تجلیل از خروج شوروی، نگرانی از حضور آمریکا و ناتو

نیروهای شوروی پیشین در افغانستان (آرشیو)
Image caption حدود ششصد هزار نیروی نظامی شوروی در جنگ افغانستان سهم گرفتند

دولت افغانستان روز ۲۶ دلو/بهمن، سالروز خروج ارتش شوروی پیشین از این کشور را "روز نجات ملی" و تعطیل عمومی در این کشور اعلام کرده است.

بیست سال پیش آخرین افسر ارتش شوروی پیشین با عبور از پل "دوستی" بر فراز رودخانه آمو به کشورش بازگشت و به اشغال ۹ ساله افغانستان پایان داد.

ژنرال بوریس گروموف، فرمانده فرقه (لشکر) چهلم ارتش شوروی با عبور از این پل در ۲۶ دلو/بهمن ۱۳۶۷ پایان روند خروج نیروهای کشورش از افغانستان را رسماً اعلام کرد.

نخستین سربازان شوروی به گونه رسمی در ششم جدی/دی ۱۳۵۸ سوار بر تانک های غول پیکر هم از همین پل گذشته و افغانستان را اشغال کرده بودند.

برخی از پژوهشگران می گویند صدها سرباز شوروی ماهها پیش از اعلام رسمی ورود آنها به افغانستان، در پایتخت این کشور مستقر شده بودند.

شمار سربازان شوروی در افغانستان تا بیش از ۱۱۰ هزار تن رسید و جنگ های سختی را با گروه های مجاهدین این کشور تجربه کردند. در کل ۶۰۰ هزار سرباز شوروی در جریان 9 سال جنگ افغانستان - شوروی، سهم گرفتند و حدود ۱۵ هزار تن آنان در افغانستان کشته شدند.

دولت افغانستان در حالی خروج سربازان شوروی را در یاد مردم این کشور زنده می کند که حدود ۷۰ هزار سرباز نیروهای بین المللی در این کشور مستقر هستند.

برخی ها می کوشند حضور نیروهای شوروی را با حضور نیروهای آمریکایی و ناتو در افغانستان مقایسه کنند. اما شماری از کارشناسان می گویند حضور این نیروها در افغانستان با هم متفاوت است.

بدون مجوز

صدیق چکری، وزیر اطلاعات و فرهنگ دولت مجاهدین می گوید نیروهای شوروی بدون دلیل موجه و برخلاف قوانین بین المللی وارد افغانستان شده بودند.

آقای چکری گفت: "ارتش اتحاد جماهیر شوروی بدون قرارداد و بدون فیصله ای از طرف سازمان ملل وارد افغانستان شده بود، به همین دلیل تمام دنیا، به استثنای کشورهای کمونیستی، علیه روسها موضع گرفتند و تقاضا کردند که فوراً از افغانستان خارج شود."

در حالی که به گفته او "نیروهای آمریکایی و نیروهای ناتو به فیصله( شورای امنیت) سازمان ملل وارد افغانستان شدند."

آقای چکری می گوید مردم افغانستان حضور نیروهای شوروی را "اشغال" تلقی کردند و علیه آنان جنگیدند. در حالی که به گفته او، اگر نیروهای ناتو این کشور را در وضعیت کنونی ترک کنند، مردم افغانستان بار دیگر به جنگ های داخلی کشانده خواهند شد.

به گفته برخی از کارشناسان با آن که افغانها از حضور نیروهای خارجی در کشورشان راضی نیستند، ولی نگرانی از بازگشت دوباره به جنگ های داخلی آنان را وادار به تحمل حضور این نیروها کرده است.

آقای چکری گفت: "ما بر سر یک دوراهی قرار داریم: اگر نیروهای ناتو از افغانستان بیرون شوند، پیامدهای آن را هر افغان می تواند تصور کند؛ باز خانه جنگی، باز جنگ های قومی و باز خونریزی، مهاجرت و بدبختی."

جعفر رسولی، کارشناس و تحلیلگر مسائل افغانستان می گوید ورود سربازان شوروی و غربی به این کشور از لحاظ هدفهایی که آنان داشته اند متفاوت است.

به گفته او، هدف شوروی این بود که افغانستان به بلوک کشورهای کمونیستی بپیوندد. اما هدف نیروهای آمریکایی و ناتو مبارزه با "تروریسم" است.

درخواست افغانستان؟

اما نورالحق علومی، افسر پیشین ارتش افغانستان و عضو مجلس نمایندگان می گوید واحدهای نظامی شوروی به درخواست دولت وقت افغانستان به این کشور آمدند و این مساله مطابق قوانین بین المللی بود.

آقای علومی گفت: "دولت وقت افغانستان مجبور شد از نیروهای شوروی تقاضا کند که وارد افغانستان شوند، اسناد و مدارک می گوید که حداقل ۱۴ بار چنین تقاضا صورت گرفت."

به گفته آقای علومی، نیروهای شوروی برای این به افغانستان فرستاده شدند که دولت این کشور را کمک کنند تا روی پای خود بایستد."

بوریس گروموف فرمانده نیروهای شوروی در افغانستان هم گفته است که اشغال افغانستان "اشتباه" بود و هیچ چیزی را حل نکرد. او با توجه به حضور نیروهای ناتو در افغانستان گفته است که حضور نیروهای خارجی در افغانستان سودی ندارد.

آقای گروموف، در گفتگو با رسانه ها تاکید کرده است که ناتو باید بیشتر به کمک های اقتصادی به افغانستان توجه کند.

Image caption سرباز ارتش سرخ پیش از ترک افغانستان

با این حال برخی از کارشناسان می گویند جنگ سی ساله افغانستان و شرایط موجود در این کشور عمدتاً زاده تهاجم ارتش شوروی به افغانستان است.

جعفر رسولی، می گوید: "با اشغال افغانستان سیستم حکومتی این کشور از بین رفت و هرج و مرج سیاسی که پس از خروج شوروی ها بر تمام کشور مسلط شد و بخشی از شرایط موجود ناشی از این همین مسائل است."

با این همه، ادامه جنگ با تروریسم بیش از آن چه که مردم افغانستان انتظار آن را داشتند، تلفات غیرنظامیان را در پی داشت، و انتظارات مردم افغانستان را برآورده نکرد و این مساله در نهایت سبب نارضایی مردم این کشور شده است.

حالا در افغانستان شماری به این نظرند که ادامه نا امنی و جنگ، کندی باز سازی و کمرنگ شدن امید مردم نسبت به آینده، ممکن است مشابهت هایی را در نوع نگاه مردم این کشور نسبت به نیروهای خارجی موجود در افغانستان و سربازان شوروی پیشین به وجود آورد.

چیزی که می تواند روابط کنونی افغانستان و جامعه جهانی را به چالش بکشد و ادامه آن را با دشواری هایی مواجه کند.

مطالب مرتبط