسی

قسیم اخگر، تحلیلگر مسایل سیاسی در افغانستان، نیز معتقد است که نامه آقای کرزی به آقای مدودف به رابطه دولت افغانستان و متحدان غربی اش مرتبط است.

آقای اخگر می گوید تجارب تاریخی در افغانستان نشان داده است که دولت مردان افغان می کوشند به متحدان بگویند که آنها تنها نیستند و می توانند جای متحدان خود را در عرصه بین المللی عوض کنند.

او اضافه می کند: "در ماه های اخیر اظهاراتی از سوی برخی از مقام های غربی شنیده شده که برای آقای کرزی خوشایند نبوده است و بنابر این آقای کرزی با انتشار نامه آقای مدودف شاید می خواهد به آمریکا و ناتو نشان دهد که افغانستان گزینه های زیادی در عرصه های بین المللی می تواند داشته باشد."

آقای اخگر با اشاره به سفر اخیر محمد کریم خلیلی معاون دوم آقای کرزی به ایران گفت: "ظاهرا به نظر می رسد تلاش دولت افغانستان برای جلب همکاران جدید بین المللی فرا تر از چیزی باشد که در ظاهر امر به نظر می آید."

اما موضع دولت افغانستان در سالهای اخیر بصورت روشن و صریح آن این بوده است که دیگر نمی خواهد کشور یا مجموعه ای از کشورهای همسو در روابط افغانستان چنان تاثیر داشته باشند که افغانستان روابط خود با کشور های دیگر را بر اساس آن استوار کند.

رنگین دادفر اسپنتا، وزیر امور خارجه افغانستان، بار ها تاکید کرده است که افغانستان می تواند سیاست خارجی فعال و همه جانبه را مدیریت کند، در عمل نیز دیده شده است که افغانستان همزمان با هند و پاکستان که روابط شان پر تنش است، میانه خوبی داشته باشد.

همچنین درحالی که با آمریکا پیمان استراتیژیک نظامی امضا کرده است، روابط خوب و حسنه ای با ایران داشته است.

اما باید دید که این سیاست خارجی همه جانبه افغانستان در عمل و در چارچوب استراتژی آمریکا در منطقه تا چه اندازه می تواند تحقق یاید؟